Language/Iranian-persian/Grammar/Lesson-5:-Present-tense-conjugation-of-regular-verbs/kk

Иран персия тілі → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → 5-сынып: Тұрақты етістіктердің қазіргі заман формасы

Иран персия тілінің қазіргі заман формаларын үйрену - бұл біздің тілдік білімімізді тереңдетудің маңызды қадамы. Тұрақты етістіктердің қазіргі заман формасы - бұл күнделікті қарым-қатынаста жиі қолданылатын құрылым. Бүгінгі сабақта біз тұрақты етістіктерді қазіргі заманға қосу ережелерін қарастырамыз және оларды растайтын, терістейтін және сұрау формаларында қолдануды үйренеміз. Сабақтың құрылымы төмендегідей болады:

Тұрақты етістіктерді қазіргі заманға қосу

Тұрақты етістіктердің қазіргі заман формасы – бұл етістіктің негізіне белгілі бір жұрнақтарды қосу арқылы қалыптасады. Иран персия тілінде тұрақты етістіктердің қазіргі заман формасы үш түрлі тұлғада қалыптасады: бірінші, екінші, және үшінші тұлға. Төменде әр тұлғаның қосылу ережелері көрсетілген.

Бірінші тұлға

Бірінші тұлға үшін етістік негізіне "-م" (m) жұрнағы қосылады.

Екінші тұлға

Екінші тұлға үшін "-ی" (i) жұрнағы қосылады.

Үшінші тұлға

Үшінші тұлға үшін "-د" (d) жұрнағы қосылады.

Мысалдар

Тұрақты етістіктердің қазіргі заман формаларын түсіну үшін төмендегі кестені қарастырайық:

Иран персия тілі	Дыбысталуы	Қазақша
می‌روم	miram	Мен барамын
می‌روی	miravi	Сен барасың
می‌رود	miravad	Ол барады
می‌نویسم	minevisam	Мен жазамын
می‌نویسی	minevisi	Сен жазады
می‌نویسد	minevisad	Ол жазады
می‌خونم	mikhunam	Мен оқимын
می‌خونی	mikhuni	Сен оқисың
می‌خونه	mikhune	Ол оқиды
می‌سازم	misazam	Мен жасаймын
می‌سازی	misazi	Сен жасайсың
می‌سازد	misazad	Ол жасайды

Растайтын, терістейтін және сұрау формалары

Иран персия тілінде сөйлемдерде растайтын, терістейтін және сұрау формаларын жасау үшін арнайы конструкцияларды қолданамыз.

Растайтын форма

Растайтын форманы жасау үшін, біз етістіктің қазіргі заман формасын қолданамыз. Мысалы:

• Мен барамын. (می‌روم - miram)

Терістейтін форма

Сөйлемнің терістейтін формасын жасау үшін, "نمی" (namī) сөзін қолданамыз. Мысалы:

• Мен бармаймын. (نمی‌روم - namiram)

Сұрау формасы

Сұрау формасын жасау үшін, "آیا" (āyā) сұрау сөзін қолданамыз. Мысалы:

• Мен барамын ба? (آیا می‌روم؟ - āyā miram?)

Жаттығулар

Сабақта үйренгенімізді бекіту үшін бірнеше жаттығу орындап көрейік:

1. Төмендегі сөйлемдерді растайтын формаға өзгертіңіз:

• او می‌نویسد (Ol jazad) → Оны жазып жатыр.

• ما می‌خوانیم (Ma oqıyamız) → Біз оқып жатырмыз.

2. Төмендегі сөйлемдерді терістейтін формаға өзгертіңіз:

• تو می‌سازد (Sen jasaydı) → Сен жасаған жоқсың.

• من می‌روم (Men baramın) → Мен бармаймын.

3. Сұрау формасын жасаңыз:

• او می‌خورد؟ (Ol jeyde) → Ол жей ме?

4. Жаңа етістіктерді қазіргі заман формасына өзгертіңіз:

• بیدار شدن (Bidar shodan) → بیدار می‌شوم (Bidar mishavam) - Мен оянып жатырмын.

• خوابیدن (Khabidan) → خواب می‌بینم (Khab mibinam) - Мен ұйықтап жатырмын.

5. Сұрақтар құрастырыңыз:

• آيا می‌نویسی؟ (Sen jazaydı?) → Сен жазып жатырсың ба?

• آيا می‌خوانند؟ (Ol oqıy ma?) → Олар оқып жатыр ма?

