Language/Standard-arabic/Grammar/Basic-prepositions/kk
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
Қазақ тілі
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
Svenska
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Сәлем, құрметті студенттер! Бүгін біз стандартты араб тіліндегі негізгі предлогтарды меңгереміз. Предлогтар – сөйлемдер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсінуге көмектесетін маңызды элементтер. Олар заттардың арақатынастарын, уақытты, орындарды және әрекеттерді көрсетеді. Сондықтан, предлогтарды білу – араб тілін меңгерудің маңызды бөлігі болып табылады.
Біз бүгін предлогтардың не екенін, оларды қалай қолдану керектігін және әртүрлі мысалдар арқылы түсіндіреміз. Сонымен қатар, біз кейбір жаттығуларды орындап, сіздердің білімдеріңізді нығайтуға тырысамыз.
Предлогтар дегеніміз не?[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Предлогтар – сөздер арасындағы байланыстарды көрсететін құралдар. Араб тілінде предлогтар екі категорияға бөлінеді: орын предлогтары және уақыт предлогтары. Оларды дұрыс қолдану сөйлемнің мағынасын өзгертуі мүмкін.
Негізгі предлогтар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Араб тілінде ең көп қолданылатын предлогтардың кейбірін қарастырайық:
Орын предлогтары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
|-
| Стандартты араб тілі | Оқыту | Қазақша |
|---|---|---|
| في | fī | ішінде |
| على | ʿalā | үстінде |
| تحت | taḥt | астында |
| أمام | ʾamām | алдында |
| خلف | ḵalf | артында |
| بين | bayna | арасында |
| بالقرب من | bil-qurb min | жанында |
Уақыт предлогтары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
|-
| Стандартты араб тілі | Оқыту | Қазақша |
|---|---|---|
| قبل | qabl | бұрын |
| بعد | baʿd | кейін |
| خلال | ḵilāl | барысында |
| أثناء | ʾasnān | кезінде |
| منذ | munḏu | бастап |
| في | fī | ішінде (уақыт) |
Предлогтардың қолданылуы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Предлогтарды қолдану кезінде назар аударатын кейбір ережелер бар. Қарапайым мысалдар арқылы түсіндірейік:
Орын предлогтарының қолданылуы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
1. في الغرفة (fī al-ġurfah) - бөлмеде: Бұл предлог заттың ішінде екенін көрсетеді.
2. على الطاولة (ʿalā al-ṭāwilah) - үстелде: Заттың үстінде тұрғанын білдіреді.
Уақыт предлогтарының қолданылуы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
1. قبل الغداء (qabl al-ġadā) - түсірден бұрын: Уақыттың арақатынасы.
2. بعد العمل (baʿd al-ʿamal) - жұмыстан кейін: Белгілі бір әрекеттен кейінгі уақытты көрсетеді.
Мысалдар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Келесі бөлімде, предлогтарды қолдану арқылы араб тілінде сөйлемдер құруға арналған 20 мысалды қарастырамыз.
|-
| Стандартты араб тілі | Оқыту | Қазақша |
|---|---|---|
| الكتاب على الطاولة | al-kitāb ʿalā al-ṭāwilah | Кітап үстелде |
| القلم في الحقيبة | al-qalam fī al-ḥaqībah | Қалам сөмкеде |
| الصديق خلفي | al-ṣadīq ḵalfī | Досым артта |
| الزهور بين الأشجار | al-zuhūr bayna al-ʾašjār | Гүлдер ағаштардың арасында |
| أنا جالس أمام الكمبيوتر | anā jālis ʾamām al-kumpiyūtar | Мен компьютердің алдында отырмын |
| الشجرة تحت النافذة | al-šajarah taḥt al-nāfidha | Ағаш терезенің астында |
| أذهب إلى السوق | ʾaḏhab ʾilā al-sūq | Мен базарға барамын |
| نلتقي بعد العشاء | naltaqī baʿd al-ʿašāʾ | Біз кешкі асқа кейін кездесеміз |
| لديك موعد خلال الأسبوع | ladayka mawʿid ḵilāl al-ʾusbūʿ | Сенде апта ішінде кездесу бар |
| عائلتي في المنزل | ʿāʾilatī fī al-manzil | Менің отбасым үйде |
| المطعم بالقرب من الفندق | al-maṭʿam bil-qurb min al-funduq | Ресторан қонақ үйінде |
| نذهب إلى المدرسة في الصباح | naḏhab ʾilā al-madrasa fī al-ṣabāḥ | Біз таңертең мектепке барамыз |
| أريد الذهاب بعد الغداء | ʾurīd al-ḏahāb baʿd al-ġadāʾ | Мен түстен кейін барғым келеді |
| هناك كلب أمام البيت | hunāk kalb ʾamām al-bayt | Үйдің алдында ит бар |
| الكتاب في المكتبة | al-kitāb fī al-maktabah | Кітап кітапханада |
| الجيران خلفنا | al-jīrān ḵalfanā | Көршілеріміз артта |
| تذهب إلى السوق كل يوم | taḏhab ʾilā al-sūq kull yawmin | Сен әр күні базарға барасың |
| سنلتقي قبل العشاء | sanaltaqī qabl al-ʿašāʾ | Біз кешкі асқа дейін кездесеміз |
| أريد أن أكون هناك خلال العطلة | ʾurīd ʾan ʾakūn hunāk ḵilāl al-ʿuṭlah | Мен демалыс кезінде сол жерде болғым келеді |
| الفواكه تحت الشجرة | al-fawākih taḥt al-šajarah | Жемістер ағаштың астында |
Жаттығулар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Сіздерге предлогтарды жақсы меңгеру үшін бірқатар жаттығулар ұсынамыз. Әр жаттығудың соңында жауаптар мен түсіндірулер болады.
