Language/Iranian-persian/Grammar/Lesson-9:-Possessive-pronouns/kk

Иран Персиясы → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → 9-сынып: Меншікті есімдіктер

Курста Иран Персиясындағы меншікті есімдіктердің қолданылуын үйренеміз. Бұл сабақ сізге меншікті есімдіктердің қалай жұмыс істейтінін, адамдар мен заттар арасындағы меншік және қатынастарды білдіру үшін оларды қалай қолданатыныңызды түсінуге көмектеседі. Меншікті есімдіктер - бұл сөйлесуде аса маңызды құрал, себебі олар арқылы сіз өзіңіздің, басқалардың және заттардың меншігін анықтай аласыз.

Бүгінгі сабағымызда біз меншікті есімдіктерге тереңірек үңіліп, олардың әртүрлі түрлерін, қолдану ережелерін және практикалық мысалдарын қарастырамыз. Сабақтың құрылымы төмендегідей:

Меншікті есімдіктер дегеніміз не?

Меншікті есімдіктер – бұл заттардың немесе тұлғалардың кімге тиесілі екенін көрсететін сөздер. Мысалы, «менің», «сенің», «оның» деген сөздер меншікті есімдіктер болып табылады. Фарсы тілінде меншікті есімдіктердің формалары басқа тілдердегідей өзгерістерге ұшырайды, бірақ негізінен олар белгілі бір ережелер бойынша қалыптасады.

Фарсы тіліндегі меншікті есімдіктер

Фарсы тілінде меншікті есімдіктер мынадай формаларда болады:

Меншікті есімдік	Дыбыстық жазу	Қазақша
من (man)	/mæn/	менің
تو (to)	/toː/	сенің
او (u)	/uː/	оның (жыныссыз)
ما (mā)	/mɒː/	біздің
شما (shomā)	/ʃomɒː/	сіздің
آنها (ānhā)	/ɒːnhɒː/	олардың

Меншікті есімдіктерді қолдану

Меншікті есімдіктер зат есімдердің алдында тұрады. Оларды қолдану өте оңай, бірақ кейбір нюанстарды ескеру қажет. Мысалы, меншікті есімдіктер заттың немесе адамның жынысына байланысты өзгермейді, бірақ олар көпше түрге өткенде өзгерістерге ұшырайды.

Мысалдар

Меншікті есімдіктерді қолдана отырып, бірнеше мысал келтірейік:

Иран Персиясы	Дыбыстық жазу	Қазақша
این کتاب من است	/in ketāb-e man ast/	Бұл менің кітабым
آن خانه تو است	/ān khāne-ye to ast/	Ол сенің үйің
این قلم او است	/in qalam-e u ast/	Бұл оның қаламы
این دفتر ما است	/in daftar-e mā ast/	Бұл біздің дәптеріміз
آن کتاب شما است	/ān ketāb-e shomā ast/	Ол сіздің кітабыңыз
این ماشین آنها است	/in māshin-e ānhā ast/	Бұл олардың машинасы

Меншікті есімдіктердің қолдануындағы ережелер

Меншікті есімдіктерді қолданғанда мына ережелерді есте сақтау маңызды:

• Меншікті есімдіктер әрқашан зат есімнің алдында тұрады.

• Жекеше және көпше түрлерде бірдей формада болады.

• Тек жыныстық белгілерде айырмашылық болады, бірақ меншікті есімдіктердің формаға әсер етпейді.

Жаттығулар

Осы сабақта үйренгендеріңізді бекіту үшін, сіздерге бірнеше жаттығулар ұсынамыз.

Жаттығу 1: Меншікті есімдіктерді толықтыру

Төмендегі сөйлемдерді меншікті есімдіктермен толтырыңыз:

1. ___ کتابم (менің кітабым)

2. ___ خانه‌ات (сенің үйің)

3. ___ دوستش (оның досы)

4. ___ ماشین‌مان (біздің машинамыз)

5. ___ دفترتان (сіздің дәптеріңіз)

6. ___ کتابشان (олардың кітабы)

Шешімдер:

1. من (man) - менің

2. تو (to) - сенің

3. او (u) - оның

4. ما (mā) - біздің

5. شما (shomā) - сіздің

6. آنها (ānhā) - олардың

Жаттығу 2: Сөйлемдерді құрастыру

Төмендегі сөздерден сөйлемдер құрастырыңыз:

1. تو - کتاب - این

2. او - ماشین - آن

3. ما - خانه - این

4. شما - دوست - آن

5. آنها - دفتر - این

Шешімдер:

1. این کتاب تو است. (Бұл сенің кітабың.)

