Language/Mandarin-chinese/Grammar/Tones-Introduction/kk

Мандарин тіліндегі → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Тондардың кіріспесі

Кіріспе

Мандарин тілінің грамматикасы тек сөздердің құрылымы мен қолданылуын ғана емес, сонымен қатар тондарды да қамтиды. Тондар — бұл сөздің мағынасын өзгерту үшін қолданылатын интонациялық белгілер. Мандарин тілінде төрт негізгі тон бар, және әрбір тон сөздің мағынасын түбегейлі өзгерте алады. Осы сабақта біз тондардың не екенін, олардың қалай жұмыс істейтінін және тондардың өзгеру ережелерін қарастырамыз. Тондарды дұрыс игеру — мандарин тілінде сөйлеудің маңызды бөлігі, себебі ол сіздің айтқандарыңызды дұрыс түсінуге көмектеседі.

Тондардың түрлері

Мандарин тілінде төрт негізгі тон бар:

1. Бірінші тон (жоғары және тік) – ұзын, жоғары дыбыс.

2. Екінші тон (көтерілетін) – төменнен жоғарыға қарай көтерілетін дыбыс.

3. Үшінші тон (төмен және көтерілетін) – төменнен жоғарыға қарай төмен түсіп, қайтадан көтерілетін дыбыс.

4. Төртінші тон (төмендеу) – жоғарыдан төменге қарай түсетін дыбыс.

Мысал келтірейік:

Mandarin Chinese	Pronunciation	Kazakh
妈 (mā)	mɑ	ана
麻 (má)	mɑ	конопля
马 (mǎ)	mɑ	ат
骂 (mà)	mɑ	ұрсу

Тондардың мағынаға әсерін байқау үшін осы төрт сөзді қарастырайық: "ана", "конопля", "ат", "ұрсу". Көріп отырғаныңыздай, бір ғана дыбыс (м/а) әртүрлі тонмен айтылғанда, мүлде басқа мағыналарға ие болады.

Тондардың өзгеру ережелері

Тондардың өзгеруі кей жағдайда орын алады. Келесі ережелерді қарастырайық:

1. Тонның өзгеруі: Егер екі тон бірге айтылса, екінші тон 1-ші тонмен бірге айтқанда, ол 1-ші тонға айналуы мүмкін.

2. Тонның ылдилығы: Үшінші тон егер одан кейін 1-ші немесе 4-ші тон келсе, 2-ші тонға айналуы мүмкін.

3. Тондардың қосылуы: Кейде екі тон бірге айтылғанда, олар жаңа тонға айналады.

Мысалдармен көрсетейік:

Mandarin Chinese	Pronunciation	Kazakh
妈妈 (māma)	mɑmɑ	ана
妈马 (māmǎ)	mɑmɑ	ана мен ат
你好吗 (nǐ hǎo ma)	ni hɑo mɑ	Сен қалайсың?
吗吗 (māma)	mɑmɑ	ма?

Тондарды жаттығу

Тондарды меңгеру үшін жаттығу өте маңызды. Төмендегі жаттығулар сізге тондарды дұрыс айтуға көмектеседі:

1. Тондарды сәйкестендіру: Төмендегі сөздермен жұмыс істеңіз, олардың тондарын белгілеп, қазақша аудармасын жазыңыз.

2. Тондармен сөйлемдер құрау: Тондарды пайдалана отырып, өз сөйлемдеріңізді құрастырыңыз.

3. Тондарды тыңдау: Мандарин тіліндегі аудио жазбаларды тыңдап, тондарды анықтауға тырысыңыз.

Жаттығулар

1. Төмендегі сөздерді оқып, олардың тондарын жазыңыз:

• 妈

• 麻

• 马

• 骂

2. «Сенің атың кім?» сұрауында тондарды дұрыс қолданыңыз.

3. Тондардың өзгеру ережелеріне негізделген сөйлемдер жазыңыз.

