Language/Serbian/Grammar/Nouns:-Gender-and-Number/az

Сербски → Грамматика → 0 до A1 Курс → Исемләр: Җенес һәм Саны

Серб телендә исемнәрнең җенесе һәм саны - телнең нигезе һәм коммуникациянең мөһим компоненты. Исемнәрнең җенесләре (ир, хатын, уртак) һәм саны (бер, күп) безгә сүзләрнең формаларын аңларга һәм дөрес кулланырга ярдәм итә. Бу дәрестә без серб теленең исемнәр системасы, җенес һәм санының ничек эшләве турында сөйләшербез.

Дәреснең структурасы түбәндәгечә:

1. Исемнәрнең җенесе

• Ир җенес

• Хатын җенес

• Уртак җенес

2. Исемнәрнең саны

• Берлек саны

• Күплек саны

3. Мисаллар

4. Практика

• Дәресләр

• Җаваплар

Исемнәрнең җенесе

Серб телендә исемнәр өч төр җенескә бүленә: ир җенес, хатын җенес һәм уртак җенес. Бу җенесләр исемнәрнең формасына һәм аларның кулланылышына йогынты ясый.

Ир җенес

Ир җенесле исемнәр гадәттә -а яки -о белән тәмамлана. Мисаллар:

Сербский	Произношение	Северный Азербайджанский
дечак	/dɛtʃak/	малай
стол	/stol/	өстәл
учитељ	/ʊtʃitɛʎ/	укытучы
град	/ɡrat/	шәһәр

Хатын җенес

Хатын җенесле исемнәр, гадәттә, -а яки -ка белән тәмамлана. Мисаллар:

Сербский	Произношение	Северный Азербайджанский
девојка	/dɛvɔjka/	кыз
књига	/kɲiɡa/	китап
учитељица	/ʊtʃitɛʎitsa/	укытучы (хатын)
кућа	/ˈkʊt͡ʃa/	йорт

Уртак җенес

Уртак җенесле исемнәр, гадәттә, -е яки -и белән тәмамлана. Мисаллар:

Сербский	Произношение	Северный Азербайджанский
име	/ime/	исем
дете	/dɛtɛ/	бала
друштво	/druʃtvo/	җәмгыять
зрно	/zrnɔ/	бөртек

Исемнәрнең саны

Серб телендә исемнәрнең саны ике төргә бүленә: берлек саны һәм күплек саны.

Берлек саны

Берлек саны - бер предметны яки затны аңлата. Мисаллар:

Сербский	Произношение	Северный Азербайджанский
дечак	/dɛtʃak/	малай
кућа	/ˈkʊt͡ʃa/	йорт
књига	/kɲiɡa/	китап
град	/ɡrat/	шәһәр

Күплек саны

Күплек саны - берничә предметны яки затны белдерә. Мисаллар:

Сербский	Произношение	Северный Азербайджанский
дечаци	/dɛtʃatsi/	малайлар
куће	/ˈkʊt͡ʃe/	йортлар
књиге	/kɲiɡe/	китаплар
градови	/ɡradɔvi/	шәһәрләр

Мисаллар

Исемнәрнең җенесе һәм санының ничек кулланылуын аңлату өчен, без 20 мисал тәкъдим итәбез:

1. дечак (мальчик) - дечаци (мальчики)

2. кућа (дом) - куће (дома)

3. књига (книга) - књиге (книги)

4. град (город) - градови (города)

5. девојка (девочка) - девојке (девочки)

6. учитељ (учитель) - учитељи (учителя)

7. стол (стол) - столови (столы)

8. дете (ребенок) - деца (дети)

9. име (имя) - имена (имена)

10. друштво (общество) - друштва (общества)

11. зрно (зерно) - зрна (зерна)

12. играчка (игрушка) - играчке (игрушки)

13. мачка (кошка) - мачке (кошки)

14. пас (собака) - пси (собаки)

15. цвет (цвет) - цветови (цвета)

16. храна (еда) - хране (еды)

17. игра (игра) - игре (игры)

18. песма (песня) - песме (песни)

19. породица (семья) - породице (семьи)

20. радост (радость) - радости (радости)

Практика

Хәзер без сезнең белемнәрегезне тикшерер өчен 10 күнегү тәкъдим итәбез:

Күнегү 1

Исемнәрне җенесенә карап билгеләгез:

