Language/Iranian-persian/Grammar/Lesson-14:-Past-tense-of-regular-verbs/kk

Иран Персиясы → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → 14-сабақ: Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасы

Кіріспе

Иран Персиясы тіліндегі грамматиканың ең қызықты және маңызды бөлімдерінің бірі – өткен шақ. Өткен шақ – біз өткен оқиғалар мен әрекеттерді сипаттауға мүмкіндік беретін маңызды құрал. Бүгін біз тұрақты етістіктерді өткен шақта қалай қолдану керектігін үйренеміз. Бұл білім сізге Иран Персиясы тіліндегі әңгімелерді, естеліктерді, және өткендегі тәжірибелеріңізді бөлісуге көмектеседі.

Біз сабақ барысында:

• Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасын үйренеміз.

• Олардың қалай өзгеретінін қарастырамыз.

• Көптеген мысалдар мен жаттығулар арқылы біліміңізді тереңдетеміз.

Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасы

Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасын құрастыру өте қарапайым. Иран Персиясы тілінде тұрақты етістіктің өткен шақта қалай өзгеретінін түсіну үшін, ең алдымен, етістіктің негізін білуіміз керек.

Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасының құрылымы

Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасы негізі етістіктің соңына "-д" (для 3-ей особи) немесе "-т" (для 1-ой особи) қосу арқылы қалыптасады.

Мысалы:

• жазу (to write) → жаздым (I wrote)

• оқу (to read) → оқыды (he/she read)

Мысалдар

Келесі кестеде тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формалары көрсетілген:

Иран Персиясы	Дауыстап оқу	Қазақша
жаздым	[d͡ʒæzˈdɪm]	жаздым
оқыды	[ɒˈxiːdæ]	оқыды
көрдім	[koːrdɪm]	көрдім
айттым	[æjtˈtʊm]	айттым
ойнады	[ojˈnɒdæ]	ойнады
тыңдады	[t̪ɪnˈdædɪ]	тыңдады
бастады	[bæsˈtædɪ]	бастады
келдім	[kɛlˈdɪm]	келдім
үйренді	[uːjˈrɛndɪ]	үйренді
сөйлестім	[soːjlɛsˈtɪm]	сөйлестім

Сөйлемдерде өткен шақты қолдану

Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формаларын сөйлемдерде қалай қолдануға болатынын қарастырайық. Мысалдарды келесі кестеде көруге болады:

Иран Персиясы	Дауыстап оқу	Қазақша
من دیروز کتاب خواندم	[mæn dɪˈruːz kɪˈtɒb xɒndæm]	Мен кеше кітап оқыдым
او دیشب فیلم دید	[u diˈʃæb fiːlm dɪd]	Ол кеше фильм көрді
ما هفته پیش به بازار رفتیم	[mɒ hæfˈtæ piːʃ be bɒˈzɒr ræftɪm]	Біз өткен аптада базарға бардық
شما دیروز برای من نامه نوشتید	[ʃomɒ diˈruːz bæˈrɒj mæn nɒˈme neˈveʃtɪd]	Сіз кеше мен үшін хат жаздыңыз
آنها سال گذشته به سفر رفتند	[ɒnhɒ sɒl goˈzɒʃte be sæˈfær ræftænd]	Олар өткен жылы саяхатқа шықты

Қорытынды

Тұрақты етістіктердің өткен шақтағы формасы сізге өткен оқиғаларды сипаттауда өте пайдалы болады. Бүгін біз өткен шақта тұрақты етістіктерді қалай қолданатынымызды үйрендік. Келесі сабақта біз осы тақырыпты тереңірек қарастырамыз.

Жаттығулар

Сабақта үйренгендеріңізді тәжірибеден өткізу үшін, келесі жаттығуларды орындаңыз:

1. Келесі етістіктердің өткен шақтағы формасын жазыңыз:

• жазу

• оқу

• айту

• ойнау

• тыңдау

2. Төмендегі сөйлемдерді өткен шаққа аударыңыз:

• Мен кітап оқимын.

• Ол фильм көреді.

• Біз базарда боламыз.

• Сіз хат жазасыз.

• Олар саяхаттайды.

3. Сөздерді дұрыс етістік формасына сәйкестендіріңіз:

• Мен __________ (жазу) хат.

• Ол __________ (оқу) кітап.

• Біз __________ (бастау) жаңа жоба.

4. Өткен шақта 5 сөйлем жазыңыз.

5. Келесі сөйлемдерді өзгертіп, өткен шақта жазыңыз:

• Мен бүгін сабақ оқимын.

• Ол кеше базарға барады.

• Біз жексенбіде саяхаттаймыз.

= Жауаптар мен түсіндірмелер

1.

