Difference between revisions of "Language/German/Grammar/Using-Time-Expressions/kk"
m (Quick edit) |
m (Quick edit) |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
{{German-Page-Top}} | {{German-Page-Top}} | ||
<div class="pg_page_title"><span lang>[[Language/German/kk|Неміс]] </span> → <span cat>[[Language/German/Grammar/kk|Грамматика]]</span> → <span level>[[Language/German/Grammar/0-to-A1-Course/kk|0-ден A1-ге дейінгі курс]]</span> → <span title>Уақыт қосымшаларын пайдалану</span></div> | |||
== Кіріспе == | |||
Курстың осы бөлімінде біз неміс тілінде уақыт қосымшаларын қалай пайдалану керектігін үйренеміз. Уақыт қосымшалары – бұл сөйлемдерімізде уақытты білдіретін сөздер мен тіркестер. Олар біздің сөйлесулерімізді толықтырып, оқиғалардың қашан болғанын нақты түсінуге көмектеседі. Неміс тілінде уақытты дұрыс көрсету, коммуникативтік дағдыларымызды жақсартып, неміс тілінде сөйлескенде өзімізді сенімді сезінуге мүмкіндік береді. | |||
Осы сабақта біз: | |||
* Уақыт қосымшаларының түрлерімен танысамыз. | |||
* Уақыт қосымшаларын етістіктермен және басқа сөйлем элементтерімен қалай байланыстыруды үйренеміз. | |||
* Көптеген мысалдар мен жаттығулар арқылы білімімізді нығайтамыз. | |||
__TOC__ | __TOC__ | ||
== | === Уақыт қосымшаларының түрлері === | ||
Уақыт қосымшалары бірнеше негізгі категорияларға бөлінеді. Олардың ең маңыздысы: | |||
* '''Күндер''': дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі | |||
* '''Айлар''': қаңтар, ақпан, наурыз | |||
* | * '''Уақыт''': таңертең, күндіз, кешке | ||
* '''Санаттар''': бүгін, кеше, ертең | |||
=== Уақыт қосымшалары мен етістіктер === | |||
Уақыт қосымшаларын етістіктермен бірге пайдалану өте маңызды. Бұл сөйлемдеріміздің мағынасын айқын көрсетуге көмектеседі. | |||
==== Мысалдар ==== | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
! | |||
! Неміс !! Дауыс беру !! Қазақ | |||
|- | |- | ||
| | |||
| heute || хайте || бүгін | |||
|- | |||
| gestern || гештерн || кеше | |||
|- | |- | ||
| | |||
| morgen || морген || ертең | |||
|- | |- | ||
| | |||
| am Montag || ам Монтак || дүйсенбіде | |||
|- | |- | ||
| in der Nacht || ин дер Нахт || түнде | |||
|- | |||
| um 8 Uhr || ум ахт Ухр || сағат 8-де | |||
|- | |||
| im Januar || им Януар || қаңтарда | |||
|- | |||
| nachmittags || нахмиттагс || түстен кейін | |||
|- | |||
| abends || абендс || кешке | |||
|- | |||
| vor zwei Tagen || фор цвай Таген || екі күн бұрын | |||
|} | |} | ||
=== Уақыт қосымшаларын сөйлемдерде пайдалану === | |||
Уақыт қосымшалары сөйлемдерде әр түрлі формада кездеседі. Олар етістіктің алдында немесе соңында, сондай-ақ сөйлемнің басқа элементтерімен бірге қолданылуы мүмкін. | |||
==== Мысалдар ==== | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
! | |||
! Неміс !! Дауыс беру !! Қазақ | |||
|- | |||
| Ich gehe heute ins Kino. || Их гее хайте инз Кино. || Мен бүгін киноға барамын. | |||
|- | |||
| Er arbeitet morgen. || Эр арбайтет морген. || Ол ертең жұмыс істейді. | |||
|- | |||
| Wir treffen uns am Freitag. || Вир Treffen унс ам Фрайтаг. || Біз жұма күні кездесеміз. | |||
|- | |||
| Sie kommt in einer Stunde. || Зи комт ин айнер Штунде. || Ол бір сағаттан кейін келеді. | |||
|- | |- | ||
| Ich | |||
| Ich esse nachmittags. || Их ессе нахмиттагс. || Мен түстен кейін тамақтанамын. | |||
|- | |- | ||
| Wir | |||
| Wir sehen uns gestern. || Вир зен унс гештерн. || Біз кеше кездесеміз. | |||
|- | |- | ||
| | |||
| Er schläft abends. || Эр шлефт абендс. || Ол кешке ұйықтайды. | |||
|- | |- | ||
| Ich mache das in der Nacht. || Их махе дас ин дер Нахт. || Мен мұны түнде жасаймын. | |||
|- | |||
| Sie liest im Januar. || Зи лист им Януар. || Ол қаңтарда оқиды. | |||
|- | |||
| Ich war vor drei Tagen hier. || Их вар фор драй Таген хиер. || Мен үш күн бұрын осында болдым. | |||
|} | |} | ||
== Жаттығулар == | |||
Осы бөлімде біз үйренгенімізді тәжірибеде қолданамыз. Төмендегі жаттығуларды орындап, уақыт қосымшаларын дұрыс пайдаланып көріңіз. | |||
