Language/Moroccan-arabic/Grammar/Uses-of-the-Conditional/kk

Марокко араб тілі → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне дейінгі курс → Шартты қолдану

Кіріспе

Марокко араб тілінде шартты көңіл-күйді (conditional mood) пайдалану – тілдік дағдыларды жетілдіруде маңызды қадам. Бұл грамматикалық құрылым арқылы біз мүмкіндіктер, болжамдар және шарттарды білдіре аламыз. Шартты көңіл-күйдің қолданылуы, бізге сөйлескен кезде немесе жазған кезде, әр түрлі жағдайларды сипаттауға көмектеседі. Мысалы, “Егер мен мектепке барсам, достарыммен кездесемін” деген сөйлемде шартты көңіл-күйдің қолданылуы «егер» деген сөзбен басталады. Бүгінгі сабақта біз шартты көңіл-күйді қалай және қашан пайдалануды үйренеміз.

Шартты көңіл-күй дегеніміз не?

Шартты көңіл-күй – сөйлемнің шарттылықты білдіретін грамматикалық құрылымы. Ол әдетте “егер” (إذا) сөзімен басталып, бір нәрсенің орындалуын немесе орындалмауын білдіреді. Бұл көңіл-күйді қолдану арқылы біз әр түрлі жағдайларды, мысалы, болашақтағы мүмкіндіктерді, ұсыныстарды немесе болжамдарды көрсетеміз.

Шартты көңіл-күйдің құрылымы

Марокко араб тілінде шартты көңіл-күйдің негізгі құрылымы:

• Егер + (субъект + етістік) + (нәтиже)

• Мысалы: إذا ذهبت إلى السوق، سأشتري فواكه

• Егер мен базарға барсам, мен жемістер сатып аламын.

Шартты көңіл-күйдің қолдану жағдайлары

1. Мүмкіндіктер

Шартты көңіл-күйдің алғашқы қолдану жері – мүмкіндіктерді көрсету. Мысалы:

Марокко араб тілі	Дыбысталу	Қазақша
إذا درست جيدا، سأنجح في الامتحان	إذا درست جيدًا، سأنجح في الامتحان	Егер мен жақсы оқысам, мен емтиханнан өтемін
إذا سافرت إلى المغرب، سأتعلم العربية	إذَا سَافَرْتُ إلى المَغْرِب، سَأَتَعَلَّمُ العَرَبِيَّة	Егер мен Мароккода саяхат жасасам, мен араб тілін үйренемін

2. Ұсыныстар

Шартты көңіл-күй ұсыныстар жасау үшін де қолданылады. Мысалы:

Марокко араб тілі	Дыбысталу	Қазақша
إذا كنت جائعا، يمكنك أن تأكل	إذَا كُنتَ جَائِعًا، يُمْكِنُكَ أَنْ تَأْكُلَ	Егер сен аш болсаң, сен тамақ жей аласың
إذا أحببت، يمكننا الذهاب إلى السينما	إذَا أَحْبَبْتَ، يُمْكِنُنَا الذَّهَابُ إلى السِّيْنَمَا	Егер сен қаласаң, біз киноға бара аламыз

3. Болжамдар

Шартты көңіл-күй болжау жасау үшін пайдаланылады. Мысалы:

Марокко араб тілі	Дыбысталу	Қазақша
إذا كان الجو جميلا، سنذهب إلى الشاطئ	إذَا كَانَ الجَوُّ جَمِيلًا، سَنَذْهَبُ إلى الشَّاطِئ	Егер ауа райы жақсы болса, біз жағажайға барамыз
إذا لم تدرس، لن تنجح	إذَا لَمْ تَدْرُسْ، لَنْ تَنْجَحَ	Егер сен оқымасаң, сен өтпейсің

4. Мәселелерді шешу

Шартты көңіл-күй мәселелерді шешу барысында да қолданылады. Мысалы:

