Language/Standard-arabic/Grammar/Differences-from-English-relative-clauses/kk

Стандартты араб тілі → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Ағылшын тіліндегі туынды сөйлемдерден айырмашылықтар

Кіріспе

Араб тілін үйрену барысында, грамматиканың негізгі аспектілерін, соның ішінде туынды сөйлемдерді түсіну өте маңызды. Тілдің құрылымы мен ерекшеліктері, әр тілдің өзіндік шарттары мен ережелеріне байланысты өзгереді. Араб тіліндегі туынды сөйлемдер ағылшын тіліндегі туынды сөйлемдермен салыстырғанда бірнеше айырмашылықтарға ие. Бұл сабақта біз, араб тілінде туынды сөйлемдерді қалай дұрыс қолдануға болатынын үйренеміз, сонымен қатар, қазақ тілінде дұрыс түсінуге арналған мысалдармен танысамыз.

Туынды сөйлемдер дегеніміз не?

Туынды сөйлемдер – бұл сөйлемдердің түрлері, олар негізгі сөйлеммен байланыста болады. Негізгі сөйлемде айтылған ақпаратты толықтыру, анықтау немесе сипаттау үшін қолданылады. Олардың пайдалануында араб және ағылшын тілдерінде айырмашылықтар бар.

Араб тіліндегі туынды сөйлемдердің құрылымы

Араб тілінде туынды сөйлемдер, көбінесе, "الذي" (الذي - "әл-ләзи") сөзінен басталады, ол "кім" немесе "нені" деген мағынада қолданылады. Мысалы:

• "المعلم الذي يدرس العربية" (мұғалім, араб тілін үйрететін).

Ағылшын тілінде "who" немесе "that" сияқты сөздер қолданылады. Алайда, араб тілінде туынды сөйлемдер көбіне зат есіммен байланыста болады, яғни, оларды байланыстырушы сөздер арқылы емес, тікелей зат есіммен байланыстырамыз.

Ағылшын тіліндегі туынды сөйлемдердің құрылымы

Ағылшын тілінде туынды сөйлемдер "who", "whom", "whose", "which", "that" сияқты сөздермен басталады. Мысалы:

• "The teacher who teaches Arabic." (Араб тілін үйрететін мұғалім.)

Алайда, ағылшын тіліндегі туынды сөйлемдерде, зат есімдерді немесе етістіктерді толықтыру үшін, кейде көп сөздер мен конструкциялар қолданылады, бұл араб тіліндегі конструкцияларға қарағанда күрделі.

Араб тіліндегі туынды сөйлемдер мен ағылшын тіліндегі туынды сөйлемдер арасындағы айырмашылықтар

1. Құрылым

Араб тіліндегі туынды сөйлемдер "الذي" сөзімен басталса, ағылшын тілінде "who", "which", "that" секілді сөздермен басталады.

2. Көпше форма

Араб тілінде туынды сөйлемдерді көпше түрінде "الذين" (әл-ләзийна) арқылы білдіреді:

• "الطلاب الذين يدرسون العربية" (Араб тілін үйренетін студенттер).

Ағылшын тілінде, "who" сөзі көпше формада да қолданылады, бірақ зат есімнің көпше түріне сәйкес келеді:

• "The students who study Arabic." (Араб тілін үйренетін студенттер.)

3. Сөйлемнің мәні

Араб тілінде туынды сөйлемдер, көбінесе, зат есімнің алдында келеді және зат есіммен тікелей байланыста болады. Ағылшын тілінде туынды сөйлемдер, көбінесе, зат есімнен кейін келеді.

4. Пайдалану ерекшеліктері

Араб тілінде туынды сөйлемдерде кейде етістік алдын ала айтылса, ағылшын тілінде етістік сөйлемнің соңында болады. Мысалы:

• "الذي جاء" (кім келді).

• "He came." (Ол келді.)

5. Күрделілік

Араб тілінде туынды сөйлемдер, әдетте, қысқа және нақты болады, ал ағылшын тілінде олар көп сөздермен күрделенуі мүмкін.

Мысалдар

Төменде араб тіліндегі туынды сөйлемдердің мысалдары мен олардың ағылшын тіліндегі аудармалары көрсетілген.

