Language/Standard-arabic/Grammar/Masculine-and-feminine-nouns/az

Ərəb dili → Qrammatika → 0-dan A1-ə Kurs → Kişi və qadın isimləri

Giriş

Salam, əziz tələbələr! Bu dərsimizdə ərəb dilində isimlərin cinsini öyrənəcəyik. Kişi və qadın isimləri ərəb dilinin əsasını təşkil edir. Bu mövzu, yalnız dil öyrənmək üçün deyil, eyni zamanda ərəb mədəniyyətini başa düşmək üçün də çox önəmlidir. Kişi və qadın isimlərinin necə tanınacağını, onların forma və istifadələrini öyrənəcək, praktiki nümunələr və tapşırıqlarla biliklərimizi möhkəmləndirəcəyik.

Cinslərin Əhəmiyyəti

Ərəb dilində hər bir isim ya kişi, ya da qadın cinsinə aiddir. Cins, isimlərin qrammatik formasını və cümlələrdə necə istifadə edildiklərini müəyyən edir. Ərəb dilindəki isimlərin cinsini bilmək, cümlələri düzgün qurmaq və anlaşılmağı artırmaq üçün vacibdir. İsimlərin cinsləri, cümlələrdəki fel və sifətlərin uyğunluğuna da təsir edir.

Kişi və qadın isimlərinin tanınması

Kişi və qadın isimlərini tanımaq üçün bir neçə qayda var. Ən sadə qaydalardan biri, qadın isimlərinin çox vaxt "-a" və ya "-ة" (ta marbuta) ilə bitməsidir. Kişi isimləri isə adətən bu cür bitişlərə malik olmur.

Kişi isimləri

Kişi isimləri adətən aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir:

• "-ي" (ya) və ya digər konsonantlarla bitir.

• Çox vaxt işlətdiklərimiz şəxslərin adlarıdır.

Qadın isimləri

Qadın isimləri isə aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir:

• "-ة" (ta marbuta) ilə bitir.

• Çox vaxt qadınlara xas olan adlar və ya peşələrdir.

Nümunələr

İndi isə kişi və qadın isimlərinin bir neçə nümunəsinə baxaq. Aşağıdakı cədvəldə, müxtəlif kişi və qadın isimlərini, onların tələffüzünü və Azərbaycan dilindəki tərcümələrini görəcəksiniz.

Standard Arabic	Pronunciation	North Azerbaijani
كَاتِبٌ	kātibun	yazıçı (kişi)
مُعَلِّمٌ	muʿallimun	müəllim (kişi)
طَالِبَةٌ	ṭālibatun	tələbə (qadın)
مَرْأَةٌ	mar'ah	qadın
رَجُلٌ	rajulun	kişi
مَدِينَةٌ	madīnatun	şəhər (qadın)
كَاتِبَةٌ	kātibatun	yazıçı (qadın)
طَالِبٌ	ṭālibun	tələbə (kişi)
أَبٌ	abun	ata
أُمٌّ	ummun	ana

İsimlərin cinsini necə müəyyənləşdirmək olar?

İsimlərin cinsini müəyyənləşdirmək üçün bir neçə üsul var:

1. İsmə diqqət yetirin və onun bitiş formasını yoxlayın.

2. İsmin kontekstinə baxın. Hər iki cinsin istifadə edildiyi cümlələrdə cinsin təyin edilməsi daha asandır.

3. Bəzi isimlərin cinsini öyrənmək üçün onları xatırlayın və onlarla bağlı cədvəl yaradın.

Qrammatik uyğunluq

Kişi və qadın isimlərinin cinsləri cümlələrdəki fel və sifətlərin uyğunluğuna da təsir edir. Məsələn, əgər cümlədə kişi ismi varsa, fel və sifətlərin də kişi forması ilə uyğun olması lazımdır. Eyni qayda qadın isimləri üçün də keçərlidir.

