Language/Iranian-persian/Grammar/Lesson-20:-Using-the-imperative-mood/kk

Иран фарсы → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → 20-сынып: Нұсқаулық режимін пайдалану

Сәлем достар! Бүгін біз Иран фарсы тіліндегі нұсқаулық режимін пайдалануды үйренеміз. Бұл режим өте маңызды, себебі ол сізге басқаларға нұсқау беруге, бұйрықтар айтуға, рұқсат беруге немесе тыйым салуға мүмкіндік береді. Фарсы тілінде дұрыс нұсқаулықтарды беру – бұл тілдік дағдыларымызды дамытуға көмектеседі. Біздің сабақтың құрылымы төмендегідей болады:

Нұсқаулық режимі дегеніміз не?

Нұсқаулық режимі (императив) – бұл әрекетті орындауды сұрайтын немесе бұйыратын сөйлемдер құру үшін қолданылатын грамматикалық режим. Бұл режим арқылы біз өзіміздің немесе басқалардың іс-әрекеттерін басқаруға мүмкіндік аламыз.

Нұсқаулық режимінің қолданылуы

Нұсқаулық режимі көбірек қолданылатын контексттер:

• Бұйрықтар: Мысалы, "Кел!" (آی!)

• Нұсқаулар: "Оны жаса!" (این را انجام بده!)

• Рұқсаттар: "Кіріңіз!" (وارد شوید!)

• Тыйымдар: "Келмеңіз!" (نیا بیایید!)

Нұсқаулық режимінің құрылымы

Фарсы тілінде нұсқаулық режимі әрдайым етістіктердің негізінен басталады. Мысалы: "Барып кел" (برو بیا)!

Нұсқаулық режимінің ережелері

1. Тікелей етістіктер: Нұсқаулық режимінде етістіктің негізінің формасын пайдалану.

2. Субъектіні елемеу: Сөйлемде субъект (кім?) көбінесе айтылмайды, себебі ол түсінікті.

3. Сыпайы формалар: Кейде сыпайы болу үшін "لطفا" (өтінемін) сөзін қосуға болады.

Мысалдар

Төменде нұсқаулық режимінде жасалған сөйлемдер мен олардың қазақ тіліндегі аудармалары берілген:

Иран фарсы	Дыбысталу	Қазақша
بیا!	biâ!	Кел!
برو!	berô!	Бар!
بنشین!	benšin!	Отыр!
بخوان!	bekhân!	Оқы!
بزن!	bezan!	Ұр!
بگوی!	begûi!	Айт!
بپوش!	bepush!	Кийгіз!
بیاور!	biâvar!	Әкел!
دست بزن!	dast bezan!	Қолыңмен ұр!
برو بیرون!	berô birun!	Шығып кет!

Рұқсаттар мен тыйымдар

Рұқсаттар мен тыйымдарды білдіру үшін, "اجازه بده" (рұқсат беріңіз) және "اجازه نده" (рұқсат берме) конструкцияларын қолданамыз. Бұл конструкциялар сөйлемнің басында немесе соңында болуы мүмкін.

Рұқсаттар

• اجازه بده بیام! (Рұқсат беріңіз, келейін!)

• اجازه بده برم! (Рұқсат беріңіз, кетейін!)

Тыйымдар

• اجازه نده بیام! (Рұқсат берме, келмейін!)

• اجازه نده برم! (Рұқсат берме, кетпейін!)

Практикалық жаттығулар

Сабақтың соңында, біз үйренгенімізді практикада қолдану үшін бірнеше жаттығуларды орындауымыз керек. Төменде 10 жаттығу мен олардың шешімдері берілген.

Жаттығу 1

Сөйлемді нұсқаулық режимінде жазыңыз:

1. "Кел!"

Шешім: بیا! (biâ!)

Жаттығу 2

Сөйлемді нұсқаулық режимінде жазыңыз:

2. "Отыр!"

Шешім: بنشین! (benšin!)

Жаттығу 3

Сөйлемді нұсқаулық режимінде жазыңыз:

3. "Оқы!"

Шешім: بخوان! (bekhân!)

Жаттығу 4

Сөйлемді рұқсат білдіріп жазыңыз:

4. "Рұқсат беріңіз, кірейін!"

Шешім: اجازه بده بیام! (ejâzeh bede biâam!)

Жаттығу 5

Сөйлемді тыйым салып жазыңыз:

5. "Рұқсат берме, кетпейін!"

Шешім: اجازه نده برم! (ejâzeh nadah beram!)

Жаттығу 6

Сөйлемді нұсқаулық режимінде жазыңыз:

6. "Кет!"

Шешім: برو! (berô!)

Жаттығу 7

Сөйлемді нұсқаулық режимінде жазыңыз:

7. "Әкел!"

Шешім: بیاور! (biâvar!)

