Language/Japanese/Grammar/Verb-Conjugation/az

Yaponiya → Qramatika → 0-dan A1-ə Kurs → Fiil Konjugasiyası

Giriş

Yapon dilində fiil konjugasiyası, dilin strukturunu başa düşmək üçün ən vacib aspektlərdən biridir. Bu, yalnız fiillərin necə işlədiyini deyil, eyni zamanda cümlələrin necə qurulduğunu da anlamağa imkan tanıyır. Yaponca fiillərin konjugasiyası, zaman, müsbət və mənfi formalarla bağlı çoxsaylı formaları əhatə edir. Bu dərs, sizə yapon fiillərini müsbət və mənfi formalarda həm indiki, həm də keçmiş zamanlarda konjugasiyaya öyrədəcəkdir.

Dərsimiz aşağıdakı struktura sahib olacaq:

• Fiil Konjugasiyasının Əhəmiyyəti

• Yapon Fiil Növləri

• İndiki Zaman Konjugasiyası

• Keçmiş Zaman Konjugasiyası

• Müsbət və Mənfi Formalar

• Müxtəlif Məsələlər

• Tətbiq Məşqləri

Fiil Konjugasiyasının Əhəmiyyəti

Yapon dilində fiil konjugasiyası, cümlənin mənasını tam başa düşmək üçün çox önəmlidir. Yapon dilində fiillərin zamanları və formaları dəyişdikcə, cümlənin mənası da dəyişir. Hər bir fiilin öz konjugasiya qaydaları vardır, buna görə də onları öyrənmək dilin incəliklərini başa düşməyə kömək edir.

Yapon Fiil Növləri

Yapon fiilləri əsasən üç qrupa bölünür: I qrup, II qrup və III qrup. Hər qrupun konjugasiyası fərqlidir.

I Qrup Fiilləri

Bu fiillər "u" ilə bitir və daha çox yaygındır. Məsələn: たべる (taberu - yemək) fiili.

II Qrup Fiilləri

Bu fiillər "ru" ilə bitir. Məsələn: する (suru - etmək).

III Qrup Fiilləri

Bu qrupda yalnız iki fiil var: する (suru - etmək) və 来る (kuru - gəlmək).

İndiki Zaman Konjugasiyası

İndiki zamanda fiil konjugasiyası, cümlənin hal-hazırda baş verdiyini göstərir. İndiki zaman konjugasiyası, fiilin kökünü dəyişdirmək yolu ilə həyata keçirilir.

I Qrup Fiilləri

I qrup fiillərinin indiki zaman konjugasiyası aşağıdakı kimidir:

• Fiil kökünü "u" ilə əvəz edərək "imasu" formasını alır.

|{ class="wikitable"

! Yapon !! Tələffüz !! Şimali Azərbaycan Tercüməsi

|-

| 食べる || taberu || yemək

|-

| 飲む || nomu || içmək

|-

| 行く || iku || getmək

|}

II Qrup Fiilləri

II qrup fiillərinin indiki zaman konjugasiyası daha sadədir:

• "ru" sonluğunun çıxarılması və "masu" əlavə edilməsi ilə edilir.

|{ class="wikitable"

! Yapon !! Tələffüz !! Şimali Azərbaycan Tercüməsi

|-

| 見る || miru || baxmaq

|-

| 寝る || neru || yatmaq

|-

| 起きる || okiru || durmaq

|}

Keçmiş Zaman Konjugasiyası

Keçmiş zamanda fiil konjugasiyası, hadisələrin artıq baş verdiyini göstərir. Bu zaman forması da fiilin kökünü dəyişdirmək yolu ilə edilir.

I Qrup Fiilləri

I qrup fiillərinin keçmiş zaman konjugasiyası aşağıdakı kimidir:

• "u" sonluğunun çıxarılması və "ita" əlavə edilməsi.

|{ class="wikitable"

! Yapon !! Tələffüz !! Şimali Azərbaycan Tercüməsi

|-

| 食べた || tabeta || yedim

|-

| 飲んだ || nonda || içdim

|-

| 行った || itta || getdim

|}

II Qrup Fiilləri

II qrup fiillərinin keçmiş zaman konjugasiyası da sadədir:

• "ru" sonluğunun çıxarılması və "ta" əlavə edilməsi.

|{ class="wikitable"

! Yapon !! Tələffüz !! Şimali Azərbaycan Tercüməsi

|-

| 見た || mita || baxdım

|-

| 寝た || neta || yattım

|-

| 起きた || okita || durdum

|}

Müsbət və Mənfi Formalar

Yapon dilində fiillərin müsbət və mənfi formalarını anlamaq, cümlələrin mənasını dəyişdirməkdə əhəmiyyətlidir.