Tapşırıqlar

İndi isə öyrəndiklərinizi tətbiq etmək üçün bir neçə tapşırıq verəcəyəm. Bu tapşırıqlar sizə kişi və qadın isimlərini tanımağa və onların cinslərini müəyyənləşdirməyə kömək edəcək.

Tapşırıq 1

Aşağıdakı isimlərin cinsini müəyyənləşdirin:

• مُهَنْدِس

• مُمَرِّضَة

• كَاتِبَة

• طَالِب

• سَيَّارَة

Həll

1. مُهَنْدِس (mühəndis) - kişi

2. مُمَرِّضَة (mumarridah) - qadın

3. كَاتِبَة (kātibat) - qadın

4. طَالِب (ṭālib) - kişi

5. سَيَّارَة (sayyārah) - qadın

Tapşırıq 2

Aşağıdakı cümlələrdəki isimlərin cinsini müəyyənləşdirin:

1. هَذَا كَاتِبٌ.

2. هَذِهِ مُعَلِّمَةٌ.

Həll

1. هَذَا كَاتِبٌ (hādhā kātibun) - kişi

2. هَذِهِ مُعَلِّمَةٌ (hādhihi muʿallimah) - qadın

Tapşırıq 3

Müəyyən cinsə aid olan beş isim yazın (kişi və qadın).

Həll

Kişi isimləri: رَجُلٌ (kişi), أَبٌ (ata), مُعَلِّمٌ (müəllim).

Qadın isimləri: مَرْأَةٌ (qadın), أُمٌّ (ana), طَالِبَةٌ (tələbə).

Tapşırıq 4

Aşağıdakı isimlərin cinsini cədvəldə göstərin:

İsim	Cins
كَاتِبٌ	Kişi
مُمَرِّضَة	Qadın
رَجُلٌ	Kişi
طَالِبَةٌ	Qadın

Tapşırıq 5

Cümlələrdəki isimləri cinslərinə görə uyğunlaşdırın:

1. هَذَا مُعَلِّمٌ

2. هَذِهِ كَاتِبَةٌ

Həll

1. هَذَا مُعَلِّمٌ - kişi

2. هَذِهِ كَاتِبَةٌ - qadın

Tapşırıq 6

Kişi və qadın isimləri arasında fərqi izah edin.

Həll

Kişi isimləri adətən "-ي" və ya digər konsonantlarla bitir, qadın isimləri isə "-ة" ilə bitir.

Tapşırıq 7

Kişi isimlərinin cümlələrdə necə istifadə olunduğunu göstərin.

Həll

Məsələn: كَاتِبٌ يَكْتُبُ (yazıçı yazır).

Tapşırıq 8

Qadın isimlərinin cümlələrdə necə istifadə olunduğunu göstərin.

Həll

Məsələn: مُمَرِّضَةٌ تَعْتَني (tibb bacısı baxır).

Tapşırıq 9

Aşağıdakı isimlərin cinsini düzgün olaraq cümlələrdə istifadə edin:

1. هَذَا كَاتِبٌ (Kişi)

2. هَذِهِ مُعَلِّمَةٌ (Qadın)

Həll

1. هَذَا كَاتِبٌ - kişi

2. هَذِهِ مُعَلِّمَةٌ - qadın

Tapşırıq 10

Kişi və qadın isimlərini bir cümlədə birləşdirin.

Həll

مُعَلِّمٌ وَ مُعَلِّمَةٌ فِي الْمَدْرَسَةِ (Müəllim və müəllimə məktəbdədir).

Nəticə

Bu dərsdə ərəb dilində kişi və qadın isimlərini öyrəndik. İsimlərin cinsini tanımaq, dilin qrammatik quruluşunu başa düşmək baxımından çox önəmlidir. Ümid edirəm ki, bu dərsi maraqlı və faydalı tapdınız. Gələcək dərslərdə daha dərin mövzulara keçəcəyik. Sağ olun!

