Language/Bulgarian/Culture/Dance/kk

Болгар → Мәдениет → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Би

Кіріспе

Би – бұл болгар мәдениетінің маңызды бөліктерінің бірі. Болгарияның дәстүрлі биі әлемге әйгілі және әр түрлі стильдер мен ырғақтармен ерекшеленеді. Біздің бүгінгі сабағымызда болгар биінің түрлерін, музыка стилдерін және олардың мәдениеттегі маңыздылығын зерттейміз. Би – бұл тек қана қозғалыс емес, ол адамдар арасындағы байланыс, дәстүрлердің сақталуы және әлеуметтік өмірдің бір бөлігі.

Болгар биінің түрлері

Болгарияның әр аймағында өзіндік би стилі мен дәстүрлері бар. Мысалы, Хоро, Ръченица және Копанка - бұл болгар биінің триосы. Енді әрқайсысын тереңірек қарастырайық.

Хоро

Хоро - бұл болгар халық биі, әдетте топпен орындалады. Би кезінде адамдар қол ұстасып, шеңбер немесе сызықша құрып, ырғақты қозғалады.

• Мысалдар:

Болгар	Дыбыстық жазу	Қазақ
Хоро	[ˈxoɾo]	Хоро
Дайчово Хоро	[ˈdajtʃovo ˈxoɾo]	Дайчово Хоро
Седянка	[ˈsɛdʲaŋka]	Седянка

Ръченица

Ръченица - бұл болгар халық биінің тағы бір танымал түрі, ол көбінесе 7/8 ырғақта орындалады.

• Мысалдар:

Болгар	Дыбыстық жазу	Қазақ
Ръченица	[ˈrɤʧɛnitsa]	Ръченица
Криво	[ˈkrivɔ]	Криво
Бресква	[ˈbrɛsɡva]	Бресква

Копанка

Копанка - бұл болгар халық биінің бір түрі, ол көбінесе тойларда орындалады.

• Мысалдар:

Болгар	Дыбыстық жазу	Қазақ
Копанка	[ˈkɔpanka]	Копанка
Сватбена Копанка	[ˈsvatbɛna ˈkɔpanka]	Сватбена Копанка
Копанка с ръце	[ˈkɔpanka s ˈrɤt͡se]	Копанка с ръце

Болгар музыкалық стильдері

Би музыкасыз болмайды, сондықтан болгар биінің әр түріне тән ерекше музыкалық стильдер бар.

• Мысалдар:

Болгар	Дыбыстық жазу	Қазақ
Фолк музыкасы	[fɔlk muˈzɨka]	Фолк музыкасы
Балкан музыкасы	[balˈkan muˈzɨka]	Балкан музыкасы
Дәстүрлі музыка	[dɛstəˈrɨl muˈzɨka]	Дәстүрлі музыка

Жаттығулар мен тәжірибе

Сіздерге бүгінгі сабақта үйренгендеріңізді тәжірибеден өткізу үшін бірнеше жаттығулар дайындадық.

Жаттығу 1: Би түрлерін сәйкестендіру

• Төмендегі би түрлерінің аттарын олардың сипаттамаларына сәйкестендіріңіз:

1. Хоро - _____

2. Ръченица - _____

3. Копанка - _____

4. Седянка - _____

Шешімі:

1. Хоро - Топпен орындалатын би

2. Ръченица - 7/8 ырғақта орындалатын би

3. Копанка - Тойларда орындалатын би

4. Седянка - Бейресми би

Жаттығу 2: Музыка стильдерін анықтау

• Төмендегі музыкалық стильдердің аттарын олардың сипаттамаларына сәйкестендіріңіз:

1. Фолк музыкасы - _____

2. Балкан музыкасы - _____

3. Дәстүрлі музыка - _____

Шешімі:

1. Фолк музыкасы - Халықтық стиль

2. Балкан музыкасы - Балқан аймағына тән

3. Дәстүрлі музыка - Мәдени мұра

Жаттығу 3: Сөздікпен жұмыс

• Төмендегі сөздерді қазақ тіліне аударыңыз:

1. Би

2. Музыка

3. Халық

4. Дәстүр

5. Той

Шешімі:

1. Би - Би

2. Музыка - Музыка

3. Халық - Халық

4. Дәстүр - Дәстүр

5. Той - Той

Жаттығу 4: Бейне талдау

• YouTube-тан болгар биінің бейнесін табыңыз, оны қарап шығып, қандай би түрі екенін анықтаңыз.

• Сіздің байқауларыңыз бен пікірлеріңізді жазыңыз.

Жаттығу 5: Сұрақтарға жауап беру

1. Хоро қандай би?

2. Ръченица қай ырғақта орындалады?

3. Копанка қай жерде орындалады?

Шешімі:

1. Хоро - топпен орындалатын халық биі.

2. Ръченица - 7/8 ырғақта.

3. Копанка - тойларда.

Жаттығу 6: Вокабуляр

• Төмендегі сөздерді пайдаланып, сөйлем құрастырыңыз:

1. Би

2. Музыка

3. Дәстүр

Шешімі:

1. Би мен музыка – мәдениеттің бір бөлігі.

2. Дәстүрлі би – халықтың тарихы.

Жаттығу 7: Сөздерді сәйкестендіру

• Төмендегі болгар сөздерін қазақшаға аударыңыз:

1. Хоро

2. Ръченица

3. Копанка

4. Фолк

Шешімі:

1. Хоро - Хоро

2. Ръченица - Ръченица

3. Копанка - Копанка

4. Фолк - Фолк

Жаттығу 8: Мәтінмен жұмыс

• Болгар биі туралы қысқаша мәтін жазыңыз.

Жаттығу 9: Сұхбат ұйымдастыру

• Досыңызбен болгар биі туралы сұхбат құрыңыз.

Жаттығу 10: Көркем шығармашылық

• Болгар биінің билеу сәтін бейнелейтін сурет салыңыз.

0-ден А1-ке дейін, болгар тілі

• Курсты мүше еріп отыру

  ---

Алфавит және әдістері

• Кирилл жазуы
• Тұтынушылар
• Сөйлеушілер

  ---

Қоқыс және кіріспе

• Сәлеметсіз бейтерекпесіздер
• Өзіңізді таныстыру
• Сандар 0-100

  ---

Болгар әдеттері

• Болгар әдеті
• Кулинария
• Күнтізбеліктер мен малшылықтар

  ---

Сөзбен-сипаттамалар

• Жынысы
• Мысалдар
• Мынадай сансыздар

  ---

Қоңыраушылық

• Тағамдарды тапсыру
• Арнап тапсырыстар жасау
• Төлем жасау

  ---

Болгар кино мен әдебиеті

• Болгар киносы
• Болгар әдебиеті
• Әдеби таржыма

  ---

Етістіктер мен уақыт түрлері

• Көрініс уақыты
• Келісімді-келісімсіз етістіктер
• Өткен қоңыраушының уақыты

  ---

Саяхат

• Көлік
• Қонақүй ұсыну
• Бағыты бойынша сұрау

  ---

Болгар музыкасы

• Болгар жаңа музыкасы
• Дәстүрлі болгар музыкасы
• Музыка фестивалдары

  ---

Мүшелер түрлері және модальды етістіктер

• Болашақ уақыты
• Модальды етістіктер
• Шартты етістіктер

  ---

Тойлар және құттықтар

• Тамашалықтар
• Той бойынша келісім
• Діндараралық күнтізбеліктер

  ---

Болгар театры мен пәндері

• Болгар театры
• Құлақтаппа театры
• Әдеттік ойындар