Жаттығу 1: Сөйлемдерді толықтыру[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі сөйлемдердегі бос орындарды предлогтармен толтырыңыз:
1. الكتاب ___ الطاولة (китап үстінде).
2. أنا جالس ___ الحديقة (мен бақта отырмын).
Жауап:
1. الكتاب على الطاولة.
2. أنا جالس في الحديقة.
Жаттығу 2: Сөйлемдерді аудару[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі сөйлемдерді араб тіліне аударыңыз:
1. Мен кешке киноға барамын.
2. Кітаптар сөренің үстінде.
Жауап:
1. سأذهب إلى السينما في المساء.
2. الكتب على الرف.
Жаттығу 3: Сәйкестендіру[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Берілген предлогтарды және олардың қазақша аудармаларын сәйкестендіріңіз:
1. في
2. على
3. تحت
4. بين
Жауап:
1. في - ішінде
2. على - үстінде
3. تحت - астында
4. بين - арасында
Жаттығу 4: Сөйлем құрастыру[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Берілген предлогтарды пайдаланып, сөйлемдер құрастырыңыз:
1. أمام
2. بعد
3. خلال
Жауап:
1. الكتاب أمامي (кітап менің алдымда).
2. أنا آكل بعد العشاء (мен кешкі астан кейін жеймін).
3. أدرس خلال الأسبوع (мен апта ішінде оқимын).
Жаттығу 5: Жазбаша тапсырма[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Бір парақ қағазға өзіңіздің күнделікті өміріңіздегі предлогтарды пайдаланып, 5 сөйлем жазыңыз.
Жауап: Студенттердің жауаптары.
Жаттығу 6: Сөйлемдерді түзету[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі сөйлемдерді түзетіңіз:
1. الكتاب على الصندوق (кітап сұлба үстінде).
2. الفتاة تحت الطاولة (қыз үстелде).
Жауап:
1. الكتاب في الصندوق.
2. الفتاة على الطاولة.
Жаттығу 7: Сұрақтар қою[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:
1. Сіз қайда тұрсыз?
2. Сізді кім күтіп отыр?
Жауап: Студенттердің жауаптары.
Жаттығу 8: Сөйлемдерді толықтыру[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі сөйлемдерді бос орындармен толықтырыңыз:
1. أذهب ___ المدرسة (мен мектепке барамын).
2. الكتاب ___ الطاولة (кітап үстелде).
Жауап:
1. أذهب إلى المدرسة.
2. الكتاب على الطاولة.
Жаттығу 9: Сәйкес предлогты таңдаңыз[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі сөйлемдерге сәйкес предлогты таңдаңыз:
1. السيارة ___ الجراج (автомобиль гаражда).
2. الفتاة ___ المدرسة (қыз мектепте).
Жауап:
1. السيارة في الجراج.
2. الفتاة في المدرسة.
Жаттығу 10: Шығармашылық тапсырма[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Өз қалауыңыз бойынша бір қысқа әңгіме жазыңыз, онда кемінде 5 предлогты пайдаланыңыз.
Жауап: Студенттердің шығармашылық жұмыстары.
Нәтижесінде, бүгінгі сабақта біз стандартты араб тіліндегі негізгі предлогтарды қарастырдық. Олардың маңыздылығын түсініп, қолдану әдістерін меңгердік. Жаттығулар арқылы білгенімізді пысықтап, араб тілін тереңірек түсінуге жол аштық.