Language/Standard-arabic/Grammar/Prepositions-of-time-and-place/az

Ərəb dili → Qrammatika → 0-dan A1-ə Kurs → Zaman və məkan önəkləri

Giriş

Ərəb dilinin qrammatikası, dilin zənginliyini və ifadə imkanlarını anlamaq üçün son dərəcə vacibdir. Zaman və məkan önəkləri, gündəlik danışıqda və yazıda ən çox istifadə olunan elementlərdən biridir. Bu dərs vasitəsilə, siz ərəbcə zaman və məkan önəklərini öyrənəcək, onların istifadə sahələrini və cümlələrdə necə tətbiq olunacağını anlayacaqsınız. Dərsimiz aşağıdakı struktura malik olacaq:

Zaman Önəkləri

Zaman önəkləri, hadisələrin və fəaliyyətlərin müəyyən bir vaxt dilimində baş verdiyini göstərmək üçün istifadə olunur. Ən çox istifadə olunan zaman önəkləri aşağıdakılardır:

• فِي (fī) - "də" / "də" / "içində"

• عَلَى (ʿalā) - "üstündə"

• مِن (min) - "dən" / "dan"

• إِلَى (ilā) - "yə" / "ya"

• بَيْنَ (bayna) - "arasında"

• خِلَالَ (khilāla) - "zamanında"

• عَام (ʿām) - "il"

• شَهْر (shahr) - "ay"

• يَوْم (yawm) - "gün"

• سَاعَة (sāʿa) - "saat"

Zaman Önəklərinin İstifadəsi

Bu önəkləri cümlələrdə necə istifadə edəcəyimizi göstərmək üçün aşağıda bir neçə nümunə verilir.

Standard Arabic	Pronunciation	North Azerbaijani
أنا أدرس في المكتبة.	ʾanā ādrus fī al-maktabah.	Mən kitabxanada dərs oxuyuram.
اللقاء سيكون على الساعة 5.	al-liqāʾ sayakūn ʿalā as-sāʿa 5.	Görüş saat 5-də olacaq.
أذهب إلى السوق يوم الجمعة.	ʾadhhab ilā as-sūq yawm al-jumʿa.	Mən cümə günü bazara gedirəm.
هناك درس بين الساعة 2 و 3.	hunāka dars bayna as-sāʿa 2 wa 3.	Orada saat 2 ilə 3 arasında dərs var.
أعمل خلال عطلة الصيف.	ʾaʿmal khilāla ʿuṭlat aṣ-ṣayf.	Yaz tətilində işləyirəm.

Məkan Önəkləri

Məkan önəkləri, hadisələrin və fəaliyyətlərin yerini ifadə etmək üçün istifadə olunur. Ən çox istifadə olunan məkan önəkləri aşağıdakılardır:

• فِي (fī) - "də" / "içində"

• عَلَى (ʿalā) - "üstündə"

• تَحْتَ (taḥta) - "altında"

• فَوْقَ (fawqa) - "üstündə"

• بَيْنَ (bayna) - "arasında"

• قُبَالَ (qubāla) - "qarşısında"

• خَلْفَ (khalf) - "arxasında"

• أَمَامَ (amām) - "qarşısında"

• إلى جانب (ilā jānib) - "yanında"

• حول (ḥawla) - "ətrafında"

Məkan Önəklərinin İstifadəsi

Məkan önəkləri ilə cümlələrdə necə istifadə edəcəyimizi göstərmək üçün aşağıda bir neçə nümunə verilir.

Standard Arabic	Pronunciation	North Azerbaijani
الكتاب على الطاولة.	al-kitāb ʿalā aṭ-ṭāwila.	Kitab masanın üstündədir.
القطة تحت السرير.	al-qiṭṭa taḥta as-sarīr.	Pişik yatağın altındadır.
المدرسة أمام المنزل.	al-madrasah amām al-manzil.	Məktəb evin qarşısındadır.
هناك حديقة بين البيوت.	hunāka ḥadīqah bayna al-biyūt.	Orada evlərin arasında bir bağ var.
الكرة حول الشجرة.	al-kurah ḥawla ash-shajarah.	Top ağacın ətrafındadır.

