Language/German/Grammar/Present-Tense/kk

Неміс → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне дейінгі курс → Қазіргі уақыт

Кіріспе

Неміс тілінде қазіргі уақыт (Präsens) - өте маңызды уақыт. Ол тек қазіргі оқиғаларды ғана емес, сонымен қатар болашақ жоспарларды, әдеттерді және жалпы шындықтарды да білдіреді. Бұл сабақта біз қазіргі уақытты күнделікті өмірдегі түрлі жағдайларда қалай қолдануға болатынын үйренеміз. Біз тұрақты және тұрақсыз етістіктерді қарастырамыз, оларды дұрыс қолдану дағдыларын дамытуға назар аударамыз. Сабақтың құрылымы төмендегідей:

Қазіргі уақыттың құрылымы

Етістіктің қазіргі уақыттағы формасы субъектінің тұлғасына байланысты өзгереді. Неміс тіліндегі етістіктердің үш негізгі түрі бар: тұрақты, тұрақсыз және аралас. Біз алдымен тұрақты етістіктерді қарастырамыз.

Тұрақты етістіктер

Тұрақты етістіктердің қазіргі уақыттағы формалары қарапайым ережелер бойынша өзгертіледі. Мысалы, "spielen" (ойнау) етістігін алайық:

Неміс	Айтылуы	Қазақ
ich spiele	их шпи́ле	Мен ойнаймын
du spielst	ду шпи́лест	Сен ойнайсың
er/sie/es spielt	эр/зи/эс шпи́льт	Ол ойнайды
wir spielen	вир шпи́ле	Біз ойнаймыз
ihr spielt	и́р шпи́лт	Сендер ойнайсыңдар
sie/Sie spielen	зи/Зи́ шпи́ле	Олар/Сіз ойнайсыз

Енді "spielen" етістігінің қазіргі уақыттағы формасын қарастырып көрейік.

Тұрақты етістіктердің мысалдары

Тұрақты етістіктердің тағы бірнеше мысалдарын келтірейік:

Неміс	Айтылуы	Қазақ
lernen	лернән	үйрену
arbeiten	арбайтən	жұмыс жасау
kaufen	кауфән	сатып алу
machen	махән	жасау
essen	есən	жеу

Тұрақсыз етістіктер

Тұрақсыз етістіктердің формалары тұрақты етістіктермен салыстырғанда күрделірек. Мысалы, "sein" (болу) етістігі:

Неміс	Айтылуы	Қазақ
ich bin	их бин	Мен боламын
du bist	ду бист	Сенсің
er/sie/es ist	эр/зи/эс ист	Ол
wir sind	вир зинт	Біз
ihr seid	и́р зайт	Сендер
sie/Sie sind	зи/Зи́ зинт	Олар/Сіз

Қазіргі уақыттың қолданылуы

Қазіргі уақытты күнделікті өмірде әртүрлі жағдайларда қолдануға болады. Мысал ретінде, сіз өзіңіздің достарыңызбен сөйлескенде, өзіңізді таныстыру кезінде, немесе күнделікті іс-әрекеттеріңізді сипаттағанда.

Мысалдар

Мысал ретінде, мына сөйлемдерді келтірейік:

Неміс	Айтылуы	Қазақ
Ich gehe zur Schule.	их гее цур шуле	Мен мектепке барамын.
Er spielt Fußball.	эр шпи́лть фусбаль	Ол футбол ойнайды.
Wir essen Pizza.	вир есən пицца	Біз пицца жейміз.
Sie lernen Deutsch.	зи лернән дойч	Олар неміс тілін үйренеді.
Du arbeitest viel.	ду арбайтест фи́ль	Сен көп жұмыс істейсің.

Практикалық жаттығулар

Сабақта үйренгендеріңізді бекіту үшін, төменде бірнеше жаттығулар берілген. Оларды орындап, нәтижелеріңізді тексеріңіз.

Жаттығулар

1. Төмендегі сөйлемдерді толықтырыңыз:

1. Ich _____ (spielen) jeden Tag.

2. Er _____ (essen) gerne Pizza.

3. Wir _____ (lernen) Deutsch.

4. Du _____ (arbeiten) im Büro.

5. Sie _____ (gehen) ins Kino.

1. Жауаптар:

1. spiele

2. isst

3. lernen

4. arbeitest

5. gehen

1. Сөйлемдерді неміс тілінде жазып, қазақша аударма жасаңыз:

1. Мен кітап оқимын.

2. Сен сурет саласың.

3. Ол ән айтады.

4. Біз достарымызбен кездесеміз.

5. Сендер киноға барасыңдар.