2. آن ماشین او است. (Ол оның машинасы.)

3. این خانه ما است. (Бұл біздің үйіміз.)

4. آن دوست شما است. (Ол сіздің досыңыз.)

5. این دفتر آنها است. (Бұл олардың дәптері.)

Жаттығу 3: Сұрақтар мен жауаптар

Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Бұл кімнің кітабы?

2. Сенің үйің қайда?

3. Оның досы кім?

4. Біздің машина қайда?

5. Сіздің дәптеріңіз неде?

Шешімдер:

1. Бұл менің кітабым. (این کتاب من است.)

2. Менің үйім қалада. (خانه من در شهر است.)

3. Оның досы Али. (دوست او علی است.)

4. Біздің машина гаражда. (ماشین ما در گاراژ است.)

5. Сіздің дәптеріңіз үстелде. (دفتر شما روی میز است.)

Жаттығу 4: Сөйлемдерді өзгерту

Төмендегі сөйлемдерді меншікті есімдіктерді өзгерту арқылы қайта жазыңыз:

1. Бұл оның үйі. (او)

2. Бұл біздің досымыз. (ما)

3. Бұл олардың машинасы. (آنها)

4. Бұл сенің кітабың. (تو)

5. Бұл менің дәптерім. (من)

Шешімдер:

1. Бұл менің үйім. (این خانه من است.)

2. Бұл сенің досың. (این دوست تو است.)

3. Бұл оның машинасы. (این ماشین او است.)

4. Бұл біздің кітабымыз. (این کتاب ما است.)

5. Бұл сіздің дәптеріңіз. (این دفتر شما است.)

Жаттығу 5: Әңгіме жазу

Өз меншікті есімдіктеріңізді пайдаланып, қысқаша әңгіме жазыңыз. Мысалы, «Менің үйімде...», «Біздің достарымыз...», «Оның машинасы...» және т.б.

Шешімдер:

Студенттердің жауаптары әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олар меншікті есімдіктерді дұрыс пайдалану керек.

Жаттығу 6: Сұрақтарға жауап беру

Сұрақтар:

1. Сенің атың кім?

2. Бұл кімнің үйі?

3. Олардың досы кім?

4. Сіздің машинаңыз қайда?

5. Біздің мектебіміз қайда?

Шешімдер:

Студенттер өз жауаптарын меншікті есімдіктермен құрастыруы керек.

Жаттығу 7: Меншікті есімдіктерді сәйкестендіру

Төмендегі меншікті есімдіктер мен қазақша аудармаларын сәйкестендіріңіз:

1. من (man) -

2. تو (to) -

3. او (u) -

4. ما (mā) -

5. شما (shomā) -

6. آنها (ānhā) -

Шешімдер:

1. менің

2. сенің

3. оның (жыныссыз)

4. біздің

5. сіздің

6. олардың

Жаттығу 8: Сөйлемдердегі меншікті есімдіктерді табу

Берілген сөйлемдерден меншікті есімдіктерді табыңыз:

1. Менің досым кітап оқып отыр.

2. Сенің үйің өте әдемі.

3. Оның машинасы жаңа.

4. Біздің мектеп үлкен.

5. Сіздің жұмысыңыз қызықты.

Шешімдер:

1. менің

2. сенің

3. оның

4. біздің

5. сіздің

Жаттығу 9: Сөйлемдерді дұрыс құрастыру

Сөйлемдерді дұрыс құрастырыңыз:

1. (менің / досым / бұл) - Бұл менің досым.

2. (сенің / үйің / онда) - Онда сенің үйің.

3. (олардың / машинасы / жаңа) - Жаңа олардың машинасы.

4. (біздің / мектеп / үлкен) - Үлкен біздің мектеп.

5. (сіздің / жұмысыңыз / қызықты) - Қызықты сіздің жұмысыңыз.

Жаттығу 10: Сөздік жұмыс

Берілген меншікті есімдіктермен сөйлемдер құрастырыңыз.

1. من -

2. تو -

3. او -

4. ما -

5. شما -

6. آنها -

Шешімдер:

Студенттер өз сөйлемдерін меншікті есімдіктермен құрастыруы тиіс.