• жазу → жаздым

• оқу → оқыдым

• айту → айттым

• ойнау → ойнадым

• тыңдау → тыңдадым

2.

• Мен кітап оқыдым.

• Ол фильм көрді.

• Біз базарда болдық.

• Сіз хат жаздыңыз.

• Олар саяхаттады.

3.

• Мен жаздым хат.

• Ол оқыды кітап.

• Біз бастамаймыз жаңа жоба.

4. Жауаптар әр түрлі болуы мүмкін, бірақ өткен шақты дұрыс қолдануы керек.

5.

• Мен бүгін сабақ оқыдым.

• Ол кеше базарға барды.

• Біз жексенбіде саяхаттадық.

Сіздерге осы сабақ ұнады деп үміттенемін! Келесі сабақта біз тұрақты етістіктердің құрылымын тереңірек зерттейміз.

Иран перс тілінің курсы - 0-ден А1-ке дейінгі мазмұны

• Курсты таныстыру

  ---

Бөлім 1: Ең басты мәтіндер мен танымдамалар

• 1-сынып: «Сәлем» деп айту, «сау болыңыз» деп айту
• 2-сынып: Есіңізді таныстыру

  ---

Бөлім 2: Сөйлемдің құрылымы мен тұрақтысын жасау

• 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөйлемдердегі сөздер жүйесі
• 4-сынып: «Болу» етіпінің жаңа заман мазмұны
• 5-сынып: Тұрақты етіптердің жаңа заманның мазмұнының жұмысы

  ---

Бөлім 3: Күнделікті іс-әрекеттер туралы сөйлеу

• 6-сынып: Күнделікті іс-әрекеттеріңіз туралы сөйлеу
• 7-сынып: Басқа инсандарның күнделікті іс-әрекеттері туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 4: «Оны» етіптер мен «сауықтырып алған» етіптер

• 8-сынып: Тікелей обьектілер
• 9-сынып: Өзіңіздің несібіңдер

  ---

Бөлім 5: Фарсы мәдениеті мен мәдениеті

• 10-сынып: Фарсы сұлуқ-мүйіз және мүшелер көрсетуі
• 11-сынып: Фарсы арсыңғымен құттықтау мен тойлаулар

  ---

Бөлім 6: Азық-түлік және ішім-ашық мәдениеті

• 12-сынып: Ішім-ашық сатып алуға белсенді беру
• 13-сынып: Азық-түлік және ішім-ашық туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 7: Әлден-әйелдер етіптері мен түрлендірулер

• 14-сынып: Тұрақты етіптердің мазмұны
• 15-сынып: Алдыңғы сөйлемдерің құрылымы туралы

  ---

Бөлім 8: Фарсы әдебиеті мен сүйікті жариялар

• 16-сынып: Фарсы әдебиеті және классикалық өлеңдері
• 17-сынып: Фарсы кино және музыкалық жариялар

  ---

Бөлім 9: Саяхат және қолданбалары

• 18-сынып: Көлік кезіндегі жолдар
• 19-сынып: Саяхатқа дайындалу және бастапқылары

  ---

Бөлім 10: Ерекше көпшілікті көрсету ережелері, ашықтықтау тәсілдері және үлкен сөз біріктірулері

• 20-сынып: Ерекше көпшілікті көрсету ережелерін пайдалану
• 21-сынып: Құрылған қосымша етіптерді пайдалану
• 22-сынып: Қиын сөйлемдер және біріктірілулердің мазмұны туралу

  ---

Бөлім 11: Фарсы тарихы мен географиясы

• 23-сынып: Фарсы мұрағаты мен ескерту тарихы
• 24-сынып: Заманауи тарих мен қазіргі мәселелер

  ---

Бөлім 12: Демалыс және тамашалық өтініштері

• 25-сынып: Спорт және активті тазалау
• 26-сынып: Тамашалық және демалыс өтініштері

Басқа сабақтар

• 0-А1 курсы → Грамматика → 22-сынып: Комплексті сөйлемдер мен байланыстар
• 0-А1 курстары → Грамматика → 5-сынып: толық ерекше қосымшалардың жаңа уақыттағы түсіндіруі
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → 9-ші сабақ: Мұлктық қайсықтар
• 0-А1 курсы → Грамматика → 21-пән: Көмегімен жасау
• 0 to A1 Course → Grammar → Lesson 20: Using the imperative mood
• 0-А1 курсы → Грамматика → 8-ші сабақ: Тікелей объектілердің ауыстыруы
• 0-А1 курсы → Грамматика → 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөздердің тәртібі
• Lesson 4: Present tense conjugation of the verb to be
• 0 to A1 Course
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Grammar → 15-ші сабақ: Мәні өткен уақыттық есепшілік көрсету