Стандартты араб тілі	Жазылуы	Қазақша аударма
المعلم الذي يدرس العربية	әл-мұғаллим әл-ләзи ядрус әл-арабия	Араб тілін үйрететін мұғалім
الكتاب الذي قرأته	әл-китаб әл-ләзи қара'ту	Мен оқыған кітап
الفتاة التي تلعب في الحديقة	әл-фата әл-ләти тилعب фи әл-хадика	Саябақта ойнап жүрген қыз
السيارة التي اشتريتها	әл-сайара әл-ләти аштарейту	Мен сатып алған машина
الطلاب الذين يدرسون العربية	әт-тулаб әл-ләзийна ядрсун әл-арабия	Араб тілін үйренетін студенттер
الكتاب الذي أحتاجه	әл-китаб әл-ләзи ахтаджу	Маған қажет кітап
الرجل الذي رأيته في السوق	әл-ражул әл-ләзи ра'айтуха фи әл-сук	Нарықта көрген адам
الفتاة التي تحب القراءة	әл-фата әл-ләти тхиб әл-қира'а	Оқуды жақсы көретін қыз
المدينة التي عشت فيها	әл-мадина әл-ләти әйшту фиһа	Мен тұрып жатқан қала
الرجل الذي يعمل في المستشفى	әл-ражул әл-ләзи я'мал фи әл-мусташфа	Ауруханада жұмыс істейтін адам

Жаттығулар

Сабақта үйренгендеріңізді тексеру үшін келесі жаттығуларды орындаңыз:

1. Жаттығу

Туынды сөйлемдерді жазып, оларды қазақша аударыңыз:

1. المعلم الذي يدرس الرياضيات

2. الفتاة التي تلعب في الملعب

Шешім:

1. Араб тілін үйрететін мұғалім

2. Алаңда ойнап жүрген қыз

2. Жаттығу

Ағылшын тіліндегі туынды сөйлемдерді арабшаға аударыңыз:

1. The student who studies Arabic.

2. The book that I read.

Шешім:

1. الطالب الذي يدرس العربية

2. الكتاب الذي قرأته

3. Жаттығу

Келесі сөйлемдерді толықтырыңыз:

1. الفتاة التي _______ في المدرسة

2. الرجل الذي _______ في العمل

Шешім:

1. الفتاة التي تدرس في المدرسة (Сыныпта оқып жүрген қыз)

2. الرجل الذي يعمل في العمل (Жұмыс істейтін адам)

4. Жаттығу

Араб тіліндегі туынды сөйлемдерді жасаңыз:

1. "كتاب" сөзінен бастап, "أحتاجه" сөзін пайдаланыңыз.

2. "طالب" сөзінен бастап, "يدرس" сөзін пайдаланыңыз.

Шешім:

1. الكتاب الذي أحتاجه (Маған қажет кітап)

2. الطالب الذي يدرس العربية (Араб тілін үйренетін студент)

5. Жаттығу

Ағылшын тілінде берілген сөйлемдерді арабшаға аудара отырып, туынды сөйлемдерді көрсетіңіз:

1. The car that I bought.

2. The teacher who teaches math.

Шешім:

1. السيارة التي اشتريتها (Мен сатып алған машина)

2. المعلم الذي يدرس الرياضيات (Математика оқытатын мұғалім)

6. Жаттығу

Сөйлемдерді сәйкестендіріңіз:

1. الفتاة التي تدرس العربية

2. الكتاب الذي قرأته

Шешім:

1. Араб тілін оқитын қыз

2. Мен оқыған кітап

7. Жаттығу

Араб тіліндегі сөздерді жазып, оларды ағылшын тіліне аударыңыз:

1. الرجل

2. الفتاة

Шешім:

1. The man

2. The girl

8. Жаттығу

Араб тіліндегі туынды сөйлемдерді пайдаланып, өз сөйлемдеріңізді құрастырыңыз.

Шешім:

Сіз өз сөйлемдеріңізді жаза аласыз, мысалы:

• الفتاة التي تحب القراءة تذهب إلى المكتبة. (Оқуды жақсы көретін қыз кітапханаға барады.)

