Language/Japanese/Grammar/Verb-Conjugation/kk

Жапон → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне → Етістік түрлендіру

Жапон тілінде етістік түрлендіру — бұл тілді үйренуде ең маңызды аспектілердің бірі. Етістіктердің түрлендірілуі сөйлемдерде іс-әрекет неғұрлым нақты көрініс табу үшін қажет. Бұл сабақта біз қазіргі және өткен шақтағы етістіктерді, сондай-ақ жағымды және жағымсыз формаларын үйренеміз. Етістіктерді дұрыс түрлендіру — жапон тілінде тиімді қарым-қатынас жасау үшін қажетті дағды.

Сабақтың құрылымы:

• Етістік түрлендірудің негіздері

• Қазіргі шақтағы етістіктер

• Өткен шақтағы етістіктер

• Жағымды және жағымсыз формалар

• Мысалдар

• Тапсырмалар

Етістік түрлендірудің негіздері

Жапон тіліндегі етістіктер негізгі үш категорияға бөлінеді: I тип, II тип және ерекше етістіктер. Олар өздерінің түрлендіру ережелерімен ерекшеленеді. I типтегі етістіктер -ru (る) немесе -u (う) дыбыстарымен аяқталады, ал II типтегі етістіктер тек -ru (る) дыбысымен аяқталады.

Қазіргі шақтағы етістіктер

Қазіргі шақтағы етістіктердің жағымды және жағымсыз формаларын қарастырайық.

Жағымды формалар

I типтегі етістіктер үшін -u (う) дыбысын жою керек, одан кейін -imasu (います) қосылады. II типтегі етістіктер үшін -ru (る) дыбысын жою керек, одан кейін -masu (ます) қосылады.

Мысалдар

Жапон	Айтылуы	Қазақша
たべる (taberu)	табэру	жеу
たべます (tabemasu)	табэмацу	жеймін
のむ (nomu)	номү	ішу
のみます (nomimasu)	номимасү	ішемін
かう (kau)	кау	сатып алу
かいます (kaimasu)	каймасү	сатып аламын

Өткен шақтағы етістіктер

Өткен шақтағы етістіктердің жағымды формалары -masu (ます) формасын -mashita (ました) формасына ауыстыру арқылы жасалады. Жағымсыз формасы -masen (ません) формасынан -masen deshita (ませんでした) формасына ауысады.

Мысалдар

Жапон	Айтылуы	Қазақша
たべました (tabemashita)	табэмащита	жедім
たべませんでした (tabemasen deshita)	табэмащэн дэшита	жемедім
のみました (nomimashita)	номимашита	іштім
のみませんでした (nomimasen deshita)	номимасэн дэшита	ішпедім
かいました (kaimashita)	каймашита	сатып алдым
かいませんでした (kaimasen deshita)	каймасэн дэшита	сатып алған жоқпын

Жағымсыз формалар

Етістіктердің жағымсыз формалары жапон тілінде маңызды рөл атқарады. Жағымсыз форманы жасаудың негізгі ережелері:

• I типтегі етістіктер үшін -u (う) дыбысын жою керек, одан кейін -anai (あない) немесе -masen (ません) қосылады.

• II типтегі етістіктер үшін -ru (る) дыбысын жою керек, одан кейін -nai (ない) немесе -masen (ません) қосылады.

Мысалдар

Жапон	Айтылуы	Қазақша
たべない (tabenai)	табэнай	жемеймін
のまない (nomanai)	номанай	ішпеймін
かわない (kawanai)	каванай	сатып алмаймын

Тапсырмалар мен практикалық жаттығулар

Сабақ барысында үйренгендеріңізді бекіту үшін бірнеше тапсырма ұсынамыз.

Тапсырма 1

Төмендегі етістіктерді қазіргі шақтағы жағымды формаға түрлендіріңіз:

1. かう (kau)

2. たべる (taberu)

3. のむ (nomu)

Шешім

1. かいます (kaimasu)

2. たべます (tabemasu)

3. のみます (nomimasu)

Тапсырма 2

Төмендегі етістіктерді өткен шақтағы жағымды формаға түрлендіріңіз:

1. かう (kau)

2. たべる (taberu)

3. のむ (nomu)

Шешім

1. かいました (kaimashita)

2. たべました (tabemashita)

3. のみました (nomimashita)

Тапсырма 3

Төмендегі етістіктерді қазіргі шақтағы жағымсыз формаға түрлендіріңіз:

1. かう (kau)

2. たべる (taberu)

3. のむ (nomu)

Шешім

1. かわない (kawanai)

2. たべない (tabenai)

3. のまない (nomanai)

Тапсырма 4

Төмендегі етістіктерді өткен шақтағы жағымсыз формаға түрлендіріңіз:

1. かう (kau)

2. たべる (taberu)

3. のむ (nomu)

Шешім

1. かいませんでした (kaimasen deshita)

2. たべませんでした (tabemasen deshita)

3. のみませんでした (nomimasen deshita)

Тапсырма 5

Сөйлемдер құрастырыңыз:

1. Жеймін.

