Language/Standard-arabic/Grammar/Arabic-vowels/kk

Стандартты араб тілі → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне дейін → Араб дауыстылары

Араб тілі – бай және әсем тілдердің бірі. Оның грамматикасы мен фонетикасы, яғни дыбыстар мен дауыстылардың жүйесі, тілді меңгеруде маңызды рөл атқарады. Бүгінгі сабағымызда біз араб тіліндегі дауыстыларды, олардың жазылуын және оқылу ерекшеліктерін білеміз.

Араб тілінде дауыстылар сөздің мағынасына, дауыстылардың ұзақтығына және қысқалығына байланысты өзгеруі мүмкін, сондықтан бұл тақырып өте маңызды. Сабақ соңында сіз араб дауыстыларын оқуды және жазуды үйренесіз.

Араб дауыстыларының түрлері

Араб тілінде үш негізгі дауысты бар:

• Фатха (فَتْحَة) - қысқа дауысты.

• Дамма (ضَمَّة) - орташа дауысты.

• Касра (كَسْرَة) - ұзын дауысты.

Осы дауыстылардың әрқайсысы сөздің ішінде әртүрлі дыбыстарды шығарады. Келесідей кестелер арқылы оларды түсінеміз:

Стандартты Араб	Оқыту (IPA, транслитерация)	Қазақша
بَابٌ	bāb	есік
كَتَبَ	kataba	жазды
كِتَابٌ	kitāb	кітап
قَلْبٌ	qalb	жүрек
نَامَ	nāma	ұйықтады

Фатха (فَتْحَة)

Фатха – бұл дауысты белгілері сөздің үстіне қойылады, және ол «а» дыбысын береді. Фатха сөздің мағынасын өзгертуі мүмкін. Мысалы:

Стандартты Араб	Оқыту (IPA, транслитерация)	Қазақша
كَتَبَ	kataba	жазды
كَاتَبَ	kātabā	хат жазды
بَابُ	bāb	есік
نَامَ	nāma	ұйықтады

Дамма (ضَمَّة)

Дамма – бұл дауысты белгілері сөздің үстіне қойылады, және «u» дыбысын береді. Оның да ережелері бар:

Стандартты Араб	Оқыту (IPA, транслитерация)	Қазақша
كُتُبٌ	kutub	кітаптар
رَجُلٌ	rajul	адам
قُرْآنٌ	qur’ān	Құран
كُوزَ	kūza	кесе

Касра (كَسْرَة)

Касра – сөздің астына қойылады және «i» дыбысын береді. Бұл дауысты да сөздердің мағынасын өзгертуі мүмкін:

Стандартты Араб	Оқыту (IPA, транслитерация)	Қазақша
كِتَابٌ	kitāb	кітап
حَكِيمٌ	ḥakīm	даналық
مَسْجِدٌ	masjid	мешіт
جِدَارٌ	jidār	қабырға

Дауыстылардың ұзақтығы

Араб тілінде дауыстылардың ұзақтығы да маңызды. Ұзын дауыстылар, мысалы, «ا» (ا) немесе «ي» (ي) болғанда, сөздің мағынасына әсер етеді. Мысалы, «عَامٌ» (ʿām) – жыл, ал «عَامَانِ» (ʿāmān) – екі жыл.

Дауыстыларды оқу практикасы

Сіздерге дауыстыларды дұрыс оқу үшін бірнеше жаттығулар ұсынамыз. Оларды орындау арқылы өз дағдыларыңызды тексеріңіз.

Жаттығу 1: Дауыстыларды анықтаңыз

Төмендегі сөздерде дауыстыларды табыңыз:

1. كَتَبَ

2. قَلْبٌ

3. نَامَ

4. كِتَابٌ

5. بَابٌ

Жаттығу 2: Дұрыс оқыңыз

Төмендегі сөздерді дұрыс оқыңыз:

1. كُتُبٌ

2. رَجُلٌ

3. حَكِيمٌ

4. مَسْجِدٌ

5. جِدَارٌ

Жаттығу 3: Сөздерді салыстырыңыз

Төмендегі сөздерді салыстырыңыз және олардағы дауыстылардың өзгерісін түсіндіріңіз:

1. كَتَبَ – كَاتَبَ

2. نَامَ – نَوْمَ

3. بَابٌ – بَيْبَةٌ

Жаттығулардың шешімдері

Жаттығу 1: Дауыстыларды анықтаңыз

1. كَتَبَ - فَتْحَة

2. قَلْبٌ - فَتْحَة

3. نَامَ - فَتْحَة

4. كِتَابٌ - كَسْرَة

5. بَابٌ - فَتْحَة

Жаттығу 2: Дұрыс оқыңыз

1. كُتُبٌ - دَامَة

2. رَجُلٌ - دَامَة

3. حَكِيمٌ - كَسْرَة

4. مَسْجِدٌ - كَسْرَة

5. جِدَارٌ - كَسْرَة

Жаттығу 3: Сөздерді салыстырыңыз

1. كَتَبَ – كَاتَبَ: Фатха өзгерді, мағынасы өзгерді.

