Language/German/Grammar/Personal-Pronouns/kk

Неміс → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне дейінгі курс → Жеке есімдіктер

Кіріспе

Неміс тілін үйренуде жеке есімдіктердің маңызы зор. Олар сөйлемдерімізде кім немесе не туралы айтып жатқанымызды анықтауға көмектеседі. Сондықтан, неміс тіліндегі жеке есімдіктерді дұрыс пайдалану – тіл үйренушілер үшін маңызды қадам. Бүгінгі сабақта біз жеке есімдіктерді қалай дұрыс қолдану керектігін және оларды әр түрлі тұлғаларға сай қалай өзгерту керек екендігін үйренеміз.

Жеке есімдіктердің түрлері

Жеке есімдіктер неміс тілінде төрт түрлі тұлғадан тұрады: бірінші, екінші, үшінші және көпше. Әрбір тұлғада өзіне тән есімдіктер бар.

1. Бірінші тұлға

Мен - ich*

Біз - wir*

2. Екінші тұлға

Сен - du*

Сендер - ihr*

3. Үшінші тұлға

Ол (еркек) - er*

Ол (әйел) - sie*

Ол (зат) - es*

Олар - sie*

4. Көпше тұлға

Сіз (ресми) - Sie*

Жеке есімдіктерді қолдану

Неміс тілінде жеке есімдіктер сөйлемнің субъектісі ретінде пайдаланылады. Мысалы:

Неміс	Дыбыстау	Қазақ
Ich gehe nach Hause.	[ɪç ˈɡeːə naχ ˈhaʊ̯zə]	Мен үйге барамын.
Du bist mein Freund.	[duː bɪst maɪ̯n frɔʏ̯nd]	Сен менің достарымсың.
Er spielt Fußball.	[eːɐ̯ ʃpiːlt ˈfuːsbal]	Ол футбол ойнайды.
Sie liest ein Buch.	[ziː liːst aɪ̯n buːx]	Ол кітап оқиды.
Wir gehen ins Kino.	[viːɐ̯ ˈɡeːən ʔɪns ˈkiːno]	Біз киноға барамыз.
Ihr habt viele Fragen.	[iːɐ̯ hapt ˈfiːlə ˈfʁaːɡn]	Сендерде көп сұрақтар бар.
Es regnet heute.	[ɛs ˈʁeːɡnɛt ˈhɔʏ̯tə]	Бүгін жаңбыр жауып жатыр.
Sie sind meine Lehrer.	[ziː zɪnt ˈmaɪ̯nə ˈleːʁɐ]	Олар менің мұғалімдерім.

Жеке есімдіктердің септіктері

Неміс тілінде жеке есімдіктердің септіктері бар. Біз оларды әр түрлі сөйлемдерде қолдануды үйренеміз.

1. Номинатив (субъект)

| Неміс | Қазақ |

|---|---|

| Ich | Мен |

| Du | Сен |

| Er | Ол (еркек) |

| Sie | Ол (әйел) |

| Es | Ол (зат) |

| Wir | Біз |

| Ihr | Сендер |

| Sie | Олар |

2. Аккузатив (объект)

| Неміс | Қазақ |

|---|---|

| Mich | Мені |

| Dich | Сені |

| Ihn | Оны (еркек) |

| Sie | Оны (әйел) |

| Es | Оны (зат) |

| Uns | Бізді |

| Euch | Сендерді |

| Sie | Оларды |

3. Датив (толықтауыш)

| Неміс | Қазақ |

|---|---|

| Mir | Маған |

| Dir | Саған |

| Ihm | Оған (еркек) |

| Ihr | Оған (әйел) |

| Ihm | Оған (зат) |

| Uns | Бізге |

| Euch | Сендерге |

| Ihnen | Оларға |

Мысалдар

Жеке есімдіктерді қолдану мысалдары:

Неміс	Дыбыстау	Қазақ
Ich sehe dich.	[ɪç ˈzeːə dɪç]	Мен сені көремін.
Er gibt mir das Buch.	[eːɐ̯ ɡɪpt miːɐ̯ das buːx]	Ол маған кітап береді.
Sie fragt dich.	[ziː fʁaːɡt dɪç]	Ол сені сұрайды.
Wir helfen euch.	[viːɐ̯ ˈhɛlfən ɔʏ̯ç]	Біз сендерге көмектесеміз.
Ich liebe ihn.	[ɪç ˈliːbə ɪn]	Мен оны жақсы көремін.
Sie sehen uns.	[ziː ˈzeːən ʊns]	Олар бізді көріп жатыр.
Es gefällt mir.	[ɛs ɡəˈfɛlt miːɐ̯]	Маған бұл ұнайды.
Du schreibst mir.	[duː ʃʁaɪ̯pst miːɐ̯]	Сен маған жазасың.

