Language/Abkhazian/Vocabulary/Describing-Weather-and-Seasons/kk

Абхаз → Сөздік → 0-ден A1 деңгейіне → Ауа райы мен мезгілдерді сипаттау

Кіріспе

Сәлем, менің қымбатты студенттер! Бүгінгі сабағымызда біз Абхаз тілінде ауа райы мен төрт мезгілді қалай сипаттау керектігін үйренеміз. Бұл тақырып тек сөздік қорымызды толықтырып қана қоймай, Абхазияның климатын талқылау үшін де маңызды. Ауа райы мен мезгілдер туралы сөйлескенде, біз өзара қарым-қатынасымызды жақсартамыз. Сабақ барысында сіздер әр түрлі ауа райы жағдайларын сипаттауға арналған сөздерді, фразаларды және сөйлемдерді үйренесіздер.

Ауа райы мен мезгілдерді сипаттайтын сөздер

Әрбір тілде ауа райын сипаттайтын сөздер мен фразалар ерекше орын алады. Біздің сабағымызда төмендегі кестеде Абхаз тіліндегі ауа райы мен мезгілдерге қатысты сөздер мен фразаларды қарастырамыз.

Абхаз	Дыбысталу	Қазақ
хьымсым (хьымс)	/χɨmsɨm/	жылы
аӷба (аӷб)	/aʁba/	суық
аҭаа (аҭаа)	/ɑtaʊa/	желді
ажа (ажа)	/ɑʒa/	жаңбыр
аӷра (аӷр)	/aʁra/	қар
аҳа (аҳа)	/aχa/	бұлтты
риан (риан)	/rʲan/	ашық
аҳаҭы (аҳаҭы)	/aχʷaty/	ыстық
џьы (џьы)	/ʒɨ/	ылғалды
нгад (нгад)	/ŋɨd/	құрғақ

Төрт мезгіл

Абхазияда төрт мезгіл анық байқалады. Мезгілдер әр түрлі ауа райы жағдайларын әкеледі. Төмендегі кестеде әр мезгілдің атауы мен сипаттамасы берілген.

Абхаз	Дыбысталу	Қазақ
шәым (шәым)	/ʃæɨm/	көктем
лəыш (лəыш)	/lɨʃ/	жаз
жəым (жəым)	/ʒæɨm/	күз
аӷра (аӷр)	/aʁra/	қыс

Мезгілдерге қатысты сөз тіркестері

Енді біз мезгілдер мен ауа райы туралы сөйлемдер құрамыз. Бұл сөйлемдер сіздерге Абхаз тілінде сөйлесуге көмектеседі. Мысалы:

• Көктемде күн жылы болады. (шәым да хьымсым бен.)

• Жазда ауа райы ыстық болады. (лəыш да аԥхьы хьымсым бен.)

• Күзде жаңбыр жиі жауады. (жəым да ажа аӷра бен.)

• Қыста қар жауады. (аӷра да аӷра бен.)

Ауа райына қатысты диалогтар

Сабақ барысында біз ауа райы туралы диалогтарды жаттаймыз. Мысалы:

• Сіз не ойлайсыз, бүгін ауа райы қандай?

• Бүгін ауа райы жақсы, күн ашық.

• Сіздерде жаңбыр жауғанын естідіңіздер ме?

• Ия, кеше қатты жаңбыр жауды.

Практикалық жаттығулар

Сабақтың соңында, сіздер үйренгендеріңізді практикалық жаттығулар арқылы тексереміз.

Жаттығу 1: Сөздерді сәйкестендіру

Берілген ауа райы сөздерін сәйкес келетін мезгілдермен сәйкестендіріңіз.

Ауа райы	Мезгіл
ыстық	жаз
суық	қыс
жаңбырлы	күз
жылы	көктем

Жаттығу 2: Сөйлем құрау

Төмендегі сөздерді пайдаланып, сөйлемдер құраңыз:

1. бүгін, ыстық, ауа райы

2. күзде, жиі, жаңбыр

3. қыс, қар, жауып жатыр

Жаттығу 3: Диалогты толықтыру

Төмендегі диалогты толықтырыңыз:

• Сәлем! Бүгін ауа райы ________ .

• Ия, мен ________ .

Жаттығу 4: Ауа райын суреттеу

Ауа райын сипаттайтын үш сөйлем жазыңыз.

Жаттығу 5: Ауа райы туралы сұрақтар

Ауа райы туралы 5 сұрақ жазыңыз. Мысалы:

• Бүгін ауа райы қандай?

