Language/Standard-arabic/Grammar/Past-tense-conjugation/kk
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
Қазақ тілі
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
Svenska
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Араб тілінде өткен шақтың грамматикасы - бұл тілді үйренушілер үшін өте маңызды тақырып. Өткен шақта сөйлегенде, біз өткен оқиғаларды, тәжірибелерді және сезімдерді сипаттай аламыз. Бұл тақырыптың дұрыс меңгерілуі сіздің араб тіліндегі сөйлеу дағдыларыңызды айтарлықтай жақсартады. Бүгін біз өткен шақтың жіктелуін, яғни араб тіліндегі етістіктердің өткен шақтағы формаларын барлық зат есімдермен қалай қолдануға болатынын үйренеміз.
Өткен шақтың құрылымы[edit | edit source]
Араб тілінде өткен шақтың етістіктері үш түбірлі дыбыстардан тұрады. Етістік түбірі мен соңғы жұрнақтар арқылы зат есімдердің жіктелуін көрсетеміз. Мысалы, "كتب" (kātaba) - "жазды" етістігі. Біз әрбір зат есім үшін етістікті қалай өзгертуіміз керек екенін көре аламыз.
Зат есімдер мен жіктелу[edit | edit source]
Араб тілінде зат есімдердің жіктелуі мынадай:
1. Мен (мен)
2. Сен (ер / әйел)
3. Ол (ер / әйел)
4. Біз
5. Сендер
6. Олар (ер / әйел)
Мысалы, "жазу" етістігі (كتب) үшін өткен шақтың жіктелуін қарастырайық:
| Стандартты араб тілі | Дыбыстау | Қазақ тілі |
|---|---|---|
| كتبتُ | katabtu | Мен жаздым |
| كتبتَ | katabta | Сен (ер) жаздың |
| كتبتِ | katabti | Сен (әйел) жаздың |
| كتبَ | kataba | Ол (ер) жазды |
| كتبتْ | katabat | Ол (әйел) жазды |
| كتبنا | katabnā | Біз жаздық |
| كتبتم | katabtum | Сендер жаздыңдар |
| كتبوا | katabū | Олар (ер) жазды |
| كتبنَ | katabna | Олар (әйел) жазды |
Таблицадан көріп отырғанымыздай, әр зат есімге сәйкес келетін етістік формалары әртүрлі. Енді әрбір жіктелу формасын тереңірек қарастырайық.
1. Мен (كتبتُ)[edit | edit source]
"Мен жаздым" формасы, яғни "كتبتُ" - бұл менің өткен шақтағы іс-әрекетімді сипаттайтын форма. Бұл формада "تُ" қосымшасы мен түбір "كتب" етістігіне қосылады.
2. Сен (كتبتَ / كتبتِ)[edit | edit source]
"Сен жаздың" формасы "كتبتَ" (ер) және "كتبتِ" (әйел) - бұл етістіктің екінші тұлға жіктелуі. Ер адамның формасында "-تَ" қосымшасы, ал әйелдің формасында "-تِ" қосымшасы қосылады.
3. Ол (كتبَ / كتبتْ)[edit | edit source]
Ол (ер) "كتبَ" формасында, ал әйел "كتبتْ" формасында. Ер адамның формасында "-بَ" қосымшасы, ал әйелдің формасында "-تْ" қосымшасы бар.
4. Біз (كتبنا)[edit | edit source]
"Біз жаздық" формасында "-نا" қосымшасы бар, бұл бірінші көптік тұлға.
5. Сендер (كتبتم)[edit | edit source]
"Сендер жаздыңдар" формасы "-تم" қосымшасымен сипатталады.
6. Олар (كتبوا / كتبنَ)[edit | edit source]
"Олар жазды" (ер) формасы "-وا" қосымшасымен, ал әйелдер үшін "كتبنَ" формасы "-نَ" қосымшасымен.
Мысалдар мен жаттығулар[edit | edit source]
Осы бөлімде біз өткен шақтағы етістіктерді қолдана отырып, мысалдар мен жаттығулармен танысамыз. Мысалдарды қарастырайық:
| Стандартты араб тілі | Дыбыстау | Қазақ тілі |
|---|---|---|
| قرأتُ | qara'tu | Мен оқыдым |
| قرأتَ | qara'ta | Сен (ер) оқыдың |
| قرأتِ | qara'ti | Сен (әйел) оқыдың |
| قرأَ | qara'a | Ол (ер) оқыды |
| قرأتْ | qara'at | Ол (әйел) оқыды |
| قرأنا | qara'na | Біз оқыдық |
| قرأتم | qara'tum | Сендер оқыдыңдар |
| قرأوا | qara'ū | Олар (ер) оқыды |
| قرأنَ | qara'na | Олар (әйел) оқыды |
== Жаттығулар
1. "жазу" етістігінің өткен шақтағы формасын тауып, сөйлемдер жазыңыз:
- Мен ___.
- Сен (ер) ___.
- Ол (әйел) ___.
2. "оқу" етістігінің өткен шақтағы формаларын жазыңыз.
3. Келесі сөйлемдерді аяқтаңыз:
- Біз ___.
- Сендер ___.
- Олар ___.
4. Сөздерді дұрыс формаларда толықтырыңыз:
- Мен ___ (жазу).
- Сен (әйел) ___ (оқу).
- Олар (ер) ___ (көргі).
5. Келесі сөйлемдерге дұрыс формаларды қойыңыз:
- Ол ___ (жазу) кеше.
- Біз ___ (оқу) өткен аптада.
6. "жазу" етістігінен 5 түрлі сөйлем құрастырыңыз.
7. "оқу" етістігінен 5 түрлі сөйлем құрастырыңыз.
8. "жазу" және "оқу" етістіктерін біріктіріп сөйлемдер жасаңыз.
9. Келесі зат есімдерге өткен шақ формасын жазыңыз:
- Ол (жазу).
- Сендер (оқу).
10. Сөздер мен формаларды сәйкестендіріңіз:
- Мен ___ (жазу).
- Олар ___ (оқу).
== Шешімдер
1. Мен жаздым. Сен (ер) жаздың. Ол (әйел) жазды.
2. قرأتُ, قرأتَ, قرأتِ, قرأَ, قرأتْ, قرأنا, قرأتم, قرأوا, قرأنَ
3. Біз жаздық; Сендер оқыдыңдар; Олар оқыды.
4. Мен жаздым; Сен (әйел) оқыдың; Олар (ер) көрді.
5. Ол жазды кеше; Біз оқу жасадық өткен аптада.
6. Мысал: Мен кеше хат жаздым.
7. Мысал: Сен кеше кітап оқыдың.
8. Мысал: Мен жазып, сен оқыдың.
9. Ол жазды; Сендер оқыдыңдар.
10. Мен жаздым; Олар оқыды.
Осы жаттығулар арқылы өткен шақтың жіктелуін жақсы меңгересіз. Араб тілінде өткен шақта сөйлеу - бұл сіздің тілді меңгеру жолында маңызды қадам.