0-dan A1-ə qədər Standart Ərəb Dili Kursları - Məzmun cədvəli

• Kurs təqdimatı

  ---

Ərəb əlifbasının təqdimatı

• Ərəb saitləri
• Ərəb konsonantları
• Əsas Ərəb ifadələri

  ---

Ərəb dilində ism və cinsiyət

• Müəyyən və müəyyən olmayan mənsublar
• Kişi və qadın ismləri

  ---

Ərəb dilində fiillər və onların çəkimi

• Hazırki vaxt çəkmə
• Kətan keçmiş zamanda çəkmə
• Gələcək vaxt çəkmə

  ---

Ərəb dilində sayılar və saymaq

• 1-100 arası cardinal rəqəmlər
• Ordinal rəqəmlər

  ---

Gündəlik Ərəb dilində lüğət

• Salamlamalar və arvadlar
• Rənglər
• Həftənin günleri
• İllərin ayları

  ---

Ərəb dilində yemək və içki lüğəti

• Əsas yemək lüğəti
• İçkilər

  ---

Ərəb ədəbiyyatı və mədəniyyəti

• İslam və Ərəb mədəniyyəti
• Ərəb qonaqsevərliyi

  ---

Ərəb musiqisi və əyləncə

• Ərəb musiqi janrları
• Ərəb rəqqası

  ---

Ərəb dilində sifət və ismlər

• Sifət razılığı və yerləşməsi
• Müqayisə və ən üstünlük

  ---

Ərəb dilində zamir

• Şəxsi zamir
• Mülkiyyət zamiri

  ---

Ərəb dilində öndərlik edənlər

• Əsas öndərlik edənlər
• Vaxt və yer öndərlik edənləri

  ---

Ərəb dilində soruşdurucu

• Soru sözləri
• Sual qurma

  ---

Ərəb dilində zarf

• Yaradılma və yerləşmə
• İnkâr

  ---

Nəqliyyat lüğəti

• İctimai nəqliyyat
• Yönü soruşmaq

  ---

Məişət və pul lüğəti

• Pul lüğəti
• Məhsulların alınması

  ---

Ərəb ədəbiyyatı və şeirlər

• Klassik Ərəb ədəbiyyatı
• Ərəb şeirləri

  ---

Ərəb xətwrit və sənəti

• Ərəb xətwritinin tarixi
• Ərəb sənəti və memarlığı

  ---

Hava lüğəti

• Əsas hava lüğəti
• Havadan danışmaq

  ---

Ərəb dilində şərti cümlələr

• Birinci və İkinci şərtlər
• Üçüncü şərtlər və qarışıq şərtlər

  ---

Ərəb dilində passive səslilik

• Yaradılma və istifadə
• Aktiv səsliliklərə olan uyğunluqlar

  ---

Ərəb dilində sıfət və ismlər

• Ümumi Ərəb sıfətləri
• Ərəb tərkibləri

  ---

Ərəb kinoteatrı və TV

• Ərəb kino
• Ərəb televiziya

  ---

Ərəb modası və güzəllik

• Ənənəvi Ərəb geyimləri
• Ərəb güzəllik və kosmetikası

  ---

İdman və boş zaman lüğəti

• Məşhur Ərəb idmanları
• Boş zaman tədbirləri

Other lessons

• 0 to A1 Kursu → Qrammatika → Birinci və ikinci şərtlər
• Present tense conjugation
• 0 to A1 Course
• Arabic consonants
• Comparative and superlative
• 0-dan A1-ədədi qursumu → Qrammatika → Vaxt və məkan ölçülərinin ədədləri
• Adjective agreement and placement
• 0-dan A1 səviyyəsinə → Qrammatika → Formalaşdırma və Yerləşdirmə
• 0 to A1 Course → Grammar → Basic prepositions
• Personal pronouns
• 0 to A1 Course → Grammar → Question words
• Sıfırdan A1 səviyyəsinə qədər tamamı → Qrammatika → Yaradılması və istifadəsi
• 0 to A1 Course → Grammar → Differences from English relative clauses
• 0 to A1 Dərəcəsi → Qrammar → Əsas Ərəb əyani ifadələr
• 0 to A1 Course → Grammar → Past tense conjugation