Language/Swedish/Grammar/Past-tense/kk

Швед → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне → Өткен шақ

Кіріспе

Швед тілінде өткен шақтың маңызы өте зор, себебі ол бізге өткенде орын алған іс-әрекеттерді сипаттауға мүмкіндік береді. Бұл сабақта біз өткен шақтың құрылымын, қолданылуын және ерекшеліктерін қарастырамыз. Сіздер швед тілінде сөйлегенде, өткен шақты дұрыс қолдана білуіңіз керек, сондықтан осы сабақта тек өткен шаққа назар аударамыз.

Сабақтың құрылымы:

• Өткен шақтың анықтамасы

• Өткен шақтың ережелері

• Мысалдар

• Тапсырмалар

Өткен шақтың анықтамасы

Өткен шақ – бұл белгілі бір әрекеттің немесе жағдайдың өткен уақытта болғанын көрсететін грамматикалық форма. Швед тілінде өткен шақты құрастыру үшін етістіктің арнайы формаларын қолданамыз.

Өткен шақтың ережелері

Швед тілінде өткен шақтың қалыптасу ережелері өте қарапайым. Негізінен, швед тіліндегі етістіктердің көпшілігі екі топқа бөлінеді:

1. Регуляр етістіктер – белгілі бір ережелер бойынша өзгеретін етістіктер.

2. Нерегуляр етістіктер – ережелерге бағынбайтын, ерекше формаларға ие етістіктер.

Регуляр етістіктер

Регуляр етістіктердің өткен шағын қалыптастыру үшін, етістіктің негізіне "-de" немесе "-te" қосылады. Мысал ретінде:

Швед	Дыбыстау	Қазақша
spela	ˈspeːla	ойнау
spelade	ˈspeːlaːde	ойнады
fråga	ˈfrøːɡa	сұрау
frågade	ˈfrøːɡade	сұрады

Нерегуляр етістіктер

Нерегуляр етістіктердің өткен шағы әртүрлі және оларды жаттап алу қажет. Кейбір мысалдар:

Швед	Дыбыстау	Қазақша
gå	ɡoː	жүру
gick	jɪk	жүрді
se	seː	көру
såg	soːɡ	көрді

Мысалдар

Сіздерге швед тілінде өткен шақтағы бірнеше мысалдар ұсынамыз, оларды күнделікті өмірде қолдануға болады:

Швед	Дыбыстау	Қазақша
Jag åt en smörgås.	jɑː ʊt ɛn ˈsmœrɡoːs	Мен бутерброд жедім.
Hon läste en bok.	hʊn ˈleːstɛ ɛn boːk	Ол кітап оқыды.
Vi såg en film.	viː soːɡ ɛn fɪlm	Біз фильм көрдік.
De spelade fotboll.	deː ˈspeːlaːde ˈfuːtbɔl	Олар футбол ойнады.

Қосымша мысалдар

Міне, тағы бірнеше мысал:

Швед	Дыбыстау	Қазақша
Jag reste till Sverige.	jɑː ˈreːstɛ tɪl ˈsværjɛ	Мен Швецияға саяхат жасадым.
Han skrev ett brev.	hɑːn ˈskreːv ɛt breːv	Ол хат жазды.
Vi gick hem tidigt.	viː jɪk hɛm ˈtiːdɪkt	Біз үйге ерте кеттік.
De träffade sina vänner.	deː ˈtrɛfɛdɛ ˈsiːna ˈvɛnːɛr	Олар достарымен кездесті.

Тапсырмалар

Енді өткен шақты қолдануды бекіту үшін, төмендегі тапсырмаларды орындап көрейік.

Тапсырма 1: Етістіктерді өткен шаққа айналдыру

Төмендегі етістіктерді өткен шаққа айналдырыңыз:

1. skriva (жазу)

2. köpa (сатып алу)

3. leka (ойнау)

• Шешімі:

1. skrev

2. köpte

3. lekte

Тапсырма 2: Мәтінмен жұмыс

Берілген сөйлемдерді өткен шаққа өзгертіңіз:

1. Jag går till skolan. (Мен мектепке барамын.)

2. Hon pratar med sina vänner. (Ол достарымен сөйлеседі.)

• Шешімі:

1. Jag gick till skolan.

2. Hon pratade med sina vänner.

Тапсырма 3: Толықтыру

Төмендегі сөйлемдерді толықтырыңыз:

1. Jag _____ (se) en film igår. (Мен кеше фильм _____ .)

2. De _____ (äta) middag tillsammans. (Олар бірге кешкі ас _____ .)

• Шешімі:

1. Jag såg en film igår.

2. De åt middag tillsammans.

Тапсырма 4: Сұрақтарға жауап беру

Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Vad gjorde du igår? (Сіз кеше не істедіңіз?)