Жаттығулар

Келесі жаттығуларды орындау арқылы сіз жеке есімдіктерді дұрыс қолдануды үйренесіз.

Жаттығу 1: Жеке есімдіктерді толтырыңыз

1. ___ gehe nach Hause. (Мен)

2. ___ bist meine beste Freundin. (Сен)

3. ___ spielt Klavier. (Ол, әйел)

4. ___ gehen ins Museum. (Біз)

5. ___ habt einen Hund. (Сендер)

6. ___ lesen ein Buch. (Олар)

Шешімдер:

1. Ich

2. Du

3. Sie

4. Wir

5. Ihr

6. Sie

Жаттығу 2: Сөйлемдерді аяқтаңыз

1. Ich sehe ___ (сен).

2. Er gibt ___ (ол, әйел) das Geschenk.

3. Wir helfen ___ (сендер).

4. Sie fragen ___ (біз).

5. Es gefällt ___ (мен).

Шешімдер:

1. dich

2. ihr

3. euch

4. uns

5. mir

Жаттығу 3: Аударма жасаңыз

1. Мен оны көремін.

2. Сен маған жазасың.

3. Біз оларды көреміз.

4. Ол сені сұрайды.

5. Олар сендерге көмектеседі.

Шешімдер:

1. Ich sehe ihn.

2. Du schreibst mir.

3. Wir sehen sie.

4. Sie fragt dich.

5. Sie helfen euch.

Жаттығу 4: Тұжырымдама жасаңыз

Сөйлемдерді толықтырыңыз:

1. ___ (ол, әйел) мені жақсы көреді.

2. ___ (біз) киноға барамыз.

3. ___ (ол, зат) суық.

4. ___ (сендер) футбол ойнайсыздар.

5. ___ (олар) тамақ дайындайды.

Шешімдер:

1. Sie

2. Wir

3. Es

4. Ihr

5. Sie

Жаттығу 5: Кері аударма жасаңыз

1. Ich liebe dich. (Мен сені жақсы көремін.)

2. Du hilfst mir. (Сен маған көмектесесің.)

3. Sie sieht ihn. (Ол оны көреді.)

4. Wir fragen euch. (Біз сендерді сұраймыз.)

5. Es ist für uns. (Бұл бізге арналған.)

Шешімдер:

1. Мен сені жақсы көремін.

2. Сен маған көмектесесің.

3. Ол оны көреді.

4. Біз сендерді сұраймыз.

5. Бұл бізге арналған.

Жаттығу 6: Дұрыс етістікті таңдаңыз

1. ___ (ол, әйел) мені жақсы көреді. (liebt / liebt nicht)

2. ___ (мен) үйге барамын. (gehe / gehen)

3. ___ (сендер) тамақ дайындайсыңдар. (kocht / kochen)

4. ___ (ол, зат) жылайды. (weint / weinen)

5. ___ (біз) жұмыс істейміз. (arbeitest / arbeiten)

Шешімдер:

1. liebt

2. gehe

3. kocht

4. weint

5. arbeiten

Жаттығу 7: Жеке есімдіктерді сәйкестендіру

1. Ich - ___ (мен)

2. Du - ___ (сен)

3. Er - ___ (ол, еркек)

4. Sie - ___ (ол, әйел)

5. Es - ___ (ол, зат)

Шешімдер:

1. мен

2. сен

3. ол, еркек

4. ол, әйел

5. ол, зат

Жаттығу 8: Сөйлемдер құрастыру

1. (Мен, мектеп) - Ich gehe zur Schule.

2. (Сен, кітап) - Du liest ein Buch.

3. (Ол, достар) - Er spielt mit Freunden.

4. (Біз, спорт) - Wir machen Sport.

5. (Сендер, кино) - Ihr geht ins Kino.