Осылайша, меншікті есімдіктерді қолдану – Иран Персиясы тілінде маңызды дағдылардың бірі. Бүгінгі сабақта алған білімдеріңізді күнделікті тілдесуіңізде қолдана аласыз. Тіл үйрену барысында меншікті есімдіктердің рөлін түсіну – бұл сіздің тілдік дағдыларыңызды дамытуға көмектеседі.

Иран перс тілінің курсы - 0-ден А1-ке дейінгі мазмұны

• Курсты таныстыру

  ---

Бөлім 1: Ең басты мәтіндер мен танымдамалар

• 1-сынып: «Сәлем» деп айту, «сау болыңыз» деп айту
• 2-сынып: Есіңізді таныстыру

  ---

Бөлім 2: Сөйлемдің құрылымы мен тұрақтысын жасау

• 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөйлемдердегі сөздер жүйесі
• 4-сынып: «Болу» етіпінің жаңа заман мазмұны
• 5-сынып: Тұрақты етіптердің жаңа заманның мазмұнының жұмысы

  ---

Бөлім 3: Күнделікті іс-әрекеттер туралы сөйлеу

• 6-сынып: Күнделікті іс-әрекеттеріңіз туралы сөйлеу
• 7-сынып: Басқа инсандарның күнделікті іс-әрекеттері туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 4: «Оны» етіптер мен «сауықтырып алған» етіптер

• 8-сынып: Тікелей обьектілер
• 9-сынып: Өзіңіздің несібіңдер

  ---

Бөлім 5: Фарсы мәдениеті мен мәдениеті

• 10-сынып: Фарсы сұлуқ-мүйіз және мүшелер көрсетуі
• 11-сынып: Фарсы арсыңғымен құттықтау мен тойлаулар

  ---

Бөлім 6: Азық-түлік және ішім-ашық мәдениеті

• 12-сынып: Ішім-ашық сатып алуға белсенді беру
• 13-сынып: Азық-түлік және ішім-ашық туралы сөйлеу

  ---

Бөлім 7: Әлден-әйелдер етіптері мен түрлендірулер

• 14-сынып: Тұрақты етіптердің мазмұны
• 15-сынып: Алдыңғы сөйлемдерің құрылымы туралы

  ---

Бөлім 8: Фарсы әдебиеті мен сүйікті жариялар

• 16-сынып: Фарсы әдебиеті және классикалық өлеңдері
• 17-сынып: Фарсы кино және музыкалық жариялар

  ---

Бөлім 9: Саяхат және қолданбалары

• 18-сынып: Көлік кезіндегі жолдар
• 19-сынып: Саяхатқа дайындалу және бастапқылары

  ---

Бөлім 10: Ерекше көпшілікті көрсету ережелері, ашықтықтау тәсілдері және үлкен сөз біріктірулері

• 20-сынып: Ерекше көпшілікті көрсету ережелерін пайдалану
• 21-сынып: Құрылған қосымша етіптерді пайдалану
• 22-сынып: Қиын сөйлемдер және біріктірілулердің мазмұны туралу

  ---

Бөлім 11: Фарсы тарихы мен географиясы

• 23-сынып: Фарсы мұрағаты мен ескерту тарихы
• 24-сынып: Заманауи тарих мен қазіргі мәселелер

  ---

Бөлім 12: Демалыс және тамашалық өтініштері

• 25-сынып: Спорт және активті тазалау
• 26-сынып: Тамашалық және демалыс өтініштері

Басқа сабақтар

• 0-А1 курсы → Грамматика → 3-сынып: Фарсы түсіндірудегі сөздердің тәртібі
• Lesson 4: Present tense conjugation of the verb to be
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Grammar → 15-ші сабақ: Мәні өткен уақыттық есепшілік көрсету
• 0-А1 курсы → Грамматика → 8-ші сабақ: Тікелей объектілердің ауыстыруы
• 0-А1 курсы → Грамматика → 22-сынып: Комплексті сөйлемдер мен байланыстар
• 0 to A1 Course
• 0-А1 курстары → Грамматика → 5-сынып: толық ерекше қосымшалардың жаңа уақыттағы түсіндіруі
• 0-А1 курсы → Грамматика → 14-сынып: регулярлық етістіктердің мәні
• 0 to A1 Course → Grammar → Lesson 20: Using the imperative mood
• 0-А1 курсы → Грамматика → 21-пән: Көмегімен жасау