9. Жаттығу

Келесі сөздерді пайдаланып, туынды сөйлем жасаңыз:

1. السيارة

2. الكتاب

Шешім:

1. السيارة التي اشتريتها (Мен сатып алған машина)

2. الكتاب الذي أحتاجه (Маған қажет кітап)

10. Жаттығу

Сөйлемдерді қолдана отырып, туынды сөйлемдер жасаңыз:

1. الطالب

2. المعلم

Шешім:

1. الطالب الذي يدرس العربية (Араб тілін оқитын студент)

2. المعلم الذي يدرس الرياضيات (Математика оқытатын мұғалім)

Standard Arabic Course - 0-әншіліктік Әріп-тілі - Мәнінен А1-ке

• Курстық танымал

  ---

Араб тіліне қазіргі жазуына таныстыру

• Араб тілінің уақытша егіністері
• Араб тілінің қосындылары
• Араб тілінің негізгі фразалары

  ---

Араб тілінде есімдер мен жыныстар

• Келесі жауапты сызықтар
• Мүжік және әйел латынша есімдері

  ---

Араб тілінде шағындар мен өзгерту

• Қазіргі уақыт бірінші шағындар
• Өткен уақыт шағындар
• Келешек уақыт шағындары

  ---

Араб тілі бойынша сан есептеу

• Сандар 1-100
• Ординалдық сандар

  ---

Араб тілінде күнделікті арабша сөздері

• Сәлеметсіз бақыт, әссәләмғә деп басқаға мәртебесін беру
• Түстер
• Аптаның күндері
• Жылдың айдары

  ---

Арықтық мен ішімдік тілінің сөздері

• Негізгі арықтық сөздер
• Ішімдіктер

  ---

Араб әнбеліктері мен мазмұны

• Ислам мен Араб мәдениеті
• Араб қонақтықтың кәсіби

  ---

Араб кездесуі мен манадауы

• Араб музыка жанры
• Араб рақсы

  ---

Араб тілінде епістер

• Ептілікке келісім және орналасу
• Салыстыру және ең арзан

  ---

Араб тілінде таңдаушы

• Жеке таңдаушылар
• Құрамындағы таңдаушылар

  ---

Араб тілінде басып шығарулар

• Негізгі алдын ала жазбалар
• Уақыт және орын алдын ала жазбалары

  ---

Араб тілінде сұраушылар

• Сұрау сөздері
• Сұраулар қалдыру

  ---

Араб тілінде ерекшелер

• Құрылым мен орналасу
• Жоқтық көрсету

  ---

Құлпындағы арабша сөздері

• Қоңырау аудармасы
• Бағытты қайта сұрау

  ---

Сауда және ақша сөздері

• Ақша сөздері
• Сауда сөздері

  ---

Араб әдебиеті мен поэзиясы

• Классикалық араб әдебиеті
• Араб өлеңдері

  ---

Араб өнері мен суретшілік

• Араб қаріпі тарихы
• Араб сүйемелері мен мұрайты

  ---

Араб тілінде қараған және байқалуға пайдалы сөздер

• Қараңғы жағдайлардың негізгі сөздері
• Ауа райы менмен мәлімет бөлу

  ---

Араб тілдік құрылғылары

• Бірінші және екінші жағдайның шарты
• Үшінші шарт және аралас шарт

  ---

Араб тілінде жоқырлы жазу

• Құрылым мен пайдалану
• Қозғалту шақырысынан айырымдылар

  ---

Араб тілінде жауынмалы сөйлемдер

• Құрылым мен пайдалану
• [[Language/Standard-arabic/Grammar/Differences-from-English-relative-clauses/kk|А

Басқа сабақтар

• 0 to A1 Course → Grammar → Basic Arabic phrases
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Сұрақ құру
• 0 to A1 Course → Grammar → Personal pronouns
• 0 to A1 Course → Grammar → Third conditional and mixed conditionals
• 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and superlative
• 0 to A1 Course
• Present tense conjugation
• Курстың бастапқы деңгейінен A1-ге дейінгі → Grammar → Әрекетің келешегі мен қосымша есімдерін үйлесімдік және көпшіліктер
• 0-А1 Курстары → Грамматикасы → Түзу мен орналастыру
• 0-А1 курсы → Грамматика → Әлдін-әлеудің қосымшаға түсуі
• 0 to A1 Course → Grammar → Араб тілінің тірілуі
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Притяжательные местоимения
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Согласование и расположение прилагательных
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Тұрақтар