Шешімдер:

1. Ich gehe zur Schule.

2. Du liest ein Buch.

3. Er spielt mit Freunden.

4. Wir machen Sport.

5. Ihr geht ins Kino.

Жаттығу 9: Жеке есімдіктердің септіктерін анықтаңыз

1. Ich sehe dich. - Номинатив

2. Er gibt mir das Buch. - Датив

3. Sie fragen uns. - Аккузатив

4. Wir helfen euch. - Датив

5. Es gefällt dir. - Датив

Шешімдер:

1. Номинатив

2. Датив

3. Аккузатив

4. Датив

5. Датив

Жаттығу 10: Сәйкестендіріңіз

1. Ich - (мен)

2. Du - (сен)

3. Er - (ол, еркек)

4. Sie - (ол, әйел)

5. Es - (ол, зат)

Шешімдер:

1. мен

2. сен

3. ол, еркек

4. ол, әйел

5. ол, зат

Қорытынды

Бүгінгі сабағымызда жеке есімдіктерді қалай дұрыс қолдану керектігін үйрендік. Неміс тіліндегі жеке есімдіктерді меңгеру, тілдік дағдыларымызды дамытуда үлкен рөл атқарады. Оларды дұрыс қолдана білу – сіздің сөйлесу қабілетіңізді жақсартады. Келесі сабақтарда біз неміс тіліндегі басқа грамматикалық тақырыптарды қарастыруды жалғастырамыз.

Ғермания тілінің 0-А1 деңгейінен бастап

• Курстық танымал

  ---

Еңбек-жұмыс құрылымдары

• Тақырып және қосымша
• Тағылар мен жыныстар

  ---

Сұлу және кешірім сөздері

• Сәлемделу және сервер айту
• Өзіңізді таныстыру

  ---

Мысал емес және мысал көрсететін артықшылықтар

• Жыныстар мен мысалдар
• Қосымша формалар
• Таңдалған мен мақұлдату көрсеткіштері

  ---

Сан, күн және уақыт

• Сандар 1-100
• Апталықтар мен айдар
• Уақытты айту

  ---

Етістіктер мен тұрғындау

• Етістіктер
• Қазіргі уақыт беті
• Дегенмен бөлек етістіктер

  ---

Отбасы және достар

• Отбасы азаматтары
• Достарыңыз туралы сөйлесу

  ---

Құсықтықтар

• Құсықтықтарды пайдалану
• Құсбелгісі болатын артықшылықтар

  ---

Тағамдар және ашықтар

• Тағамдар және тамақтар
• Ішімдер және içkiler

  ---

Германия және неміс тілін айтушы мемлекеттер

• География мен аймақтық мекенжайлар
• Әну мен традициялар

  ---

Егерлер мен тірекшілер

• Жеке есімдер
• Ие есімдері

  ---

Саяхат және жол

• Саяхат брондау
• Қоңырау тасымалдама

  ---

Модальды етістіктер

• Мүмкіндіктерді айту
• Міндеттер туралы сөйлеу

  ---

Тауарларды сатып алу және киімдер

• Киім сатып алу
• Ішім және тамақ сатып алу

  ---

Музыка және мадақ

• Танымал музыканттар мен жанры
• Кино, телебағдар және әдебиет

  ---

Сипаттамалар

• Сипаттамалы етістіктер
• Көбірекшелігі мен ең үздігі

  ---

Денсаулық және тістер

• Денсаулық туралы сөйлеу
• Тістер көрсеткіштері

  ---

Уақыт және уақыт қосымшалары

• Уақыт қосымшаларын пайдалану
• Уақытқа байланысты көрсеткіштер

Басқа сабақтар

• 0 to A1 Kurs → Grammatik → Verpflichtungen ausdrücken
• 0 to A1 Course → Grammar → Plural Forms
• 0 dan A1 Dersi → Grammar → Fiiil Çekimleri
• Complete 0 to A1 Course → Grammar → Descriptive Adjectives
• 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and Superlative Forms
• 0 to A1 Course
• 0-тен A1-ге дейінгі толық курс → Grammar → Тақырып және Қосылған Сөйлем
• 0 to A1 Course → Grammar → Expressing Abilities
• 0 to A1 Course → Grammar → Cases: Nominative and Accusative
• 0 to A1 Course → Grammar → Жыныс және мақала
• 0 to A1 Course → Grammar → Separable Verbs
• 0 to A1 Course → Grammar → Нөн-сан және жыныс
• 0 to A1 Course → Grammar → Using Prepositions
• 0 to A1 Course → Grammar → Possessive Pronouns