Language/Kazakh/Vocabulary/Money-and-Payments/hy
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
العربية القياسية
Svenska
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Кіріспе[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ақша және төлемдер – күнделікті өмірімізде маңызды рөл атқаратын тақырып. Қазақстанда ақша айналымы, сауда-саттық және төлем жүйелері туралы білу, тіл үйренушілерге қарым-қатынас жасау, әсіресе сатып алу кезінде, өте пайдалы. Бұл сабақта біз қазақ тіліндегі ақша, монеталар мен банкноттар, төлем жасау, өзгеріс сұрау және базарларда саудаласу туралы сөйлесеміз.
Сабақтың құрылымы:
- Ақша мен төлемдер туралы жалпы ақпарат
- Қазақ валютасы мен монеталары
- Төлем жасау және өзгеріс сұрау
- Сауда-саттық жасау
- Мысалдар және жаттығулар
Ақша мен төлемдер туралы жалпы ақпарат[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ақша – кез келген қоғамның экономикалық жүйесінің негізі. Қазақстанда ұлттық валюта – теңге (KZT) қолданылады. Теңге банкноттар мен монеталар түрінде шығарылады. Төлем жасау кезінде, әсіресе базарларда, дұрыс тілдік дағдыларды меңгеру маңызды.
Қазақ валютасы мен монеталары[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Қазақстандағы ақша айналымында теңге (теңге) бірінші орын алады. Теңгенің банкноттары мен монеталары түрлі номиналдарда шығарылады. Келесі кестеде қазақ валютасына қатысты кейбір сөздер көрсетілген:
| Қазақ | Ұ προνομισμ | Армянերեն |
|---|---|---|
| Теңге | téngé | դրամ |
| Монета | monéta | մետաղադրամ |
| Банкнот | bángknot | թղթադրամ |
| Номинал | nomínal | номինալ |
Теңге – Қазақстанның ұлттық валютасы, ал монеталар мен банкноталар арқылы әртүрлі төлемдер жасалады. Төменде банкноттар мен монеталардың түрлері көрсетілген:
| Қазақ | Ұ προνομισμ | Армянերեն |
|---|---|---|
| 100 теңге | 100 téngé | 100 դրամ |
| 500 теңге | 500 téngé | 500 դրամ |
| 1000 теңге | 1000 téngé | 1000 դրամ |
| 5000 теңге | 5000 téngé | 5000 դրամ |
| 10000 теңге | 10000 téngé | 10000 դրամ |
| 20 теңге | 20 téngé | 20 դրամ |
| 50 теңге | 50 téngé | 50 դրամ |
| 100 теңге | 100 téngé | 100 դրամ |
Төлем жасау және өзгеріс сұрау[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Төлем жасау кезінде, дұрыс сөздерді қолдану өте маңызды. Төлем жасау кезінде қолданылатын кейбір сөздер мен сөз тіркестері:
| Қазақ | Ұ προνομισμ | Армянերեն |
|---|---|---|
| Мен төлем жасаймын | Men tölem jasaymın | Ես վճարում եմ |
| Сізде өзгеріс бар ма? | Sizde özgeris bar ma? | Դուք փոփոխություն ունե՞ք |
| Менімен бірге болыңыз | Menimen birge bolıñız | Հետևեք ինձ |
| Төлемді қабылдаңыз | Tölémdi qabıldańız | Ընդունեք վճարումը |
Төлем жасағанда, егер сатып алушының ақша жетпесе, өзгеріс сұрау керек. Мысалы, «Сізде өзгеріс бар ма?» деген сұрақты қою арқылы, сатып алушы өзінің ақша жетпейтіндігін білдіреді.
Сауда-саттық жасау[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Сауда-саттық – қазақ тілін үйренудің маңызды бөлігі. Базарларда немесе дүкендерде сатып алу кезінде, сөздерді дұрыс қолдану керек. Сауда-саттық жасау кезінде қолданылатын кейбір сөздер:
| Қазақ | Ұ προνομισμ | Армянերեն |
|---|---|---|
| Бұл қанша тұрады? | Bul qanşa turadı? | Սա որքան արժե? |
| Мен арзандату сұраймын | Men arızandatu suraymın | Ես ցանկանում եմ զեղչ |
| Маған арзандатыңызшы | Maǵan arızandatınızşı | Խնդրում եմ զեղչեք |
| Сізбен келісемін | Sizben kelisemín | Ես համաձայն եմ ձեզ հետ |
Сауда-саттық жүргізу барысында, сатушымен келісу, бағасын түсіру немесе тауарды таңдауда дұрыс сөздерді қолдану өте маңызды.