=== Жаттығу 1: Жауап беріңіз === | |||
Берілген сұрақтарға жауап беріңіз: | |||
1. '''Wann gehst du ins Kino?''' (Сен қашан киноға барасың?) | |||
2. '''Was machst du morgen?''' (Сен ертең не істейсің?) | |||
3. '''Wann ist dein Geburtstag?''' (Сенің туған күнің қашан?) | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Ich gehe heute ins Kino. (Мен бүгін киноға барамын.) | |||
2. Ich mache morgen meine Hausaufgaben. (Мен ертең үй тапсырмамды жасаймын.) | |||
3. Mein Geburtstag ist am 5. Mai. (Менің туған күнім 5 мамырда.) | |||
=== Жаттығу 2: Сөйлемдерді толықтырыңыз === | |||
Берілген сөйлемдерді уақыт қосымшаларымен толықтырыңыз: | |||
1. Ich esse ______. (Мен ______ тамақтанамын.) | |||
2. Wir treffen uns ______. (Біз ______ кездесеміз.) | |||
3. Sie kommt ______. (Ол ______ келеді.) | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Ich esse nachmittags. (Мен түстен кейін тамақтанамын.) | |||
2. Wir treffen uns am Freitag. (Біз жұма күні кездесеміз.) | |||
3. Sie kommt morgen. (Ол ертең келеді.) | |||
=== Жаттығу 3: Сөйлемдерді құрастырыңыз === | |||
Берілген сөздерді пайдаланып, сөйлем құрастырыңыз: | |||
1. (heute / ich / gehen / ins / Kino) | |||
2. (gestern / wir / sehen / uns) | |||
3. (abends / er / schlafen) | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Ich gehe heute ins Kino. (Мен бүгін киноға барамын.) | |||
2. Wir haben uns gestern gesehen. (Біз кеше кездестік.) | |||
3. Er schläft abends. (Ол кешке ұйықтайды.) | |||
=== Жаттығу 4: Сұрақтар жасаңыз === | |||
Берілген сөйлемдерге сәйкес сұрақтар жасаңыз: | |||
1. Ich gehe morgen zur Schule. (Мен ертең мектепке барамын.) | |||
2. Sie liest im Januar. (Ол қаңтарда оқиды.) | |||
3. Wir fahren im Sommer ans Meer. (Біз жазда теңізге барамыз.) | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. '''Wann gehst du zur Schule?''' (Сен мектепке қашан барасың?) | |||
2. '''Wann liest sie?''' (Ол қашан оқиды?) | |||
3. '''Wann fahrt ihr ans Meer?''' (Сендер теңізге қашан барасыңдар?) | |||
=== Жаттығу 5: Уақыт қосымшаларын сәйкестендіріңіз === | |||
Сәйкестендіріңіз: | |||
* 1. Montag - a) сәуір | |||
* 2. Januar - b) дүйсенбі | |||
* 3. Freitag - c) жұма | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1 - b, 2 - a, 3 - c | |||
=== Жаттығу 6: Сөйлемдерді аударыңыз === | |||
Аударыңыз: | |||
1. Мен бүгін кітап оқимын. | |||
2. Ол ертең спортпен айналысады. | |||
3. Біз дүйсенбіде кездесеміз. | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Ich lese heute ein Buch. | |||
2. Er macht morgen Sport. | |||
3. Wir treffen uns am Montag. | |||
=== Жаттығу 7: Сөздерді дұрыс орналастырыңыз === | |||
Берілген сөздерді дұрыс орналастырып, сөйлем құрастырыңыз: | |||
1. (abends / ich / fernsehen) | |||
2. (in der Nacht / sie / schlafen) | |||
3. (vor einer Woche / wir / hier / sein) | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Ich sehe abends fern. | |||
2. Sie schläft in der Nacht. | |||
3. Wir waren vor einer Woche hier. | |||
=== Жаттығу 8: Уақыт қосымшаларын пайдаланып, сөйлемдер құрастырыңыз === | |||
Сөйлемдеріңізді жасаңыз: | |||
1. ______ (кешке / мен / кинода). | |||
2. ______ (ертең / ол / мектепте). | |||
3. ______ (бүгін / біз / үйде). | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Мен кешке кинода боламын. | |||
2. Ол ертең мектепте болады. | |||
3. Біз бүгін үйде боламыз. | |||
=== Жаттығу 9: Сұрақтарға жауап беріңіз === | |||
Сұрақтар: | |||
1. '''Wann bist du geboren?''' (Сен қашан туғансың?) | |||
2. '''Wie oft gehst du ins Kino?''' (Сен қаншалықты жиі киноға барасың?) | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Ich bin am 1. Januar geboren. (Мен 1 қаңтарда туғанмын.) | |||
2. Ich gehe einmal im Monat ins Kino. (Мен айына бір рет киноға барамын.) | |||
=== Жаттығу 10: Уақытты айту === | |||
Берілген уақытты неміс тілінде айтыңыз: | |||
1. 14:30 | |||
2. 09:15 | |||
3. 18:00 | |||
==== Шешімдер ==== | |||