Марокко араб тілі	Дыбысталу	Қазақша
إذا كان لديك مشكلة، يمكنك أن تسألني	إذَا كَانَ لَدَيْكَ مُشْكِلَةٌ، يُمْكِنُكَ أَنْ تَسْأَلَنِي	Егер сенде проблема болса, сен мені сұрай аласың
إذا كنت تعاني، يجب عليك أن تتحدث	إذَا كُنتَ تُعَانِي، يَجِبُ عَلَيْكَ أَنْ تَتَحَدَّثَ	Егер сен қиналсаң, сен сөйлеуің керек

5. Бастамалар

Шартты көңіл-күй бастамалар мен ұсыныстар үшін де маңызды. Мысалы:

Марокко араб тілі	Дыбысталу	Қазақша
إذا أردت أن تتعلم، ابدأ الآن	إذَا أَرَدْتَ أَنْ تَتَعَلَّمَ، اَبْدَأِ الآن	Егер сен үйренгің келсе, қазір баста
إذا كنت تحب الموسيقى، انضم إلينا	إذَا كُنتَ تُحِبُّ المُوسِيقَى، انْضَمَّ إِلَيْنَا	Егер сен музыканы сүйсең, бізге қосыл

Шартты көңіл-күйдің формалары

Шартты көңіл-күйдің формалары көбінесе өткен шақ және болашақ шақта болады.

• Өткен шақта: إذا + (субъект + өткен етістік) + (нәтиже)

• Болашақ шақта: إذا + (субъект + болашақ етістік) + (нәтиже)

Мысалдар

Марокко араб тілі	Дыбысталу	Қазақша
إذا كنت قد درست، كنت ستنجح	إذَا كُنتَ قَدْ دَرَسْتَ، كُنتَ سَتَنْجَحُ	Егер сен оқыған болсаң, сен өтетін едің
إذا زرتني، سأكون سعيدا	إذَا زُرْتَنِي، سَأَكُونُ سَعِيدًا	Егер сен мені көрсең, мен қуанышты боламын

Жаттығулар

1. Жаттығу

Толтырыңыз: Егер мен (оқу) __________, мен (өтемін) __________.

Шешімі: Егер мен оқысам, мен өтемін.

2. Жаттығу

Сөйлемдерді шартты көңіл-күйде жазыңыз:

• Мен (жұмыс) __________, мен (ақша) __________.

• Егер (ауа) __________, мен (жаяу) __________.

Шешім:

1. Егер мен жұмыс істесем, мен ақша табамын.

2. Егер ауа райы жақсы болса, мен жаяу барам.

3. Жаттығу

Толтыру: Егер мен (жазу) __________, мен (достарым) __________.

Шешімі: Егер мен жазсам, мен достарыммен кездесемін.

4. Жаттығу

Түзетіңіз:

• Егер сен (жұмыс) __________, сен (сәтті) __________.

• Егер (досым) __________, мен (көмектесемін) __________.

Шешім:

1. Егер сен жұмыс істесең, сен сәтті боласың.

2. Егер досым сұраса, мен көмектесемін.

5. Жаттығу

Егер мен (барамын) __________, мен (тапсырамын) __________.

Шешімі: Егер мен барамын, мен тапсырамын.

6. Жаттығу

Сөйлемдер жасаңыз:

• Егер (мен) __________, мен (көрейін) __________.

• Егер (сен) __________, мен (көмектесемін) __________.

Шешім:

1. Егер мен бос болсам, мен көрейін.

2. Егер сен сұрасаң, мен көмектесемін.

7. Жаттығу

Тапсырманы орындаңыз:

• Егер мен (білім) __________, мен (жетістіктер) __________.

• Егер (дос) __________, мен (кездесемін) __________.

Шешім:

1. Егер мен білім алсам, мен жетістіктерге жетемін.

2. Егер досым келсе, мен кездесемін.

8. Жаттығу

Толтырыңыз:

• Егер (мен) __________, мен (сөйлеймін) __________.

• Егер (сен) __________, мен (көмектесемін) __________.

Шешім:

1. Егер мен дайын болсам, мен сөйлеймін.

2. Егер сен сұрасаң, мен көмектесемін.

9. Жаттығу

Сөйлемдерді жасаңыз:

• Егер (біз) __________, мен (барамын) __________.