1. Жауаптар:

1. Ich lese ein Buch. (Мен кітап оқимын.)

2. Du malst ein Bild. (Сен сурет саласың.)

3. Er singt ein Lied. (Ол ән айтады.)

4. Wir treffen unsere Freunde. (Біз достарымызбен кездесеміз.)

5. Ihr geht ins Kino. (Сендер киноға барасыңдар.)

1. Сөйлемдердің айтылуын дұрыс жазып, салыстырыңыз:

1. Ich bin müde. (Мен шаршап тұрмын.)

2. Du bist freundlich. (Сен достықсың.)

3. Er ist glücklich. (Ол бақытты.)

4. Wir sind hier. (Біз осындамыз.)

5. Ihr seid bereit. (Сендер дайынсыздар.)

1. Жауаптар:

1. их бин мю́дə

2. ду бист фройндлих

3. эр ист глю́клих

4. вир зинт хи́р

5. и́р зайд берайт

Қорытынды

Бүгінгі сабақта біз неміс тіліндегі қазіргі уақытты (Präsens) үйрендік. Тұрақты және тұрақсыз етістіктердің формаларын, сондай-ақ олардың күнделікті өмірдегі қолданылуын қарастырдық. Сіздерге жаттығуларды орындау арқылы үйренгендеріңізді бекіту ұсынылады. Неміс тілінде қазіргі уақытты дұрыс қолдану - бұл сіздің тіліңізді дамытудағы маңызды қадам.

Ғермания тілінің 0-А1 деңгейінен бастап

• Курстық танымал

  ---

Еңбек-жұмыс құрылымдары

• Тақырып және қосымша
• Тағылар мен жыныстар

  ---

Сұлу және кешірім сөздері

• Сәлемделу және сервер айту
• Өзіңізді таныстыру

  ---

Мысал емес және мысал көрсететін артықшылықтар

• Жыныстар мен мысалдар
• Қосымша формалар
• Таңдалған мен мақұлдату көрсеткіштері

  ---

Сан, күн және уақыт

• Сандар 1-100
• Апталықтар мен айдар
• Уақытты айту

  ---

Етістіктер мен тұрғындау

• Етістіктер
• Қазіргі уақыт беті
• Дегенмен бөлек етістіктер

  ---

Отбасы және достар

• Отбасы азаматтары
• Достарыңыз туралы сөйлесу

  ---

Құсықтықтар

• Құсықтықтарды пайдалану
• Құсбелгісі болатын артықшылықтар

  ---

Тағамдар және ашықтар

• Тағамдар және тамақтар
• Ішімдер және içkiler

  ---

Германия және неміс тілін айтушы мемлекеттер

• География мен аймақтық мекенжайлар
• Әну мен традициялар

  ---

Егерлер мен тірекшілер

• Жеке есімдер
• Ие есімдері

  ---

Саяхат және жол

• Саяхат брондау
• Қоңырау тасымалдама

  ---

Модальды етістіктер

• Мүмкіндіктерді айту
• Міндеттер туралы сөйлеу

  ---

Тауарларды сатып алу және киімдер

• Киім сатып алу
• Ішім және тамақ сатып алу

  ---

Музыка және мадақ

• Танымал музыканттар мен жанры
• Кино, телебағдар және әдебиет

  ---

Сипаттамалар

• Сипаттамалы етістіктер
• Көбірекшелігі мен ең үздігі

  ---

Денсаулық және тістер

• Денсаулық туралы сөйлеу
• Тістер көрсеткіштері

  ---

Уақыт және уақыт қосымшалары

• Уақыт қосымшаларын пайдалану
• Уақытқа байланысты көрсеткіштер

Басқа сабақтар

• 0 dan A1 Dersi → Grammar → Fiiil Çekimleri
• 0 to A1 Course → Grammar → Using Prepositions
• 0 to A1 Course → Grammar → Temporal Prepositions
• 0 to A1 Course
• 0 to A1 Course → Grammar → Нөн-сан және жыныс
• 0 to A1 Course → Grammar → Using Time Expressions
• 0 to A1 Course → Grammar → Жыныс және мақала
• 0-тен A1-ге дейінгі толық курс → Grammar → Тақырып және Қосылған Сөйлем
• 0 to A1 Course → Grammar → Two-Way Prepositions
• 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and Superlative Forms
• 0 to A1 Course → Grammar → Plural Forms
• 0 to A1 Course → Grammar → Cases: Nominative and Accusative
• 0 to A1 Course → Grammar → Separable Verbs
• 0 to A1 Course → Grammar → Personal Pronouns