Language/Standard-arabic/Grammar/Negation/kk

Стандартты араб тілі → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Жоққа шығару

Кіріспе

Стандартты араб тілінің грамматикасына арналған бұл сабақта біз жоққа шығару (немесе терістеу) формаларын үйренеміз. Араб тіліндегі жоққа шығару – күнделікті сөйлеу және жазу кезінде маңызды рөл атқарады. Сіздер, жаңа бастауыш оқушылар, осы концепцияларды түсіну арқылы өз ойларыңызды дәлелді және анық жеткізе алатын боласыздар.

Сабақтың құрылымы төмендегідей:

• Негізгі жоққа шығару сөздері

• Негізгі құрылымдар

• Мысалдар мен жаттығулар

Негізгі жоққа шығару сөздері

Араб тілінде жоққа шығару үшін бірнеше негізгі сөздер мен құрылымдар бар. Олардың ең маңыздылары мыналар:

• لا (lā) - «жоқ»

• ليس (laysa) - «емес»

• لم (lam) - «емес» (өткен шақта)

• لن (lan) - «емес» (келешек шақта)

Бұл сөздер сөйлемде жоққа шығару үшін қолданылады. Енді әрқайсысының қолданылуын қарастырайық.

لا (lā)

لا - бұл негізгі жоққа шығару сөзі, ол зат есімдер мен етістіктер үшін қолданылады. Мысалы:

Стандартты араб тілі	Дыбыстау	Қазақша
لا أريد التفاح	lā urīdu al-tuffāḥ	Мен алма қаламаймын
لا أحب القهوة	lā uḥibbu al-qahwa	Мен кофені жақсы көрмеймін
لا أدرس العربية	lā adrusu al-ʿarabiyya	Мен араб тілін оқымаймын

ليس (laysa)

ليس - бұл жоққа шығару етістігі, ол зат есімдермен бірге қолданылады:

Стандартты араб тілі	Дыбыстау	Қазақша
ليس لدي كتاب	laysa ladayya kitāb	Менде кітап жоқ
ليست هنا	laysa hunā	Ол мұнда жоқ
ليس هذا صحيحا	laysa hādhā ṣaḥīḥan	Бұл дұрыс емес

لم (lam)

لم - бұл өткен шақта жоққа шығару үшін қолданылатын сөз:

Стандартты араб тілі	Дыбыстау	Қазақша
لم أذهب إلى المدرسة	lam adhhab ilā al-madrasa	Мен мектепке бармадым
لم أتعلم العربية	lam ataʿallam al-ʿarabiyya	Мен араб тілін үйренбедім
لم أرى الفيلم	lam arā al-filmu	Мен фильмді көрген жоқпын

لن (lan)

لن - бұл келешек шақта жоққа шығару үшін қолданылады:

Стандартты араб тілі	Дыбыстау	Қазақша
لن أذهب إلى السوق	lan adhhab ilā al-sūq	Мен базарға бармаймын
لن أتعلم الفرنسية	lan ataʿallam al-faransiyya	Мен француз тілін үйренбеймін
لن أشرب الماء	lan ashrabu al-māʾ	Мен суды ішпеймін

Негізгі құрылымдар

Араб тілінде жоққа шығару құрылымдары әр түрлі, бірақ олар қарапайым. Сөйлемдердегі жоққа шығару сөздерін дұрыс орналастыру өте маңызды.

Жай сөйлемдер

Сөйлемдерде жоққа шығару сөздері етістік немесе зат есім алдында болады. Мысалы:

• لا أريد (lā urīdu) - «Мен қаламаймын»

• ليس هو (laysa huwa) - «Ол емес»

Сұрау сөйлемдері

Сұрау сөйлемдерінде де жоққа шығару сөздерін қолдануға болады. Мысалы:

• هل لا تحب القهوة؟ (hal lā tuḥibb al-qahwa?) - «Сен кофені жақсы көрмейсің бе?»

• لماذا ليس هنا؟ (limādhā laysa hunā?) - «Неліктен ол мұнда жоқ?»

Мысалдар

Осы жерде біз келесі 20 мысалмен жалғастырамыз, онда жоққа шығару сөздері әр түрлі контексттерде көрсетіледі.