Жаттығуларды орындап болған соң, өзіңіздің жауаптарыңызды тексеріңіз. Егер де сұрақтарыңыз болса, менімен байланысыңыз.

Қорытынды

Бүгінгі сабақта біз тұрақты етістіктердің қазіргі заман формасын, сондай-ақ растайтын, терістейтін және сұрау формаларын үйрендік. Иран персия тіліндегі сөйлемдеріңізді дамыту үшін осы білімдеріңізді қолдана отырып, практика жасаңыз. Келесі сабақта кездескенше!

Иран перс тілінің курсы - 0-ден А1-ке дейінгі мазмұны

• Курсты таныстыру

  ---

Бөлім 1: Ең басты мәтіндер мен танымдамалар

• 1-сынып: «Сәлем» деп айту, «сау болыңыз» деп айту
• 2-сынып: Есіңізді таныстыру

  ---

Бөлім 2: Сөйлемдің құрылымы мен тұрақтысын жасау

• 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөйлемдердегі сөздер жүйесі
• 4-сынып: «Болу» етіпінің жаңа заман мазмұны
• 5-сынып: Тұрақты етіптердің жаңа заманның мазмұнының жұмысы

  ---

Бөлім 3: Күнделікті іс-әрекеттер туралы сөйлеу

• 6-сынып: Күнделікті іс-әрекеттеріңіз туралы сөйлеу
• 7-сынып: Басқа инсандарның күнделікті іс-әрекеттері туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 4: «Оны» етіптер мен «сауықтырып алған» етіптер

• 8-сынып: Тікелей обьектілер
• 9-сынып: Өзіңіздің несібіңдер

  ---

Бөлім 5: Фарсы мәдениеті мен мәдениеті

• 10-сынып: Фарсы сұлуқ-мүйіз және мүшелер көрсетуі
• 11-сынып: Фарсы арсыңғымен құттықтау мен тойлаулар

  ---

Бөлім 6: Азық-түлік және ішім-ашық мәдениеті

• 12-сынып: Ішім-ашық сатып алуға белсенді беру
• 13-сынып: Азық-түлік және ішім-ашық туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 7: Әлден-әйелдер етіптері мен түрлендірулер

• 14-сынып: Тұрақты етіптердің мазмұны
• 15-сынып: Алдыңғы сөйлемдерің құрылымы туралы

  ---

Бөлім 8: Фарсы әдебиеті мен сүйікті жариялар

• 16-сынып: Фарсы әдебиеті және классикалық өлеңдері
• 17-сынып: Фарсы кино және музыкалық жариялар

  ---

Бөлім 9: Саяхат және қолданбалары

• 18-сынып: Көлік кезіндегі жолдар
• 19-сынып: Саяхатқа дайындалу және бастапқылары

  ---

Бөлім 10: Ерекше көпшілікті көрсету ережелері, ашықтықтау тәсілдері және үлкен сөз біріктірулері

• 20-сынып: Ерекше көпшілікті көрсету ережелерін пайдалану
• 21-сынып: Құрылған қосымша етіптерді пайдалану
• 22-сынып: Қиын сөйлемдер және біріктірілулердің мазмұны туралу

  ---

Бөлім 11: Фарсы тарихы мен географиясы

• 23-сынып: Фарсы мұрағаты мен ескерту тарихы
• 24-сынып: Заманауи тарих мен қазіргі мәселелер

  ---

Бөлім 12: Демалыс және тамашалық өтініштері

• 25-сынып: Спорт және активті тазалау
• 26-сынып: Тамашалық және демалыс өтініштері

Басқа сабақтар

• 0-А1 курсы → Грамматика → 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөздердің тәртібі
• 0 to A1 Course
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → 9-ші сабақ: Мұлктық қайсықтар
• 0-А1 курсы → Грамматика → 8-ші сабақ: Тікелей объектілердің ауыстыруы
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Grammar → 15-ші сабақ: Мәні өткен уақыттық есепшілік көрсету
• 0-А1 курсы → Грамматика → 22-сынып: Комплексті сөйлемдер мен байланыстар
• 0-А1 курсы → Грамматика → 14-сынып: регулярлық етістіктердің мәні
• 0 to A1 Course → Grammar → Lesson 20: Using the imperative mood
• Lesson 4: Present tense conjugation of the verb to be
• 0-А1 курсы → Грамматика → 21-пән: Көмегімен жасау