Мысалдар[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Енді біз ақша мен төлемдерге байланысты 20 мысал келтірейік:
| Қазақ | Ұ προνομισμ | Армянերեն | |
|---|---|---|---|
| 200 теңге | 200 téngé | 200 դրամ | |
| 1500 теңге | 1500 téngé | 1500 դրամ | |
| 10 теңге | 10 téngé | 10 դրամ | |
| 500 теңге | 500 téngé | 500 դրամ | |
| 2000 теңге | 2000 téngé | 2000 դրամ | |
| 50 теңге | 50 téngé | 50 դրամ | |
| 20 теңге | 20 téngé | 20 դրամ | |
| 100 теңге | 100 téngé | 100 դրամ | |
| 5000 теңге | 5000 téngé | 5000 դրամ | |
| 10000 теңге | 10000 téngé | 10000 դրամ | |
| Мен 5000 теңге беремін | Men 5000 téngé beremín | Ես տալիս եմ 5000 դրամ | |
| Сізде 200 теңге бар ма? | Sizde 200 téngé bar ma? | Դուք ունեք 200 դրամ? | |
| Төлеміңізді қабылдаңыз | Tölémíñizdí qabıldańız | Ընդունեք ձեր վճարումը | |
| Сізге өзгеріс керек пе? | Sizge özgeris kereq pe? | Ձեզ փոփոխություն է հարկավոր吗? | |
| Бұл дүкенде менің қаржыларым бар | Bul düken de meníń qarjılarım bar | Այս խանութում ես ունեմ իմ ֆինանսները | |
| Мен сатып алғым келеді | Men satıp alǵım keledí | Ես ցանկանում եմ գնել | |
| Сізбен келісемін | Sizben kelisemín | Ես համաձայն եմ ձեզ հետ | |
| Мұнда ақша жоқ | Munda aqşa joq | Այստեղ գումար չկա | |
| Базарда не сатып аласыз? | Bazar da ne satıp alıñız? | Ի՞նչ եք գնելու շուկայում |
Жаттығулар[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1. **Ақша мен төлемдерге қатысты сөздерді жаттау**:
- Төмендегі сөздерді жаттап алыңыз: теңге, монета, банкнот, номинал.
2. **Төлем сұрау**:
- Сіз базарға бардыңыз, 1000 теңге бердіңіз, бірақ сатушының өзгерісі жоқ. Сіз не дейсіз?
3. **Сауда-саттық**:
- Сатушы сізге 200 теңге сұрады, бірақ сіз бағасын төмендеткіңіз келеді. Сіз не дейсіз?
4. **Төлем жасау**:
- Сіз 5000 теңге төлеп, сатушыдан 2000 теңге өзгеріс сұрау керек. Сіз не дейсіз?
5. **Келісім жасау**:
- Сатушы мен сатып алушы арасындағы келісім үдерісін көрсетіңіз.
6. **Төлем жасау**:
- Сіздің сатып алған заттарыңыз 3000 теңге, ал сіз 5000 теңге бердіңіз. Өзгеріс сұрау.
7. **Бағасы бойынша базардағы заттар**:
- Базарда 100 теңгелік, 50 теңгелік және 20 теңгелік заттарды сұрау.
8. **Ақша мәселелері**:
- Егер сізде 10000 теңге болса, бірақ зат 12000 теңге болса, не істейсіз?
9. **Сатушыдан сұрау**:
- Сатушыға «Сізде 500 теңге бар ма?» деген сұрақты қойыңыз.
10. **Сатып алу**:
- Сіз дүкенге кіріп, сатып алуды қалай бастар едіңіз?
Жауаптар мен түсіндірулер[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1. Сөздер: теңге, монета, банкнот, номинал. 2. «Сізде өзгеріс бар ма?» сұрағын қойыңыз. 3. «Сіз 200 теңгені арзандатыңызшы» деп айтасыз. 4. «Мен 5000 теңге беремін, 2000 теңге өзгеріс беріңіз» дейсіз. 5. Сатушы мен сатып алушының арасында бағасы бойынша келісім жасау. 6. «Мен 3000 теңге төлеймін, 2000 теңге өзгеріс беріңізші» дейсіз. 7. «100 теңгелік заттар бар ма?» деп сұрау. 8. «Мен ақша жетпей жатырмын, басқа затты сатып аламын» деп айтасыз. 9. «Сізде 500 теңге бар ма?» деп сұрау. 10. «Сәлеметсіздер ме? Мен сатып алғым келеді» деп бастау.