Müsbət Formalar

Müsbət formalar, fiilin pozitif halıdır. Məsələn, "yemək" fiilinin müsbət forması "tabemasu" (食べます)dır.

Mənfi Formalar

Mənfi formalar, fiilin inkar halıdır. Məsələn, "yeməmək" fiilinin mənfi forması "tabemasen" (食べません)dır.

|{ class="wikitable"

! Yapon !! Tələffüz !! Şimali Azərbaycan Tercüməsi

|-

| 食べます || tabemasu || yemək

|-

| 食べません || tabemasen || yeməmək

|}

Müxtəlif Məsələlər

Bu hissədə biz daha çox nümunə verəcəyik ki, fiil konjugasiyasını daha yaxşı başa düşəsiniz. Həmçinin, sizə verilmiş cümlələrdə fiil konjugasiyalarını tapacaqsınız.

|{ class="wikitable"

! Yapon !! Tələffüz !! Şimali Azərbaycan Tercüməsi

|-

| 彼は本を読みます || kare wa hon o yomimasu || O, kitab oxuyur.

|-

| 彼女は映画を見ません || kanojyo wa eiga o mimasen || O, film baxmır.

|-

| 私たちは公園に行きました || watashitachi wa kōen ni ikimashita || Biz parkda getdik.

|}

Tətbiq Məşqləri

İndi isə, öyrənilənləri tətbiq etməyə gəldik. Aşağıda sizə verəcəyimiz məşqləri tamamlayın.

1. Aşağıdakı fiilləri indiki zaman müsbət formaya çevirin:

• たべる (taberu)

• みる (miru)

• のむ (nomu)

_Cavab:_

• たべます (tabemasu)

• みます (mimasu)

• のみます (nomimasu)

2. Aşağıdakı fiilləri keçmiş zaman mənfi formaya çevirin:

• たべた (tabeta)

• のんだ (nonda)

• 行った (itta)

_Cavab:_

• たべませんでした (tabemasen deshita)

• のみませんでした (nomasen deshita)

• 行きませんでした (ikimasen deshita)

3. Aşağıdakı cümlələri mənfi müsbət forma çevirin:

• 彼は映画を見た (kare wa eiga o mita)

• 私は本を読んだ (watashi wa hon o nonda)

_Cavab:_

• 彼は映画を見ませんでした (kare wa eiga o mimasen deshita)

• 私は本を読みませんでした (watashi wa hon o yomimasen deshita)

4. Aşağıdakı ifadələri müsbət keçmiş zamana çevirin:

• 彼女は行く (kanojyo wa iku)

• 私たちは食べる (watashitachi wa taberu)

_Cavab:_

• 彼女は行きました (kanojyo wa ikimashita)

• 私たちは食べました (watashitachi wa tabemashita)

5. Aşağıdakı fiilləri keçmiş zaman müsbət formaya çevirin:

• みる (miru)

• 寝る (neru)

• 起きる (okiru)

_Cavab:_

• みました (mimashita)

• 寝ました (nemashita)

• 起きました (okimashita)

6. Aşağıdakı cümlələri indiki zaman müsbət forma çevirin:

• 彼は食べた (kare wa tabeta)

• 彼女は飲んだ (kanojyo wa nonda)

_Cavab:_

• 彼は食べます (kare wa tabemasu)

• 彼女は飲みます (kanojyo wa nomimasu)

7. Aşağıdakı ifadələri mənfi keçmiş zamana çevirin:

• 彼は行った (kare wa itta)

• 私は行かなかった (watashi wa ikanakatta)

_Cavab:_

• 彼は行きませんでした (kare wa ikimasen deshita)

• 私は行きませんでした (watashi wa ikimasen deshita)

