Language/Kazakh/Vocabulary/Meeting-and-Greeting/hy
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
العربية القياسية
Svenska
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Кіріспе[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Бұл сабақта біз қазақ тілінде адамдармен қалай танысып, сәлемдесуді үйренеміз. Сәлемдесу - тек қарым-қатынас жасаудың бірінші қадамы ғана емес, сонымен қатар мәдениеттің, дәстүрлердің және адамдар арасындағы байланыстардың негізі. Сіз қазақ тілінде сәлемдесудің түрлі тәсілдерін, сөз тіркестерін және танысу формаларын үйренесіз. Бұл сабақ сізді қазақ тілінде өзін-өзі таныстыруға және жаңа адамдармен танысуға дайын етеді.
Сәлемдесу тәсілдері[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Сәлемдесудің бірнеше негізгі түрлері бар. Олардың әрқайсысы белгілі бір жағдайларда пайдаланылады. Мысалы:
| Қазақ | Дыбыстау | Армян |
|---|---|---|
| Сәлем! | sɑˈlɛm | Բարև! |
| Қалайсың? | qɑˈlɑjˌsɯŋ | Ինչպես ես? |
| Сізді көргеніме қуаныштымын! | sizˈdi ˈkørɡenɯme kuˈɾɑnɪʃtɯmɯn | Հաճելի է ձեզ տեսնելը: |
| Сау бол! | sɑʊˈbɔl | Ցտեսություն! |
| Қайырлы таң! | qɑˈjɯrˌlɯ tɑŋ | Բարի առավոտ! |
| Қайырлы кеш! | qɑˈjɯrˌlɯ keʃ | Բարի երեկո! |
| Сіз қалайсыз? | siz qɑˈlɑjˌsɯŋɯz | Ինչպես եք? |
| Танысқаныма қуаныштымын! | tɑˈnɯsˌqɑnɯmɑ kuˈɾɑnɪʃtɯmɯn | Հաճելի է ձեզ հետ ծանոթանալը: |
| Дос бол! | dɔs bɔl | Ընկեր եղեք! |
| Сіз қайдасыз? | siz qɑˈjɯdɑsɯŋ | Որտեղ եք? |
Танысу формалары[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Танысу кезінде өзіңізді таныстыру және сұрақтар қою өте маңызды. Міне, бірнеше пайдалы фразалар:
| Қазақ | Дыбыстау | Армян |
|---|---|---|
| Менің атым... | meˈnɪŋ ˈɑtɯm... | Իմ անունը... |
| Мен ... жылдан / жылдардан келдім. | men ... ʒɯldɑn / ʒɯldɑrdɑn kɛlˈdɪm | Ես ... թվականից / տարիներից եմ եկել: |
| Мен ... мамандығым бар. | men ... mɑˈmɑndɯɣɪm bɑr | Ես ... մասնագիտություն ունեմ: |
| Сіз қайда тұрасыз? | siz qɑˈjɯ tʊˈrɑsɯŋ | Դուք որտեղ եք ապրում? |
| Сіз немен айналысасыз? | siz nɛˈmɛn ɑjˈnɑlɯsɯŋ | Ի՞նչով եք զբաղվում: |
| Қандай хоббиіңіз бар? | qɑnˈdɑj hɔˈbɪjɪŋɯz bɑr | Ո՞ր հոբբին ունեք: |
| Мен ... жасымдамын. | men ... ʒɑˈsɯmdɑmɯn | Ես ... տարեկան եմ: |
| Сіздің отбасыңыз бар ма? | sizˈdɪŋ ɔtˈbɑsɯŋɯz bɑr mɑ? | Արդյոք ունեք ընտանիք? |
| Сіз Нұр-Сұлтаннансыз ба? | siz nʊr-sʊlˈtɑnnɑnsɯz bɑ? | Դուք Նուր-Սուլթանից եք? |
| Сіз Қазақстанда тұрасыз ба? | siz qɑzɑqˈstɑndɑ tʊˈrɑsɯz bɑ? | Դուք Կազախստանում եք ապրում? |
Сәлемдесу мәдениеті[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Сәлемдесудің мәдениеті әр елде әртүрлі. Қазақтарда сәлемдесу кезінде көзбен байланыс орнату маңызды. Адамдармен сәлемдескенде, оларды күлімсіреп қарсы алу - достықтың белгісі. Сәлемдесуде қолмен сәлемдесу, әсіресе, жақын адамдар арасында, өте жиі кездеседі. Қазақ мәдениетінде сәлемдесудің маңыздылығы зор, сондықтан әрқашан сәлемдесуді ұмытпаңыз.