Стандартты араб тілі	Дыбыстау	Қазақша
لا أريد أن أذهب	lā urīdu an adhhab	Мен барғым келмейді
ليس عندي وقت	laysa ʿindī waqt	Менде уақыт жоқ
لم أعمل في هذا المشروع	lam aʿmal fī hādhā al-mashrūʿ	Мен бұл жобада жұмыс істемедім
لن أقبل العرض	lan aqbal al-ʿarḍ	Мен ұсынысты қабылдамаймын
لا أرى أحدا هنا	lā arā aḥadan hunā	Мен мұнда ешкімді көрмеймін
ليس هذا هو الكتاب الذي أريده	laysa hādhā huwa al-kitāb alladhī urīduh	Бұл мені қызықтыратын кітап емес
لم يذهب إلى الحفلة	lam yadhhab ilā al-ḥafla	Ол кешке бармады
لن أذهب إلى المدرسة غدا	lan adhhab ilā al-madrasa ghadan	Мен ертең мектепке бармаймын
لا أستطيع أن أساعدك	lā astāṭīʿ an asāʿiduka	Мен саған көмектесе алмаймын
ليس لدي فكرة	laysa ladayya fikra	Менде идея жоқ
لم أسمع عن هذا من قبل	lam asmaʿ ʿan hādhā min qabla	Мен бұған дейін мұны естімеппін
لن أنسى هذا اليوم	lan ansā hādhā al-yawm	Мен бұл күнді ұмытпаймын
لا تلمس هذا	lā talmas(h) hādhā	Мұны ұстама
ليس لدي أصدقاء هنا	laysa ladayya aṣdiqāʾ hunā	Менде мұнда достар жоқ
لم أكن أعلم ذلك	lam akun aʿlam dhālika	Мен бұны білмедім
لن أستطيع الذهاب بدونك	lan astāṭīʿ al-dhahāb bidūnuka	Мен сенсіз бармаймын
لا تفكر في ذلك	lā tufakkir fī dhālika	Оған көңіл бөлме
ليس هذا ما كنت أبحث عنه	laysa hādhā mā kunt abḥathu ʿanhu	Бұл мен іздеген нәрсе емес
لم أتوقع ذلك	lam ataʿwaqʿ dhālika	Мен бұны күтпедім
لن أطلب المساعدة	lan aṭlub al-musāʿada	Мен көмек сұрамаймын

Жаттығулар

Енді сіздер үйренген нәрселеріңізді практикада қолдана аласыз. Төменде 10 жаттығу берілген, оларды орындау арқылы сіздер жоққа шығару формаларын меңгере аласыздар.

Жаттығу 1

Сөйлемдердегі жоққа шығару сөздерін толықтырыңыз:

1. أنا ___ أحب القهوة.

2. هو ___ هنا.

3. لم ___ إلى المدرسة.

Шешім:

1. لا (lā)

2. ليس (laysa)

3. أذهب (adhhab)

Жаттығу 2

Сұрақтар құрастырыңыз:

1. Сенде кітап жоқ па?

2. Ол мұнда жоқ па?

3. Сіз кофені жақсы көрмейсіз бе?

Шешім:

1. هل لا لديك كتاب؟

2. هل ليس هنا؟

3. هل لا تحب القهوة؟

Жаттығу 3

Сөйлемдерді терістеңіз:

1. أنا أذهب إلى السوق.

2. هي تحب الفواكه.

3. نحن ندرس العربية.

Шешім:

1. لا أذهب إلى السوق.

2. هي لا تحب الفواكه.

3. نحن لا ندرس العربية.

Жаттығу 4

Келешек шақта сөйлемдер жасаңыз:

1. Мен ертең базарға бармаймын.

2. Біз келесі аптада кездесеміз.

3. Сен спортпен айналыспайсың.

Шешім:

1. لن أذهب إلى السوق غدا.

2. لن نلتقي الأسبوع المقبل.

3. لن تمارس الرياضة.

Жаттығу 5

Берілген сөйлемдерді өткен шаққа ауыстырыңыз:

1. Ол мектепке бармайды.

2. Мен фильмді көрмеймін.

3. Сен бұл кітапты оқымайсың.

Шешім:

1. لم يذهب إلى المدرسة.

2. لم أرى الفيلم.

3. لم تقرأ هذا الكتاب.

Жаттығу 6

Төмендегі сөйлемдерді терістеңіз:

1. Менде идея бар.

2. Ол достарымен бірге.

3. Біз бүгін сабақ оқимыз.

Шешім:

1. ليس لدي فكرة.

2. ليس مع أصدقائه.

3. نحن لا ندرس اليوم.

Жаттығу 7

Сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Сенде ақша бар ма?

2. Ол кітапты оқыды ма?

3. Сіздер кешке бардыңыздар ма?

Шешім:

1. لا، ليس لدي مال.

2. لا، لم يقرأ الكتاب.

3. لا، لم نذهب إلى الحفلة.

Жаттығу 8

Сөйлемдерді дұрыс құрастырыңыз:

1. لا / تحب / القهوة / هي.

2. أنا / لم / أذهب / إلى / الحفلة.

3. لن / أدرس / العربية / غدا.