Məşqlər

İndi isə öyrəndiklərimizi tətbiq etmək üçün bir neçə məşq edək. Aşağıdakı cümlələri tamamlayın və ya düzəldin.

Məşq 1

Tamamlayın:

1. أذهب _______ المدرسة. (fī, ʿalā, ilā)

2. الكتاب _______ الطاولة. (fī, ʿalā, min)

Həll:

1. أذهب إلى المدرسة. (Mən məktəbə gedirəm.)

2. الكتاب على الطاولة. (Kitab masanın üstündədir.)

Məşq 2

Düzgün önəkləri seçin:

1. الكتاب _______ المكتبة. (fī, ʿalā, min)

2. العصفور _______ الشجرة. (fī, ʿalā, min)

Həll:

1. الكتاب في المكتبة. (Kitab kitabxanadadır.)

2. العصفور على الشجرة. (Quş ağacın üstündədir.)

Məşq 3

Cümlələri tamamlayın:

1. أعمل _______ العطلة. (خلال, في, على)

2. المدرسة _______ البيوت. (بين, فوق, تحت)

Həll:

1. أعمل خلال العطلة. (Mən tətil zamanı işləyirəm.)

2. المدرسة بين البيوت. (Məktəb evlərin arasındadır.)

Məşq 4

Verilmiş cümlələrdən yanlış olanı düzəldin:

1. الكرة تحت الطاولة. (doğru / yanlış)

2. القطة على السرير. (doğru / yanlış)

Həll:

1. Doğru - "Top masanın altındadır."

2. Yanlış - "Pişik yatağın üstündədir." (Düzgün: القطة تحت السرير.)

Məşq 5

Sözləri uyğunlaşdırın:

1. فِي (a) _______ (b) بيت

2. عَلَى (a) _______ (b) طاولة

Həll:

1. فِي بيت (a) "də" (b) "ev".

2. عَلَى طاولة (a) "üstündə" (b) "masa".

Məşq 6

Cümlələri tamamlayın:

1. _______ (فِي / عَلَى) الغرفة، هناك _______ (قطة / كلب).

2. _______ (أمام / خلف) المدرسة، يوجد _______ (حديقة / شارع).

Həll:

1. في الغرفة، هناك قطة. (Otaqda pişik var.)

2. أمام المدرسة، يوجد حديقة. (Məktəbin qarşısında bağ var.)

Məşq 7

Düzgün cümlələri yaradın:

1. أنا _______ (أذهب / أكل) في السوق.

2. الكتاب _______ (أعلى / تحت) الطاولة.

Həll:

1. أنا أذهب إلى السوق. (Mən bazara gedirəm.)

2. الكتاب تحت الطاولة. (Kitab masanın altındadır.)

Məşq 8

Aşağıdakı cümlələri tərcümə edin:

1. Mən evin arxasında dururam.

2. Onlar bazar günləri alış-veriş edirlər.

Həll:

1. أنا واقف خلف المنزل.

2. هم يتسوقون يوم الأحد.

Məşq 9

Verilmiş mülahizələri tamamlayın:

1. هناك درس _______ الساعة 10. (فِي, عَلَى, مِن)

2. القطة _______ (فِي, عَلَى, مِن) السرير.

Həll:

1. هناك درس على الساعة 10.

2. القطة في السرير.

Məşq 10

Aşağıdakı cümlələrdən birini seçin və düzgün şəklini yazın:

1. أنا أدرس _______ المكتبة. (فِي, عَلَى, مِن)

Həll:

1. أنا أدرس في المكتبة. (Mən kitabxanada dərs oxuyuram.)

Nəticə

Bu dərsdə siz zaman və məkan önəklərini öyrənmiş oldunuz. Onların cümlələrdə necə istifadə edildiyini anladınız və praktiki məşqlərlə biliklərinizi möhkəmləndirdiniz. Ərəb dilində bu önəklərin istifadəsi, gündəlik danışıqda və yazıda sizə kömək edəcəkdir. Növbəti dərslərdə daha çox qrammatika və lüğət öyrənməyə davam edəcəyik.