Сәлемдесудің формалары[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Сәлемдесудің формалары да маңызды. Мысалы, егер сіз кішкентай балалармен кездессеңіз, оларды құшақтап, сәлемдесуге болады. Қарт адамдармен кездескенде, оларды құрметпен сәлемдескен жөн. Міне, сәлемдесудің формаларының кейбірі:
| Қазақ | Дыбыстау | Армян |
|---|---|---|
| Қолмен сәлемдесу | kɔlˈmɛn sɑˈlɛmˌdɛsʊ | Սալեմդեսել ձեռքով |
| Құшақтау | qʊˈʃɑqtɑʊ | Գրկել |
| Иықпен сәлемдесу | ˈiʊqˌpɛn sɑˈlɛmˌdɛsʊ | Սալեմդեսել ուսերով |
| Басын иіп сәлемдесу | bɑˈsɪn iˈip sɑˈlɛmˌdɛsʊ | Սալեմդեսել գլխով |
| Сәлем! | sɑˈlɛm | Բարև! |
| Жаңа жылмен! | ʒɑˈnɑ ʒɪlˈmɛn | Նոր տարին շնորհավոր: |
= Сәлемдесу кезіндегі этикет[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Сәлемдесу этикеті - қазақ мәдениетінде өте маңызды. Адамдармен сәлемдескенде, ресми түрде сәлемдесуге тырысыңыз, әсіресе, таныс емес адамдармен. Сәлемдесу кезінде кішіпейілділік, сыпайылық пен құрмет көрсету - қазақ халқының негізгі құндылықтарының бірі. Міне, сәлемдесу этикетінің негізгі қағидалары:
- Кішіпейілділік: Сәлемдескен кезде әрқашан кішіпейіл болыңыз.
- Сыпайылық: Сәлемдескенде сыпайы болу - маңызды.
- Құрмет: Адамдарға құрметпен сәлемдесіңіз, оларды тыңдаңыз.
- Көзбен байланыс: Сәлемдескенде көзбен байланыс орнату.
- Күлкі: Күлкімен сәлемдесу - достықтың белгісі.
Жаттығулар[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1. Сәлемдесу фразаларын жаттау:
- Сізге берілген сәлемдесу фразаларын жаттап, оларды күнделікті өмірде қолданып көріңіз.
2. Танысу диалогын жазу:
- Екі адамның танысу диалогын жазыңыз, біреуі өз есімін, жасы мен хоббиін айтады.
3. Сәлемдесу этикетін зерттеу:
- Қазақ мәдениетіндегі сәлемдесу этикеті туралы зерттеу жүргізіп, өз ойларыңызды жазыңыз.
4. Сәлемдесу сценарийі:
- Таныс емес адаммен кездескенде қандай сөздер қолданатыныңызды ойластырыңыз және жазыңыз.
5. Сәлемдесу формаларын қолдану:
- Әр түрлі жағдайларда (балалармен, қарт адамдармен, достармен) сәлемдесу формаларын ойластырыңыз.
6. Сөздік жаттығуы:
- Жаңа сөздерді (сәлемдесу, танысу, хобби) пайдаланып сөйлемдер құрастырыңыз.
7. Кейіпкерлер диалогы:
- Екі кейіпкердің (дос және досы) сәлемдесу диалогын жазыңыз.
8. Топтық жаттығу:
- Топта әркім өзіне жаңа таныстар жасап, оларды таныстыруға тырысыңыз.
9. Көзбен байланыс:
- Сәлемдесу кезінде көзбен байланыс орнату жаттығуын жасаңыз.
10. Көркем жазу:
- Сәлемдесу мәдениеті туралы эссе жазыңыз.
Жауаптар мен түсіндірмелер[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1. Сәлемдесу фразаларын жаттау. Фразаларды жаттауға тырысыңыз, оларды күнделікті өмірде қолдану үшін.
2. Танысу диалогын жазу. Мысалы:
- А: Сәлем! Менің атым Алия.
- B: Сәлем, Алия! Менің атым Данияр.
3. Сәлемдесу этикетін зерттеу. Қазақ мәдениетіндегі сәлемдесу этикеті - кішіпейілділік пен құрмет көрсету.
4. Сәлемдесу сценарийі. Сіз сәлемдескен кезде "Сәлем!" деп айтуыңыз мүмкін.
5. Сәлемдесу формаларын қолдану. Мысалы, балаларға "Қолмен сәлемдесу" формасын қолдануға болады.
6. Сөздік жаттығуы. Мысалы, "Сәлемдесу - қарым-қатынас жасаудың бірінші қадамы."
7. Кейіпкерлер диалогы. Мысалы:
- А: Сәлем!
- B: Сәлем, досым!
8. Топтық жаттығу. Топта әркім өзіне жаңа таныстар жасап, оларды таныстыруға тырысады.
9. Көзбен байланыс. Сәлемдесу кезінде көзбен байланыс орнату - достықтың белгісі.
10. Көркем жазу. Қазақ мәдениетінде сәлемдесу - адамдар арасындағы байланысты нығайту.