Шешім:

1. هي لا تحب القهوة.

2. أنا لم أذهب إلى الحفلة.

3. لن أدرس العربية غدا.

Жаттығу 9

Келесі сөйлемдерді терістеңіз:

1. Мен спортпен айналысамын.

2. Бізгі демалыс күні.

3. Ол кітапты оқыды.

Шешім:

1. لا أمارس الرياضة.

2. ليس لدينا عطلة.

3. لم يقرأ الكتاب.

Жаттығу 10

Сұрақтар құрастырыңыз:

1. Сіздер мұндасыздар ма?

2. Ол бүгін келді ме?

3. Сіздер кешке бардыңыздар ма?

Шешім:

1. هل أنتم هنا؟

2. هل جاء اليوم؟

3. هل ذهبتم إلى الحفلة؟

Standard Arabic Course - 0-әншіліктік Әріп-тілі - Мәнінен А1-ке

• Курстық танымал

  ---

Араб тіліне қазіргі жазуына таныстыру

• Араб тілінің уақытша егіністері
• Араб тілінің қосындылары
• Араб тілінің негізгі фразалары

  ---

Араб тілінде есімдер мен жыныстар

• Келесі жауапты сызықтар
• Мүжік және әйел латынша есімдері

  ---

Араб тілінде шағындар мен өзгерту

• Қазіргі уақыт бірінші шағындар
• Өткен уақыт шағындар
• Келешек уақыт шағындары

  ---

Араб тілі бойынша сан есептеу

• Сандар 1-100
• Ординалдық сандар

  ---

Араб тілінде күнделікті арабша сөздері

• Сәлеметсіз бақыт, әссәләмғә деп басқаға мәртебесін беру
• Түстер
• Аптаның күндері
• Жылдың айдары

  ---

Арықтық мен ішімдік тілінің сөздері

• Негізгі арықтық сөздер
• Ішімдіктер

  ---

Араб әнбеліктері мен мазмұны

• Ислам мен Араб мәдениеті
• Араб қонақтықтың кәсіби

  ---

Араб кездесуі мен манадауы

• Араб музыка жанры
• Араб рақсы

  ---

Араб тілінде епістер

• Ептілікке келісім және орналасу
• Салыстыру және ең арзан

  ---

Араб тілінде таңдаушы

• Жеке таңдаушылар
• Құрамындағы таңдаушылар

  ---

Араб тілінде басып шығарулар

• Негізгі алдын ала жазбалар
• Уақыт және орын алдын ала жазбалары

  ---

Араб тілінде сұраушылар

• Сұрау сөздері
• Сұраулар қалдыру

  ---

Араб тілінде ерекшелер

• Құрылым мен орналасу
• Жоқтық көрсету

  ---

Құлпындағы арабша сөздері

• Қоңырау аудармасы
• Бағытты қайта сұрау

  ---

Сауда және ақша сөздері

• Ақша сөздері
• Сауда сөздері

  ---

Араб әдебиеті мен поэзиясы

• Классикалық араб әдебиеті
• Араб өлеңдері

  ---

Араб өнері мен суретшілік

• Араб қаріпі тарихы
• Араб сүйемелері мен мұрайты

  ---

Араб тілінде қараған және байқалуға пайдалы сөздер

• Қараңғы жағдайлардың негізгі сөздері
• Ауа райы менмен мәлімет бөлу

  ---

Араб тілдік құрылғылары

• Бірінші және екінші жағдайның шарты
• Үшінші шарт және аралас шарт

  ---

Араб тілінде жоқырлы жазу

• Құрылым мен пайдалану
• Қозғалту шақырысынан айырымдылар

  ---

Араб тілінде жауынмалы сөйлемдер

• Құрылым мен пайдалану
• [[Language/Standard-arabic/Grammar/Differences-from-English-relative-clauses/kk|А

Басқа сабақтар

• Differences from the active voice
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Тұрақтар
• 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and superlative
• 0 to A1 Course → Grammar → Third conditional and mixed conditionals
• 0 to A1 Course
• 0-А1 Курстары → Грамматикасы → Түзу мен орналастыру
• 0 to A1 Course → Grammar → Түсінік сөздері
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Согласование и расположение прилагательных
• 0 to A1 Course → Grammar → Араб тілінің тірілуі
• 0 to A1 Course → Grammar → Personal pronouns
• Complete 0 to A1 Course → Grammar → Formation and usage
• 0 to A1 Course → Grammar → First and second conditional
• 0-А1 курсы → Грамматика → Әлдін-әлеудің қосымшаға түсуі
• Курстың бастапқы деңгейінен A1-ге дейінгі → Grammar → Әрекетің келешегі мен қосымша есімдерін үйлесімдік және көпшіліктер