Language/Swedish/Culture/Swedish-politics-and-society/kk
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
Қазақ тілі
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
العربية القياسية
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Кіріспе[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Швеция — мәдениеті мен тарихы бай, әлеуметтік әділеттілікке және демократияға негізделген ел. Бүгінгі сабағымызда біз Швецияның саяси жүйесі мен қоғамдық мәселелеріне назар аударамыз. Тақырыпты түсіну — швед тілін үйрену барысында өте маңызды, себебі саясат пен қоғамды түсіну арқылы сіз швед мәдениетінің тереңіне бойлай аласыз. Тақырыптың құрылымы мынадай:
- Швед саясатының негіздері
- Швед қоғамының құрылымы
- Қоғамдық мәселелер
- Тілдік практикалар
Швед саясатының негіздері[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Швецияның саяси жүйесі — парламенттік монархия. Бұл дегеніміз, елде король бар, бірақ саяси билік парламентте, яғни Риксдаге (Riksdag) шоғырланған. Риксдаг — Швецияның заң шығарушы органы. Парламент 349 депутаттан тұрады.
Парламент жүйесі[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Парламенттің негізгі функциялары:
- Заңдарды қабылдау
- Бюджетті бекіту
- Үкіметті бақылау
| Швед | Дауыс беру | Казах |
|---|---|---|
| Riksdag | [ˈrɪkˌsdɑːɡ] | Риксдаг |
| Monarki | [mʊˈnɑːrˌkiː] | Монархия |
| Regering | [reˈjeːrɪŋ] | Үкімет |
| Lag | [lɑːɡ] | Заң |
Саяси партиялар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Швецияда бірнеше саяси партиялар бар, олардың ішінде:
- Социал-демократиялық партия
- Консервативтік партия
- Либералдар
- Жасыл партия
| Швед | Дауыс беру | Казах |
|---|---|---|
| Socialdemokraterna | [sʊˌsɪɑːlˌdeːmʊˈkrɑːtɛrnɑ] | Социал-демократтар |
| Moderaterna | [mʊˈdeːraˌtɛrnɑ] | Консервативтер |
| Centerpartiet | [ˈsɛnːtɛrˌpɑːrtɪɛt] | Орталық партия |
| Miljöpartiet | [mɪlˈjøːpɑːrtɪɛt] | Жасыл партия |
Швед қоғамының құрылымы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Швед қоғамы теңдік пен әлеуметтік әділеттілік принциптеріне негізделген. Елімізде әртүрлі әлеуметтік топтар мен этникалық қауымдар тұрады, олардың құқықтары мен міндеттері заңмен қорғалады.
Әлеуметтік қызметтер[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Швецияда әлеуметтік қызметтер өте дамыған. Олар мыналарды қамтиды:
- Білім беру
- Денсаулық сақтау
- Әлеуметтік қорғау
| Швед | Дауыс беру | Казах |
|---|---|---|
| Utbildning | [ˈʉːtˌbɪl.dɪŋ] | Білім беру |
| Hälsovård | [ˈhɛl.sʊˌvoːrd] | Денсаулық сақтау |
| Socialtjänst | [sʊˈsiːalˌtʃɛn̩st] | Әлеуметтік қызмет |
| Försäkring | [fœrˈsɛːkrɪŋ] | Сақтандыру |
Қоғамдық мәселелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Швецияда әртүрлі қоғамдық мәселелер бар, олардың ішінде:
- Білім беру жүйесінің теңсіздігі
- Этникалық интеграция
- Экологиялық мәселелер
Білім беру мәселелері[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Білім беру саласында теңсіздік мәселесі көтерілуде. Оқушылар арасындағы табыстың айырмашылығы, әсіресе, әлеуметтік-экономикалық жағдайы төмен отбасыларда байқалады.
| Швед | Дауыс беру | Казах |
|---|---|---|
| Utbildningsojämlikhet | [ˈʉːtˌbɪl.dɪŋʊˌjɛm.lɪkˌhɛt] | Білім беру теңсіздігі |
| Skolresultat | [ˈskuːl.rɛsʊltɑːt] | Мектеп нәтижелері |
Этникалық интеграция[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Этникалық интеграция мәселесі де маңызды. Швецияда мигранттар мен босқындар үлкен рөл атқарады, бірақ олардың қоғамға интеграциясы кейде қиындықтарға тап болады.
| Швед | Дауыс беру | Казах |
|---|---|---|
| Integration | [ɪn.tɛˈɡraːtɪŋ] | Интеграция |
| Migrationspolitik | [mɪɡraːˈt͡sʊˈnspɔːlɪtɪk] | Миграциялық саясат |
Тілдік практикалар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Тіл үйрену үшін практика қажет. Мысалдарға назар аударайық:
- Сұхбаттасу
- Сұрақтар қою
- Жауап беру
Сұхбаттасу[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Сіз швед тілінде мынадай сұхбаттарды жүргізе аласыз:
- «Сіз қай саяси партияны қолдайсыз?»
- «Швецияда білім беру мәселелері туралы не ойлайсыз?»
| Швед | Дауыс беру | Казах |
|---|---|---|
| Vilken politisk parti stödjer du? | [ˈvɪl.kɛn pʊˈlɪs.k pɑːrˈtiː ˈstøːd.jər dʊ] | Қай саяси партияны қолдайсыз? |
| Vad tycker du om utbildningsfrågor? | [ˈvɑːd ˈtʏk.kɛr dʊ ʊtˈbɪl.dɪŋsˌfɾoːɡɔːr] | Білім беру мәселелері туралы не ойлайсыз? |
Жаттығулар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
1. Саяси партияларды атаңыз. Төмендегі кестені толтырыңыз.
| Нөмір | Саяси партия |
|---|---|
| 1 | Социал-демократтар |
| 2 | Консервативтер |
| 3 | Орталық партия |
2. Швед қоғамындағы әлеуметтік қызметтерді жазыңыз.
| Нөмір | Әлеуметтік қызмет |
|---|---|
| 1 | Білім беру |
| 2 | Денсаулық сақтау |
| 3 | Әлеуметтік қызмет |
3. Білім беру мәселелері бойынша сұрақтар құрастырыңыз.
4. Этникалық интеграция туралы қысқаша мәтін жазыңыз.
5. Сұхбаттасу сценарийін дайындаңыз.
6. Риксдаг туралы мәліметтер жазыңыз.
7. Швед саясатындағы маңызды мәселелерді тізімдеңіз.
8. Швед тілінде саяси терминдер тізімін жасаңыз.
9. Швецияның саяси жүйесін сипаттаңыз.
10. Швед мәдениеті мен саясатының байланысын талқылаңыз.
Қорытынды[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Бүгінгі сабақта Швецияның саяси жүйесі мен әлеуметтік мәселелерін зерттедік. Швед мәдениетінің терең түсінігі үшін бұл тақырыптарды білу өте маңызды. Сіздерге швед тілін үйренуде сәттілік тілеймін!