8. Aşağıdakı fiilləri indiki zaman mənfi forma çevirin:

• たべる (taberu)

• 行く (iku)

_Cavab:_

• たべません (tabemasen)

• 行きません (ikimasen)

9. Aşağıdakı cümlələri indiki zaman mənfi formaya çevirin:

• 彼女はお茶を飲む (kanojyo wa ocha o nomu)

• 私は映画を見た (watashi wa eiga o mita)

_Cavab:_

• 彼女はお茶を飲みません (kanojyo wa ocha o nomimasen)

• 私は映画を見ませんでした (watashi wa eiga o mimasen deshita)

10. Aşağıdakı cümlələri keçmiş zaman müsbət formaya çevirin:

• 彼は本を読む (kare wa hon o yomu)

• 私たちは行く (watashitachi wa iku)

_Cavab:_

• 彼は本を読みました (kare wa hon o yomimashita)

• 私たちは行きました (watashitachi wa ikimashita)

Table of Contents - Japanese Course - 0 to A1

• Kurs Təqdimatı

  ---

Hiragana Asasları

• Hiragana Oxuma və Yazma Təlimatı
• Yaponiya Cümlə Quruluşuna Giriş
• Partikl Ha və Qa
• Fiil Konjugasiyası
• İstinadçı və Sıfat Düzəlişləri
• Sual Sözləri və Frazaları

  ---

Təbriklər və Təqdimatlar

• Salamlama
• Özünüzü və Digərlərini Təqdim Etme
• İnsanları Təsvir Etme
• Rəqəmlər və Vaxtın Hesablanması
• Əsas Qida və İçkilər Növləri
• Gündəlik Fəaliyyətlər və Maraq Sahələri
• Əsas Yerlər və Nəqliyyat

  ---

Geografiya və Tarix

• Yaponiya Coğrafiyasına Giriş
• Yaponiya Tarixinin Qısa Təsviri
• Ənənəvi İncəsənət və Adət-Ənənələr
• Məşhur Əyləncə Mənbələri və Buraxılışları

  ---

Sıfatlar və Zərflər

• Sıfat Konjugasiyası
• Sıfat Növ və İstifadəsi
• Zərf Növləri və İstifadəsi
• Müqayisə və Üstünlük
• Sıfat və Zərf Düzəlişləri

  ---

Ailə və Sosial Əlaqələr

• Ailə Üzvləri və Adları
• Sosial Adət və İfadələr
• İş Yeri və İş Terminologiyası
• Alış-Veriş və Tükətim Mədəniyyəti

  ---

Din və Fəlsəfə

• Shinto və Budaizm
• Zen və Samurai Mədəniyyəti
• Müasir Ruhani Hərəkətlər

  ---

Partikllər və Bağlaclar

• Partikl Nə və Də
• Partikl He və Vü
• Partikl Da və Yalnız
• Bağlaclar və Birləşdirilmiş Cümlələr
• Şərt və Təxmini Cümlələr

  ---

Səyahət və Turizm

• Əsas Səyahət və Turizm Terminologiyası
• Məşhur Turist Məkanları və Gözəl Yerlər
• Yapon Misafirperverliyi və Xidmət Mədəniyyəti

  ---

Təhsil və Elmlər

• Təhsil Sistemi və Terminologiyası
• Ənənəvi və Müasir Elmlər və Texnologiyalar
• Təbiət Afətləri və Risk Qarşısında Qorunma

  ---

Prepozisiyalar və İstinadlar

• Prepozisiyalar və Sonra Düzülənlər
• Vurğu və Gücləndirmə
• Tezahürat və İzlər

  ---

İncəsənət və Media

• Kino və Teatr Terminologiyası
• Musiqi və Rəqqasəlik Terminologiyası
• İncəsənət və Ədəbiyyat Terminologiyası

  ---

Siyasət və Cəmiyyət

• Əsas Siyasi Terminologiya
• Sosial Məsələlər və Mübahisəli Məqamlar
• Yapon İş Mədəniyyəti və İşçi Tədbirləri

Other lessons

• 0 to A1 Course → Grammar → Particle は and が
• Hiragana Reading and Writing Practice
• Introduction to Japanese Sentence Structure
• 0 to A1 Course