2. Vart reste ni på semestern? (Сіздер демалыста қайда саяхат жасадыңыздар?)

• Шешімі:

1. Jag läste en bok. (Мен кітап оқыдым.)

2. Vi reste till Italien. (Біз Италияға саяхат жасадық.)

Тапсырма 5: Сөйлемдерді жасау

Төмендегі сөздерден сөйлемдер жасаңыз:

1. (spela) Vi, fotboll, igår.

2. (läsa) Hon, bok, förra veckan.

• Шешімі:

1. Vi spelade fotboll igår.

2. Hon läste en bok förra veckan.

Тапсырма 6: Суреттегі іс-әрекеттер

Суреттегі іс-әрекеттерді сипаттап беріңіз:

• Суретте не болып жатыр? (Мысалы: "De spelar fotboll." - "Олар футбол ойнап жатыр.")

• Шешімі:

Суреттерден түрлі іс-әрекеттерді сипаттауға болады, мысалы: "De simmade i sjön." (Олар көлде жүзді.)

Тапсырма 7: Сұрақтар құрастыру

Төмендегі сөздермен сұрақтар құрастырыңыз:

1. (vad, göra, du)

2. (när, åka, de)

• Шешімі:

1. Vad gjorde du? (Сен не істедің?)

2. När åkte de? (Олар қашан кетті?)

Тапсырма 8: Мына сөйлемдерді аударыңыз

Төмендегі швед сөйлемдерін қазақша аударыңыз:

1. Jag såg en katt.

2. Vi gick till affären.

• Шешімі:

1. Мен мысықты көрдім.

2. Біз дүкенге кеттік.

Тапсырма 9: Тексті жазу

Кешегі күн туралы шағын мәтін жазыңыз. Мысалы: "Кеше мен достарыммен бірге киноға бардым."

• Шешімі:

Сіздер өз мәтіндеріңізді жаза аласыздар: "Кеше мен достарыммен бірге киноға бардым."

Тапсырма 10: Сөздікпен жұмыс

Берілген сөздерді пайдаланып, өткен шақты қолдана отырып, сөйлемдер жазыңыз:

1. spela (ойнау)

2. äta (жеу)

• Шешімі:

1. Jag spelade fotboll igår. (Мен кеше футбол ойнадым.)

2. De åt pizza till middag. (Олар кешкі асқа пицца жеді.)

Курстар Table of Contents - Swedish Course - 0 to A1

• Курсқа шолу

  ---

Швед тіліне кіріс

• Арнайы сайыну
• Сау болыңыз
• Бағыттарды тапсыру
• Ресторанға бару

  ---

Швед тілінің жалғыз қойындылары

• Жеке қойындылар
• Өзін-өзі грамматикалық қойындылар
• Қараушылық қойындылар
• Туынды қойындылар

  ---

Түстер мен сандар

• Түстер
• 0-20 сандар
• 20-100 сандар
• 100-нан астам сандар

  ---

Швед күліті

• Швед зерттеулері
• Швед әзірлері
• Швед күнтізбеліктері
• Швед географиясы

  ---

Швед көзірегі

• Ағымдағы уақытша
• Өткен уақытша
• Алдынгі уақытша
• Пәрмен келтіру мен қосымша мағынасы бар уақыттар

  ---

Бас, соңғы өнер табиғаты және денсаулық

• Бас иесі
• Белгілер мен аурулар
• Дәріханада

  ---

Швед тілінің санаттары

• Сандық әріп
• Анық әріптер және анықсыз әріптер
• Мұғалімнің қарсысы

  ---

Саяхат және бағыттар

• Жылу мүмкіндіктері
• Saparға брондау
• Бағыт беру

  ---

Швед тарихы

• Викингтер мен Ортағасы және оның кейіпкерлері
• Қазіргі Швеция
• Швед саясаты және қауіпсіздік

  ---

Швед есімдері

• Негізгі есімдер
• Есімдерді теңдеу
• Қосымша қайтыс есімдері

  ---

Тұлғалар бойы жұмыс Орналасқан қағаздарда

• Жұмыс түрлері
• Жұмыстыңқы өтінімі және интервью
• Жұмыс орнындағы шведша