2. Сатып аламын.

3. Ішпеймін.

Шешім

1. たべます。(tabemasu)

2. かいます。(kaimasu)

3. のまない。(nomanai)

Тапсырма 6

Төмендегі сөйлемдерді аударыңыз:

1. Мен сатып алдым.

2. Мен жемеймін.

3. Мен ішпедім.

Шешім

1. 私は買いました。(Watashi wa kaimashita.)

2. 私は食べない。(Watashi wa tabenai.)

3. 私は飲みませんでした。(Watashi wa nomimasen deshita.)

Тапсырма 7

Төмендегі етістіктерді қазіргі шақтағы жағымды және жағымсыз формаларда жазыңыз:

1. たべる (taberu)

2. のむ (nomu)

Шешім

| Жағымды форма | Жағымсыз форма |

| - | - |

| たべます (tabemasu) | たべない (tabenai) |

| のみます (nomimasu) | のまない (nomanai) |

Тапсырма 8

Төмендегі етістіктердің өткен шақтағы жағымды формаларын жазыңыз:

1. かう (kau)

2. のむ (nomu)

Шешім

1. かいました (kaimashita)

2. のみました (nomimashita)

Тапсырма 9

Етістіктерді түрлендірудің ережелерін есте сақтаңыз. Жазу барысында етістіктердің түрленуін дұрыс жазыңыз.

Тапсырма 10

Сіз жасаған сөйлемдерді достарыңызбен бөлісіңіз. Олардың пікірін тыңдаңыз.

Япон тілі - 0-ден А1-ге дейінділік курсында есептеулер

• Курстық танымдама

  ---

Хирагана базасы

• Хирагананы оқи-жазу жаттығуы
• Жапон тілінің тапсырыс құрылымына кірістіру
• Частық は және が
• Сөйлемді жеткізу
• Сөзбен немесе сипаттауымен өңдеу
• Сұрау сөздері және фразалары

  ---

Қоңырау және танысу

• Қоңырау
• Өзіңізді және басқаларын таныстыру
• Адамдарды сипаттау
• Сан және уақыттарды саналу
• Аспаздағы көрсеткілер
• Күнгі әрекеттері және қызығушылықтар
• Жол және жүргізуге арналған көрсеткілер

  ---

География мен тарих

• Жапония географиясына кіріс
• Жапон тарихының ақпараттық еңбекшісі
• Дәстүрлі өнер және әдеттер
• Танымал әдеттер мен бағдарламалар

  ---

Сипаттамалар және қосымшалар

• Сипаттамалық сан есептеу
• Сипаттамалық сан түрлері және пайдалануы
• Қосымша сан түрлері және пайдалануы
• Теңдесу және шығарма шығылатын сан
• Сипаттамалық сан және қосымшалық өңдеуді жүргізу

  ---

Отбасы және әлеуметтік әрекеттер

• Отбасы азаматтары және титулдары
• Әлеуметтік ережелер мен айту-сөйлеулер
• Жұмыспен байланыс үшін көрсеткілер
• Сауда және саудагер күлтігі

  ---

Дін және Философия

• Шинто және Буддизм
• Зен және самурай күлтігі
• Заманауи рухтар

  ---

Частіктер және біріктірулер

• Частық に және で
• Частық へ және を
• Частық も және しか
• Біріктіру және қосымша реттеулер
• Шартты және босату сөйлемдер

  ---

Саяхат және туризм

• Саяхат және туризм терминдері
• Танымал аялалдар және белгілер
• Жапон хизмет культурасы және қонақты қабылдау культурасы

  ---

Білім және ғылым

• Білім беру жүйесі мен терминологиясы
• Дәстүрлі және заманауи ғылым және технология
• Табиғи кедерлер және қауіпсіздікті қорғау

  ---

Предлогтар және интеръекциялар

• Предлогтар мен постпредлогтар
• Өсімдік және күштіктірілу
• Жұбатыс мен көздеріңізді арттыру

  ---

Кәсіпорындар және медиа

• Кино және театр терминологиясы
• Музыка және бөге терминологиясы
• Әдебиет және өнер терминологиясы

  ---

Политика және әлеумет

• Ең маңызды саясат терминдері
• Әлеуметтік мәселелер және мұқият мәселелер
• Жапон бизнесі мен жұмыс культурасы

Басқа сабақтар

• 0 to A1 Course
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Хирагана оқу және жазу
• 0-А1 курстары → Грамматика → Япон тілінің қазіргі тірі
• Complete 0 to A1 Course → Grammar → Particle は and が