Language/German/Grammar/Using-Time-Expressions/kk

Неміс → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Уақыт қосымшаларын пайдалану

Кіріспе

Курстың осы бөлімінде біз неміс тілінде уақыт қосымшаларын қалай пайдалану керектігін үйренеміз. Уақыт қосымшалары – бұл сөйлемдерімізде уақытты білдіретін сөздер мен тіркестер. Олар біздің сөйлесулерімізді толықтырып, оқиғалардың қашан болғанын нақты түсінуге көмектеседі. Неміс тілінде уақытты дұрыс көрсету, коммуникативтік дағдыларымызды жақсартып, неміс тілінде сөйлескенде өзімізді сенімді сезінуге мүмкіндік береді.

Осы сабақта біз:

• Уақыт қосымшаларының түрлерімен танысамыз.

• Уақыт қосымшаларын етістіктермен және басқа сөйлем элементтерімен қалай байланыстыруды үйренеміз.

• Көптеген мысалдар мен жаттығулар арқылы білімімізді нығайтамыз.

Уақыт қосымшаларының түрлері

Уақыт қосымшалары бірнеше негізгі категорияларға бөлінеді. Олардың ең маңыздысы:

• Күндер: дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі

• Айлар: қаңтар, ақпан, наурыз

• Уақыт: таңертең, күндіз, кешке

• Санаттар: бүгін, кеше, ертең

Уақыт қосымшалары мен етістіктер

Уақыт қосымшаларын етістіктермен бірге пайдалану өте маңызды. Бұл сөйлемдеріміздің мағынасын айқын көрсетуге көмектеседі.

Мысалдар

Неміс	Дауыс беру	Қазақ
heute	хайте	бүгін
gestern	гештерн	кеше
morgen	морген	ертең
am Montag	ам Монтак	дүйсенбіде
in der Nacht	ин дер Нахт	түнде
um 8 Uhr	ум ахт Ухр	сағат 8-де
im Januar	им Януар	қаңтарда
nachmittags	нахмиттагс	түстен кейін
abends	абендс	кешке
vor zwei Tagen	фор цвай Таген	екі күн бұрын

Уақыт қосымшаларын сөйлемдерде пайдалану

Уақыт қосымшалары сөйлемдерде әр түрлі формада кездеседі. Олар етістіктің алдында немесе соңында, сондай-ақ сөйлемнің басқа элементтерімен бірге қолданылуы мүмкін.

Мысалдар

Неміс	Дауыс беру	Қазақ
Ich gehe heute ins Kino.	Их гее хайте инз Кино.	Мен бүгін киноға барамын.
Er arbeitet morgen.	Эр арбайтет морген.	Ол ертең жұмыс істейді.
Wir treffen uns am Freitag.	Вир Treffen унс ам Фрайтаг.	Біз жұма күні кездесеміз.
Sie kommt in einer Stunde.	Зи комт ин айнер Штунде.	Ол бір сағаттан кейін келеді.
Ich esse nachmittags.	Их ессе нахмиттагс.	Мен түстен кейін тамақтанамын.
Wir sehen uns gestern.	Вир зен унс гештерн.	Біз кеше кездесеміз.
Er schläft abends.	Эр шлефт абендс.	Ол кешке ұйықтайды.
Ich mache das in der Nacht.	Их махе дас ин дер Нахт.	Мен мұны түнде жасаймын.
Sie liest im Januar.	Зи лист им Януар.	Ол қаңтарда оқиды.
Ich war vor drei Tagen hier.	Их вар фор драй Таген хиер.	Мен үш күн бұрын осында болдым.

Жаттығулар

Осы бөлімде біз үйренгенімізді тәжірибеде қолданамыз. Төмендегі жаттығуларды орындап, уақыт қосымшаларын дұрыс пайдаланып көріңіз.

Жаттығу 1: Жауап беріңіз

Берілген сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Wann gehst du ins Kino? (Сен қашан киноға барасың?)