• Егер (ол) __________, мен (шығамын) __________.

Шешім:

1. Егер біз шығарсақ, мен барамын.

2. Егер ол дайын болса, мен шығамын.

10. Жаттығу

Егер (ол) __________, мен (көмектесемін) __________.

Шешімі: Егер ол шақырса, мен көмектесемін.

Мәтіндіктің құрамы - Маракешті араб тілі - 0-ден А1-ге

• Курстық тақырыбын анықтау

  ---

Таныстыру

• Әліпби мен Жазу
• Тілдің тәлімдері

  ---

Сәлемдесу және тәуекелді сөздер

• Өзіңіз мен басқаларымен танысу
• Бағыттарды сұрау
• Сандар мен есептеу

  ---

Есімдер мен және тағы дағдылар

• Жынысы мен көпшілік
• Демонстративтіктер
• Егізгі тұйықтар

  ---

Тағам мен Аяқтар

• Ресторанда тағамдарды тапсыру
• Тағамды сипаттау
• Ішімдер мен ішім тапсыру

  ---

Етістіктер

• Ағымдағы уақыт шағындығы
• Өткен уақыт шағындығы
• Алдағы уақыт шағындығы

  ---

Үй және Мекенжай

• Өрістер мен мебелдер
• Үй жұмыстары
• Үйді жалғастыру

  ---

Сындар

• Сындырма теңдіктері
• Қарсыластыру және ең үлкен сындырмалар

  ---

Традициялар және Мадақұйындықтар

• Тойлар және мерекелер
• Танысу және этикет

  ---

Пәрмендер

• Бағытты Пәрмендер
• Уақыт Пәрмендері

  ---

Көлік

• Такси алу
• Қоңырау жолы

  ---

Пішімді Көзбелгілер

• Растаулы Пішімді Көзбелгі
• Негативті Пішімді Көзбелгі

  ---

Сауда және торга

• Киім сатып алу
• Сұңғақта
• Таравиха және дережелік

  ---

Тарихи Жерлер және Landmarks

• Медина
• Қасбалар

  ---

Қате реттеп берушілер мен мүшелері

• рудың және кейбір мүшелердің Пайдалы рет}}
• Кездейсоқ Келесі Пайдаланушылар

  ---

Денсаулық және Жарандық

• Ауруханада
• Экстренді дәрежелік және Алғашқы көмек

  ---

Пассивті тілді ғана толтыру

• Пассивті Құрылыстардың толтырылуы
• Пассивтің мамандығы

  ---

Қайғылылық және Азайтушылық

• Музыка және Әуенде
• Спорт және Іс-қимыл

  ---

Таңғы айлар және Мерекелер

• Ейд al-Fitr және Ейд al-Adha
• Рамадан

  ---

Әлеуметтік диалектер

• Дарижа мен Басқа Диалектер
• Тілді пайдалану және Әлеуметтік Контексті

  ---

Ішкі Күйді тілді ғана толтыру

• Дережелік Сөйлем
• Ішкі Сұрақтар

  ---

Ауа және Ауарайық

• Ауа тастау
• Жаңғыру мен Ауарайық

Басқа сабақтар

• 0-А1 Курстары → Грамматика → Пассивтық қолдану
• 0 to A1 Course
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Көптік және ең көптік сипаттандырулар
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Ұқсас көрсеткілер
• 0-ден A1-ке дейінгі курстар → Грамматика → Тастықты бекіту
• 0-А1 курсы → Грамматика → Пассивдік құрылымдарды қалай жасауға болады
• 0-А1 курсы → Грамматика → Өткен уақыт
• 0-А1 курсы → грамматика → Алфавит және жазу
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Сындыру үлгісі
• 0-А1 курсы → Грамматика → Жыныстар мен көпшіліктер
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Тілдік
• 0-ден А1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Қазіргі уақыт
• 0-А1 курсы → Грамматика → Уақытша белгілері
• 0-А1 курсы → Грамматика → Әрекеттік есімдіктер
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Мушессіз тұысымдық жүйелер