0-dan A1-ə qədər Standart Ərəb Dili Kursları - Məzmun cədvəli

• Kurs təqdimatı

  ---

Ərəb əlifbasının təqdimatı

• Ərəb saitləri
• Ərəb konsonantları
• Əsas Ərəb ifadələri

  ---

Ərəb dilində ism və cinsiyət

• Müəyyən və müəyyən olmayan mənsublar
• Kişi və qadın ismləri

  ---

Ərəb dilində fiillər və onların çəkimi

• Hazırki vaxt çəkmə
• Kətan keçmiş zamanda çəkmə
• Gələcək vaxt çəkmə

  ---

Ərəb dilində sayılar və saymaq

• 1-100 arası cardinal rəqəmlər
• Ordinal rəqəmlər

  ---

Gündəlik Ərəb dilində lüğət

• Salamlamalar və arvadlar
• Rənglər
• Həftənin günleri
• İllərin ayları

  ---

Ərəb dilində yemək və içki lüğəti

• Əsas yemək lüğəti
• İçkilər

  ---

Ərəb ədəbiyyatı və mədəniyyəti

• İslam və Ərəb mədəniyyəti
• Ərəb qonaqsevərliyi

  ---

Ərəb musiqisi və əyləncə

• Ərəb musiqi janrları
• Ərəb rəqqası

  ---

Ərəb dilində sifət və ismlər

• Sifət razılığı və yerləşməsi
• Müqayisə və ən üstünlük

  ---

Ərəb dilində zamir

• Şəxsi zamir
• Mülkiyyət zamiri

  ---

Ərəb dilində öndərlik edənlər

• Əsas öndərlik edənlər
• Vaxt və yer öndərlik edənləri

  ---

Ərəb dilində soruşdurucu

• Soru sözləri
• Sual qurma

  ---

Ərəb dilində zarf

• Yaradılma və yerləşmə
• İnkâr

  ---

Nəqliyyat lüğəti

• İctimai nəqliyyat
• Yönü soruşmaq

  ---

Məişət və pul lüğəti

• Pul lüğəti
• Məhsulların alınması

  ---

Ərəb ədəbiyyatı və şeirlər

• Klassik Ərəb ədəbiyyatı
• Ərəb şeirləri

  ---

Ərəb xətwrit və sənəti

• Ərəb xətwritinin tarixi
• Ərəb sənəti və memarlığı

  ---

Hava lüğəti

• Əsas hava lüğəti
• Havadan danışmaq

  ---

Ərəb dilində şərti cümlələr

• Birinci və İkinci şərtlər
• Üçüncü şərtlər və qarışıq şərtlər

  ---

Ərəb dilində passive səslilik

• Yaradılma və istifadə
• Aktiv səsliliklərə olan uyğunluqlar

  ---

Ərəb dilində sıfət və ismlər

• Ümumi Ərəb sıfətləri
• Ərəb tərkibləri

  ---

Ərəb kinoteatrı və TV

• Ərəb kino
• Ərəb televiziya

  ---

Ərəb modası və güzəllik

• Ənənəvi Ərəb geyimləri
• Ərəb güzəllik və kosmetikası

  ---

İdman və boş zaman lüğəti

• Məşhur Ərəb idmanları
• Boş zaman tədbirləri

Other lessons

• Third conditional and mixed conditionals
• Adjective agreement and placement
• Comparative and superlative
• 0 to A1 Course → Grammar → Basic prepositions
• Possessive pronouns
• 0- A1 Kursu → Qrammatika → Maskulin və müfəssəl isimlər
• 0-dan A1 səviyyəsinə → Qrammatika → Formalaşdırma və Yerləşdirmə
• 0 to A1 Kursu → Qrammatika → Birinci və ikinci şərtlər
• Sıfırdan A1 səviyyəsinə qədər tamamı → Qrammatika → Yaradılması və istifadəsi
• Present tense conjugation
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Негация
• Question formation
• 0 to A1 Course
• Definite and indefinite articles