Шешімдер:

1. Тондар:

• 妈 (1-ші тон)

• 麻 (2-ші тон)

• 马 (3-ші тон)

• 骂 (4-ші тон)

2. 你叫什么名字？ (Сенің атың кім?)

3. 妈妈说 (Ана айтады), 马上来 (Келеді).

Қорытынды

Тондарды игеру мандарин тілінде сөйлеудің негізі болып табылады. Тондарды қолдана отырып, сіз сөздердің мағынасын дәл жеткізе аласыз. Осы сабақта біз тондардың негізгі түрлері мен өзгеру ережелерін қарастырдық. Енді сіз тондарды дұрыс қолдану арқылы мандарин тілінде тиімді сөйлей аласыз.

Mandarin Chinese Course - 0 және A1-ге дейін

• Курстық тақырыбын бақылау

  ---

Пиньин және Тоны

• Пиньин кірістіруі
• Тоны кірістіру
• Тонының жігерімділігі

  ---

Сәлемдесу және сымбатты айту

• Достарға сәлемдесу
• Бастапқы айтысуға арналған сөздер
• Сандар мен саншылқтар

  ---

Тақырыптық өсу және сөйлемдің тарыбы

• Пішін-қоса-мазмұн құрылысы
• Сұрау сөздері мен сұрау құрылысы
• Сипаттамалар және қосымша сөздер
• Қайталанбау мен байланыс сөздері
• Зертханалық тасымалдар және құрастыру тасымалдары

  ---

Күнә және қалыпты айту сәулеттері

• Жол беру ережелеріне сұрау
• Ауызсыз алғыс қылу және ішу
• Сатып алу және торга
• Жол және саяхат
• Төтеншілер мен медициналық жәрдем

  ---

Шынай күнтізбеліктері мен салт-дәстүрлері

• Жаздың мейрамы және Чунь ині
• Орта Осымның мейрамы және ай-пішектер
• Дракон қаясы және кемші әсемдігі
• Екі екінші мейрамы және Чуньян сыйындысы рулеті

  ---

Серіктестер мен теріс атылулары

• Жұмыс туралы және мамандықтар
• Шөпшіліктер және қасиеттер
• Еркіндіктер және сезімдер

  ---

Шынай әдебиеті мен майстықтар

• Шынай әдебиеті мен сурет-саздық
• Шынай опера мен драмасы
• Шынай жуасы мен үлгілері

  ---

Теңесілді және ең бірінше

• Теңесімімен толықтыру және пайдалану
• Ең біріншелігімен толықтыру және пайдалану

  ---

Қалалар, елдер және туристік мекенжайлар

• Қытай және әлем қалалары
• Ел атаулары және мемлекеттіктықтар
• Ұнтық мекенжайлар және жол құралдары

  ---

Заманауи Шынай және ағылшын тарихы

• Қытай экономикасы және бизнес мандықтары
• Шынай сән игілігі және зерттеулері
• Қазіргі жағдайлар және Шынайдан артықтықтар

Басқа сабақтар

• 0 to A1 Course → Grammar → Demonstrative Pronouns and Interrogative Pronouns
• 0-А1 курстары → Грамматика → Частицалар мен Құрылымдылық частицалар
• Modal Verbs and Auxiliary Verbs
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Суперлативтік Құрамы мен Қолдануы
• 0 to A1 Course → Grammar → Complex Verb Phrases
• Action Verbs and Stative Verbs
• 0-А1 курсы → Грамматика → Негатив және біріктірулер
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Субъект-Сказуемое-Объект құрылысы
• 0 to A1 Course
• 0-А1 курстары → Грамматика → Тоны біріктіру
• 0-А1 курсы → Грамматика → Пиньин танымал
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Жеке және құрамдас жеке жазбалары
• 0-А1 курсы → Грамматика → Сызықтар мен есептер
• 0-А1 курстары → Грамматика → Жалпы және таратылу сөйлемдері
• Курс 0-А1 → Грамматика → Вопросительные слова и структура вопросительных предложений