• дечак

• кућа

• књига

• мачка

• Җаваплар:

1. Ир җенес

2. Хатын җенес

3. Хатын җенес

4. Хатын җенес

Күнегү 2

Күплек санына күчерегез:

• дете

• град

• девојка

• учитељ

• Җаваплар:

1. деца

2. градови

3. девојке

4. учитељи

Күнегү 3

Исемнәрне берлек санына күчерегез:

• мачка

• кућа

• књига

• храна

• Җаваплар:

1. мачка

2. куће

3. књиге

4. храна

Күнегү 4

Исемнәрне җенесенә карап төркемләгез:

• учитељ

• девојка

• дете

• зрно

• Җаваплар:

1. Ир җенес

2. Хатын җенес

3. Уртак җенес

4. Уртак җенес

Күнегү 5

Исемнәрне дөрес формасына кертегез:

• дечаклар (мальчики)

• куҗа (дома)

• књигалар (книги)

• градлар (города)

• Җаваплар:

1. дечаци

2. куће

3. књиге

4. градови

Күнегү 6

Текста җенескә каршы килгән исемнәрне табыгыз:

• дете

• мачка

• учитељ

• девојка

• Җаваплар:

1. дете (уртак җенес)

2. мачка (хатын җенес)

3. учитељ (ир җенес)

4. девојка (хатын җенес)

Күнегү 7

Күплек санына күчерегез:

• храна

• друштво

• радост

• песма

• Җаваплар:

1. храни

2. друштва

3. радости

4. песне

Күнегү 8

Исемнәрне берлек санына күчерегез:

• дечаци

• куће

• књиге

• градови

• Җаваплар:

1. дечак

2. кућа

3. књига

4. град

Күнегү 9

Исемнәрне җенесенә карап билгеләгез:

• зрно

• девојка

• учитељица

• дете

• Җаваплар:

1. Уртак җенес

2. Хатын җенес

3. Хатын җенес

4. Уртак җенес

Күнегү 10

Күплек санына күчерегез:

• мачка

• кућа

• књига

• радост

• Җаваплар:

1. мачкалар

2. куҗалар

3. књигалар

4. радостлар

Серб дили - 0-ден А1-е кимәл

• Курс танытмасы

  ---

Серб грамматикасының танитмасы

• Буйырлык: Кибер мен саны
• Яктыргыштар: Номинатив мен аккузатив
• Сылмалар: Шәхси сылмалар
• Фиалар: Сон кағызы
• Фиалар: Өткен мәртеү

  ---

Серб булагы танитмасы

• Сәламлар мен танысу сөйләшмәләре
• Саннар мен санлау
• Тамак-аш мен ичмек
• Урын-үк мәсәләләре
• Тәэрифләр мен юлынсызлык йөнәти

  ---

Серб күлтүрү танитмасы

• Традицион Серб музыкасы
• Дин көнелары
• Хәлән үчеүләр
• Серб киносу
• Мәсәләләр

  ---

Сылмалар: Иңелешкән сылмалар

• Фиалар: Тәкәвәрлек кағызы
• Сылмалар: Киңәйтү исемләре
• Фиалар: Йөнәү зарысы

  ---

Әзаңыздар алыш-вереш

• Киен җәйләре
• Базарда
• Банклау мен акча

  ---

Спорт һәм динчлек

• Сербстән футбол
• Киеш җилдәре
• Музыка көнелары

  ---

Исемләр: Шакъ өстәлеге

• Фиалар: Мукәммәтлек һәм мукәммәәтсез
• Фиалар: Сылмалар: Көзнең тәрәҗәнеге барлык фиалары

  ---

Эчтәләр һәм көндәлекләр

• Шәһәр буенчалары
• Тәрбияләнү, окуя

  ---

Әдәбият һәм ҡушылык

• Милли-эдәбиәт гыйбәтләре
• Ҡараңғы-гасир Серб һавасы

  ---

Фиалар: Шартлы өстәлеге

• Фиалар: Үчешмәңлекләр
• Фиалар: Булмаган формалары

  ---

Тәфәрәк һәм медиа

• Кино мен театр
• Музыка мен шоулар

  ---

Искусство һәм исемләр буенчалары

• Милли-эйеләримере карлыла белән урынлар
• Караңгы-гасир Серб искусса фәнендә күренешләр