2. Was machst du morgen? (Сен ертең не істейсің?)

3. Wann ist dein Geburtstag? (Сенің туған күнің қашан?)

Шешімдер

1. Ich gehe heute ins Kino. (Мен бүгін киноға барамын.)

2. Ich mache morgen meine Hausaufgaben. (Мен ертең үй тапсырмамды жасаймын.)

3. Mein Geburtstag ist am 5. Mai. (Менің туған күнім 5 мамырда.)

Жаттығу 2: Сөйлемдерді толықтырыңыз

Берілген сөйлемдерді уақыт қосымшаларымен толықтырыңыз:

1. Ich esse ______. (Мен ______ тамақтанамын.)

2. Wir treffen uns ______. (Біз ______ кездесеміз.)

3. Sie kommt ______. (Ол ______ келеді.)

Шешімдер

1. Ich esse nachmittags. (Мен түстен кейін тамақтанамын.)

2. Wir treffen uns am Freitag. (Біз жұма күні кездесеміз.)

3. Sie kommt morgen. (Ол ертең келеді.)

Жаттығу 3: Сөйлемдерді құрастырыңыз

Берілген сөздерді пайдаланып, сөйлем құрастырыңыз:

1. (heute / ich / gehen / ins / Kino)

2. (gestern / wir / sehen / uns)

3. (abends / er / schlafen)

Шешімдер

1. Ich gehe heute ins Kino. (Мен бүгін киноға барамын.)

2. Wir haben uns gestern gesehen. (Біз кеше кездестік.)

3. Er schläft abends. (Ол кешке ұйықтайды.)

Жаттығу 4: Сұрақтар жасаңыз

Берілген сөйлемдерге сәйкес сұрақтар жасаңыз:

1. Ich gehe morgen zur Schule. (Мен ертең мектепке барамын.)

2. Sie liest im Januar. (Ол қаңтарда оқиды.)

3. Wir fahren im Sommer ans Meer. (Біз жазда теңізге барамыз.)

Шешімдер

1. Wann gehst du zur Schule? (Сен мектепке қашан барасың?)

2. Wann liest sie? (Ол қашан оқиды?)

3. Wann fahrt ihr ans Meer? (Сендер теңізге қашан барасыңдар?)

Жаттығу 5: Уақыт қосымшаларын сәйкестендіріңіз

Сәйкестендіріңіз:

• 1. Montag - a) сәуір

• 2. Januar - b) дүйсенбі

• 3. Freitag - c) жұма

Шешімдер

1 - b, 2 - a, 3 - c

Жаттығу 6: Сөйлемдерді аударыңыз

Аударыңыз:

1. Мен бүгін кітап оқимын.

2. Ол ертең спортпен айналысады.

3. Біз дүйсенбіде кездесеміз.

Шешімдер

1. Ich lese heute ein Buch.

2. Er macht morgen Sport.

3. Wir treffen uns am Montag.

Жаттығу 7: Сөздерді дұрыс орналастырыңыз

Берілген сөздерді дұрыс орналастырып, сөйлем құрастырыңыз:

1. (abends / ich / fernsehen)

2. (in der Nacht / sie / schlafen)

3. (vor einer Woche / wir / hier / sein)

Шешімдер

1. Ich sehe abends fern.

2. Sie schläft in der Nacht.

3. Wir waren vor einer Woche hier.

Жаттығу 8: Уақыт қосымшаларын пайдаланып, сөйлемдер құрастырыңыз

Сөйлемдеріңізді жасаңыз:

1. ______ (кешке / мен / кинода).

2. ______ (ертең / ол / мектепте).

3. ______ (бүгін / біз / үйде).

Шешімдер

1. Мен кешке кинода боламын.

2. Ол ертең мектепте болады.

3. Біз бүгін үйде боламыз.