2. نَامَ – نَوْمَ: Фатха өзгерді, мағынасы өзгерді.

3. بَابٌ – بَيْبَةٌ: Фатха мен Дамма өзгерді, мағынасы өзгерді.

Сабақтың соңында сіздер араб тіліндегі дауыстыларды жақсы түсіндіңіздер деп үміттенемін. Оларды оқу және жазу, тілді меңгерудің маңызды бөлігі. Тіл үйрену барысында шыдамдылық пен табандылық қажет. Сіздерге сәттілік тілеймін!

Standard Arabic Course - 0-әншіліктік Әріп-тілі - Мәнінен А1-ке

• Курстық танымал

  ---

Араб тіліне қазіргі жазуына таныстыру

• Араб тілінің уақытша егіністері
• Араб тілінің қосындылары
• Араб тілінің негізгі фразалары

  ---

Араб тілінде есімдер мен жыныстар

• Келесі жауапты сызықтар
• Мүжік және әйел латынша есімдері

  ---

Араб тілінде шағындар мен өзгерту

• Қазіргі уақыт бірінші шағындар
• Өткен уақыт шағындар
• Келешек уақыт шағындары

  ---

Араб тілі бойынша сан есептеу

• Сандар 1-100
• Ординалдық сандар

  ---

Араб тілінде күнделікті арабша сөздері

• Сәлеметсіз бақыт, әссәләмғә деп басқаға мәртебесін беру
• Түстер
• Аптаның күндері
• Жылдың айдары

  ---

Арықтық мен ішімдік тілінің сөздері

• Негізгі арықтық сөздер
• Ішімдіктер

  ---

Араб әнбеліктері мен мазмұны

• Ислам мен Араб мәдениеті
• Араб қонақтықтың кәсіби

  ---

Араб кездесуі мен манадауы

• Араб музыка жанры
• Араб рақсы

  ---

Араб тілінде епістер

• Ептілікке келісім және орналасу
• Салыстыру және ең арзан

  ---

Араб тілінде таңдаушы

• Жеке таңдаушылар
• Құрамындағы таңдаушылар

  ---

Араб тілінде басып шығарулар

• Негізгі алдын ала жазбалар
• Уақыт және орын алдын ала жазбалары

  ---

Араб тілінде сұраушылар

• Сұрау сөздері
• Сұраулар қалдыру

  ---

Араб тілінде ерекшелер

• Құрылым мен орналасу
• Жоқтық көрсету

  ---

Құлпындағы арабша сөздері

• Қоңырау аудармасы
• Бағытты қайта сұрау

  ---

Сауда және ақша сөздері

• Ақша сөздері
• Сауда сөздері

  ---

Араб әдебиеті мен поэзиясы

• Классикалық араб әдебиеті
• Араб өлеңдері

  ---

Араб өнері мен суретшілік

• Араб қаріпі тарихы
• Араб сүйемелері мен мұрайты

  ---

Араб тілінде қараған және байқалуға пайдалы сөздер

• Қараңғы жағдайлардың негізгі сөздері
• Ауа райы менмен мәлімет бөлу

  ---

Араб тілдік құрылғылары

• Бірінші және екінші жағдайның шарты
• Үшінші шарт және аралас шарт

  ---

Араб тілінде жоқырлы жазу

• Құрылым мен пайдалану
• Қозғалту шақырысынан айырымдылар

  ---

Араб тілінде жауынмалы сөйлемдер

• Құрылым мен пайдалану
• [[Language/Standard-arabic/Grammar/Differences-from-English-relative-clauses/kk|А

Басқа сабақтар

• 0-А1 Курстары → Грамматикасы → Түзу мен орналастыру
• 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and superlative
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Согласование и расположение прилагательных
• 0 to A1 Course → Grammar → Basic Arabic phrases
• 0 to A1 Course → Grammar → Masculine and feminine nouns
• 0-А1 курсы → Грамматика → Әлдін-әлеудің қосымшаға түсуі
• 0 to A1 Course → Grammar → Negation
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Сұрақ құру
• 0 to A1 Course → Grammar → Түсінік сөздері
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Уақыт және орын қойымдарының қарым-қатынастары
• 0 to A1 Course → Grammar → English relative clauses
• 0 to A1 Course → Grammar → Definite and indefinite articles
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Притяжательные местоимения
• 0 to A1 Course → Grammar → First and second conditional