Жаттығу 6: Мезгілдер мен ауа райын сәйкестендіру

Төмендегі мезгілдерді ауа райымен сәйкестендіріңіз.

Мезгіл	Ауа райы
жаз	ыстық
күз	жаңбырлы
қыс	суық
көктем	жылы

Жаттығу 7: Суретке қарап сөйлеу

Төмендегі суретке қарап, ауа райы мен мезгілді сипаттаңыз.

Жаттығу 8: Топпен жұмыс

Топта отырып, ауа райы мен мезгілдер туралы әңгімелесіңіздер.

Жаттығу 9: Картамен жұмыс

Абхазияның климаты мен мезгілдері туралы карта бойынша сұрақтарға жауап беріңіз.

Жаттығу 10: Кері байланыс

Бүгінгі сабақтан не үйренгеніңіз туралы қысқаша жазыңыз.

Абхаз тілінің 0-А1 деңгейіне дейінді курстың Мазмұны

• Курстың түсініктемесі

  ---

Абхаз тіліне таныстыру

• Абхаз тілінің әлфавиті
• Абхаз тілінің қайсысы бірмектері
• Абхаз тілінде сөз тәртібі

  ---

Өзіңізді және басқаларды таныстыру

• Сәлемдесу және ережелі сөздер
• Өзіңізді және басқаларды таныстыру
• Сан есептеу әдістерінің қолданылуы Абхаз тілінде

  ---

Абхаз тілінің шығармалары

• Абхаз тілінде «болу» және «құру» глаголдары
• Абхаз тілінде мұғалімдеу және келешектерде мекенжай туралы көрсетуге қолданылатын глаголдар

  ---

Абхаз тәрабі және келісімдері

• Абхазияда отын-айлықтар және мерекелер
• Абхаз кухнісі
• Абхаз музыкасы мен ойнатушылары

  ---

Тәжірибелік және күнделікті әрекеттер

• Уақыт таңдаулары Абхаз тілінде
• Үй жұмыстары және тазалық
• Жылу әдістері

  ---

Абхаз тілінің казіргі ретінде шығармалары

• Абхаз тілінде есім қалыптары
• Абхаз тілінде қосымша сұйықтықты ойлау

  ---

Абхаз тарихы мен географиясы

• Абхаз тарихындағы жарыс және сауалдар
• Абхазияның географиялық мәліметтері мен жер портреті
• Абхаз мәдениетінің мән-арқылы артақтары мен сәндері

  ---

Абхазиядағы тауарлар алыс-сатымы мен бизнесі

• Абхазиядағы базарларда көп қолданылатын айтулар
• Абхаз тілінде қаржыға арналған айтулар

  ---

Абхаз тілінің ішкі көрінісі

• Абхаз тілінде орналастыруға арналған айтулар
• Абхаз тілінде теріс және келесі уақытқа арналған айтулар

  ---

Абхаз фольклоры мен мифологиясы

• Абхаз мифологиясы және көркем сындары
• Абхаз традициялық киімдері

  ---

Абхазиядағы ауа райы мен жағдайы

• Ауа райы мен тоқсан туралы сипаттамалар
• Табиғи кедерлер мен жарағы ситуациялары

  ---

Абхаз тілінде есептеуғе болатын селбестер

• Абхаз тілінде уақыт артықшылары
• Абхаз тілінде салыстырулық және ең үлкен артықшылар

  ---

Абхазиядағы спорт және тынықтыру

• Абхаз традициялық спорттық ойындары
• Абхазиядағы жаңа спорт және тынықтыру

  ---

Абхазиядағы қорықтар мен денсаулық

• Әдетте көрінетін мейірімдер және етідігі денсаулық заңнамалары
• Денсаулықты қалай сақтауға болады?

Басқа сабақтар

• 0-А1 курстары → Лексика → Ақша өту және қаржылық терминдер
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Сөз табысы → Сәлемделу және өтініштер
• Курс 0 до A1 → Лексика → Представление себя и других
• 0-А1 курсы → Сөз топтары → Ақылы уақытты көрсету құралдары Абхаз тілінде
• Курс от 0 до A1 → Лексика → Нумерация и счет на абхазском языке
• 0 до A1 Курс → Лексика → Общие выражения на абхазских рынках
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Сөздік → Үй іштері және тазалау
• 0-А1 Курстары → Сөз топтары → Қозғалыстық әрекеттер