Жаттығу 8

Сөйлемді рұқсат білдіріп жазыңыз:

8. "Рұқсат беріңіз, айтып берейін!"

Шешім: اجازه بده بگویم! (ejâzeh bede beguyam!)

Жаттығу 9

Сөйлемді рұқсат білдіріп жазыңыз:

9. "Рұқсат беріңіз, сұрайын!"

Шешім: اجازه بده بپرسم! (ejâzeh bede beporsam!)

Жаттығу 10

Сөйлемді тыйым салып жазыңыз:

10. "Рұқсат берме, сұрама!"

Шешім: اجازه نده بپرس! (ejâzeh nadah bepors!)

Енді сіз нұсқаулық режимін тиімді пайдалана аласыз! Оны күнделікті өмірде, достарыңызбен сөйлескенде немесе жаңа танысуларда қолдана аласыз.

Иран перс тілінің курсы - 0-ден А1-ке дейінгі мазмұны

• Курсты таныстыру

  ---

Бөлім 1: Ең басты мәтіндер мен танымдамалар

• 1-сынып: «Сәлем» деп айту, «сау болыңыз» деп айту
• 2-сынып: Есіңізді таныстыру

  ---

Бөлім 2: Сөйлемдің құрылымы мен тұрақтысын жасау

• 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөйлемдердегі сөздер жүйесі
• 4-сынып: «Болу» етіпінің жаңа заман мазмұны
• 5-сынып: Тұрақты етіптердің жаңа заманның мазмұнының жұмысы

  ---

Бөлім 3: Күнделікті іс-әрекеттер туралы сөйлеу

• 6-сынып: Күнделікті іс-әрекеттеріңіз туралы сөйлеу
• 7-сынып: Басқа инсандарның күнделікті іс-әрекеттері туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 4: «Оны» етіптер мен «сауықтырып алған» етіптер

• 8-сынып: Тікелей обьектілер
• 9-сынып: Өзіңіздің несібіңдер

  ---

Бөлім 5: Фарсы мәдениеті мен мәдениеті

• 10-сынып: Фарсы сұлуқ-мүйіз және мүшелер көрсетуі
• 11-сынып: Фарсы арсыңғымен құттықтау мен тойлаулар

  ---

Бөлім 6: Азық-түлік және ішім-ашық мәдениеті

• 12-сынып: Ішім-ашық сатып алуға белсенді беру
• 13-сынып: Азық-түлік және ішім-ашық туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 7: Әлден-әйелдер етіптері мен түрлендірулер

• 14-сынып: Тұрақты етіптердің мазмұны
• 15-сынып: Алдыңғы сөйлемдерің құрылымы туралы

  ---

Бөлім 8: Фарсы әдебиеті мен сүйікті жариялар

• 16-сынып: Фарсы әдебиеті және классикалық өлеңдері
• 17-сынып: Фарсы кино және музыкалық жариялар

  ---

Бөлім 9: Саяхат және қолданбалары

• 18-сынып: Көлік кезіндегі жолдар
• 19-сынып: Саяхатқа дайындалу және бастапқылары

  ---

Бөлім 10: Ерекше көпшілікті көрсету ережелері, ашықтықтау тәсілдері және үлкен сөз біріктірулері

• 20-сынып: Ерекше көпшілікті көрсету ережелерін пайдалану
• 21-сынып: Құрылған қосымша етіптерді пайдалану
• 22-сынып: Қиын сөйлемдер және біріктірілулердің мазмұны туралу

  ---

Бөлім 11: Фарсы тарихы мен географиясы

• 23-сынып: Фарсы мұрағаты мен ескерту тарихы
• 24-сынып: Заманауи тарих мен қазіргі мәселелер

  ---

Бөлім 12: Демалыс және тамашалық өтініштері

• 25-сынып: Спорт және активті тазалау
• 26-сынып: Тамашалық және демалыс өтініштері

Басқа сабақтар

• Lesson 4: Present tense conjugation of the verb to be
• 0-А1 курсы → Грамматика → 21-пән: Көмегімен жасау
• 0 to A1 Course
• 0-А1 курсы → Грамматика → 8-ші сабақ: Тікелей объектілердің ауыстыруы
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → 9-ші сабақ: Мұлктық қайсықтар
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Grammar → 15-ші сабақ: Мәні өткен уақыттық есепшілік көрсету
• 0-А1 курсы → Грамматика → 14-сынып: регулярлық етістіктердің мәні
• 0-А1 курстары → Грамматика → 5-сынып: толық ерекше қосымшалардың жаңа уақыттағы түсіндіруі
• 0-А1 курсы → Грамматика → 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөздердің тәртібі
• 0-А1 курсы → Грамматика → 22-сынып: Комплексті сөйлемдер мен байланыстар