Жаттығу 9: Сұрақтарға жауап беріңіз

Сұрақтар:

1. Wann bist du geboren? (Сен қашан туғансың?)

2. Wie oft gehst du ins Kino? (Сен қаншалықты жиі киноға барасың?)

Шешімдер

1. Ich bin am 1. Januar geboren. (Мен 1 қаңтарда туғанмын.)

2. Ich gehe einmal im Monat ins Kino. (Мен айына бір рет киноға барамын.)

Жаттығу 10: Уақытты айту

Берілген уақытты неміс тілінде айтыңыз:

1. 14:30

2. 09:15

3. 18:00

Шешімдер

1. Es ist vierzehn Uhr dreißig. (14:30)

2. Es ist neun Uhr fünfzehn. (09:15)

3. Es ist achtzehn Uhr. (18:00)

Ғермания тілінің 0-А1 деңгейінен бастап

• Курстық танымал

  ---

Еңбек-жұмыс құрылымдары

• Тақырып және қосымша
• Тағылар мен жыныстар

  ---

Сұлу және кешірім сөздері

• Сәлемделу және сервер айту
• Өзіңізді таныстыру

  ---

Мысал емес және мысал көрсететін артықшылықтар

• Жыныстар мен мысалдар
• Қосымша формалар
• Таңдалған мен мақұлдату көрсеткіштері

  ---

Сан, күн және уақыт

• Сандар 1-100
• Апталықтар мен айдар
• Уақытты айту

  ---

Етістіктер мен тұрғындау

• Етістіктер
• Қазіргі уақыт беті
• Дегенмен бөлек етістіктер

  ---

Отбасы және достар

• Отбасы азаматтары
• Достарыңыз туралы сөйлесу

  ---

Құсықтықтар

• Құсықтықтарды пайдалану
• Құсбелгісі болатын артықшылықтар

  ---

Тағамдар және ашықтар

• Тағамдар және тамақтар
• Ішімдер және içkiler

  ---

Германия және неміс тілін айтушы мемлекеттер

• География мен аймақтық мекенжайлар
• Әну мен традициялар

  ---

Егерлер мен тірекшілер

• Жеке есімдер
• Ие есімдері

  ---

Саяхат және жол

• Саяхат брондау
• Қоңырау тасымалдама

  ---

Модальды етістіктер

• Мүмкіндіктерді айту
• Міндеттер туралы сөйлеу

  ---

Тауарларды сатып алу және киімдер

• Киім сатып алу
• Ішім және тамақ сатып алу

  ---

Музыка және мадақ

• Танымал музыканттар мен жанры
• Кино, телебағдар және әдебиет

  ---

Сипаттамалар

• Сипаттамалы етістіктер
• Көбірекшелігі мен ең үздігі

  ---

Денсаулық және тістер

• Денсаулық туралы сөйлеу
• Тістер көрсеткіштері

  ---

Уақыт және уақыт қосымшалары

• Уақыт қосымшаларын пайдалану
• Уақытқа байланысты көрсеткіштер

Басқа сабақтар

• 0-тен A1-ге дейінгі толық курс → Grammar → Тақырып және Қосылған Сөйлем
• 0 to A1 Course → Grammar → Expressing Abilities
• 0 to A1 Course → Grammar → Cases: Nominative and Accusative
• 0 dan A1 Dersi → Grammar → Fiiil Çekimleri
• 0 to A1 Course → Grammar → Personal Pronouns
• 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and Superlative Forms
• 0 to A1 Course
• 0 to A1 Course → Grammar → Жыныс және мақала
• 0 to A1 Course → Grammar → Temporal Prepositions
• 0 to A1 Course → Grammar → Possessive Pronouns
• 0 to A1 Course → Grammar → Using Prepositions
• 0 to A1 Course → Grammar → Separable Verbs
• Complete 0 to A1 Course → Grammar → Descriptive Adjectives
• 0 to A1 Course → Grammar → Two-Way Prepositions