1. Es ist vierzehn Uhr dreißig. (14:30) | |||
2. Es ist neun Uhr fünfzehn. (09:15) | |||
3. Es ist achtzehn Uhr. (18:00) | |||
{{#seo: | {{#seo: | ||
|title= | |||
|keywords= | |title=Уақыт қосымшаларын пайдалану | ||
|description= | |||
|keywords=неміс, грамматика, уақыт, сабақ, етістіктер, оқыту | |||
|description=Бұл сабақта сіз неміс тілінде уақыт қосымшаларын қалай пайдалану керектігін үйренесіз. | |||
}} | }} | ||
{{German-0-to-A1-Course-TOC-kk}} | {{Template:German-0-to-A1-Course-TOC-kk}} | ||
[[Category:Course]] | [[Category:Course]] | ||
| Line 70: | Line 327: | ||
[[Category:0-to-A1-Course]] | [[Category:0-to-A1-Course]] | ||
[[Category:German-0-to-A1-Course]] | [[Category:German-0-to-A1-Course]] | ||
<span gpt></span> <span model=gpt- | <span openai_correct_model></span> <span gpt></span> <span model=gpt-4o-mini></span> <span temperature=0.7></span> | ||
==Басқа сабақтар== | |||
* [[Language/German/Grammar/Subject-and-Verb/kk|0-тен A1-ге дейінгі толық курс → Grammar → Тақырып және Қосылған Сөйлем]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Expressing-Abilities/kk|0 to A1 Course → Grammar → Expressing Abilities]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Cases:-Nominative-and-Accusative/kk|0 to A1 Course → Grammar → Cases: Nominative and Accusative]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Verb-Forms/kk|0 dan A1 Dersi → Grammar → Fiiil Çekimleri]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Personal-Pronouns/kk|0 to A1 Course → Grammar → Personal Pronouns]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Comparative-and-Superlative-Forms/kk|0 to A1 Course → Grammar → Comparative and Superlative Forms]] | |||
* [[Language/German/Grammar/0-to-A1-Course/kk|0 to A1 Course]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Gender-and-Articles/kk|0 to A1 Course → Grammar → Жыныс және мақала]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Temporal-Prepositions/kk|0 to A1 Course → Grammar → Temporal Prepositions]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Possessive-Pronouns/kk|0 to A1 Course → Grammar → Possessive Pronouns]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Using-Prepositions/kk|0 to A1 Course → Grammar → Using Prepositions]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Separable-Verbs/kk|0 to A1 Course → Grammar → Separable Verbs]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Descriptive-Adjectives/kk|Complete 0 to A1 Course → Grammar → Descriptive Adjectives]] | |||
* [[Language/German/Grammar/Two-Way-Prepositions/kk|0 to A1 Course → Grammar → Two-Way Prepositions]] | |||
{{German-Page-Bottom}} | {{German-Page-Bottom}} | ||
Latest revision as of 17:05, 12 August 2024
Кіріспе[edit | edit source]
Курстың осы бөлімінде біз неміс тілінде уақыт қосымшаларын қалай пайдалану керектігін үйренеміз. Уақыт қосымшалары – бұл сөйлемдерімізде уақытты білдіретін сөздер мен тіркестер. Олар біздің сөйлесулерімізді толықтырып, оқиғалардың қашан болғанын нақты түсінуге көмектеседі. Неміс тілінде уақытты дұрыс көрсету, коммуникативтік дағдыларымызды жақсартып, неміс тілінде сөйлескенде өзімізді сенімді сезінуге мүмкіндік береді.
Осы сабақта біз:
- Уақыт қосымшаларының түрлерімен танысамыз.
- Уақыт қосымшаларын етістіктермен және басқа сөйлем элементтерімен қалай байланыстыруды үйренеміз.
- Көптеген мысалдар мен жаттығулар арқылы білімімізді нығайтамыз.
Уақыт қосымшаларының түрлері[edit | edit source]
Уақыт қосымшалары бірнеше негізгі категорияларға бөлінеді. Олардың ең маңыздысы:
- Күндер: дүйсенбі, сейсенбі, сәрсенбі
- Айлар: қаңтар, ақпан, наурыз
- Уақыт: таңертең, күндіз, кешке
- Санаттар: бүгін, кеше, ертең
Уақыт қосымшалары мен етістіктер[edit | edit source]
Уақыт қосымшаларын етістіктермен бірге пайдалану өте маңызды. Бұл сөйлемдеріміздің мағынасын айқын көрсетуге көмектеседі.
Мысалдар[edit | edit source]
| Неміс | Дауыс беру | Қазақ |
|---|---|---|
| heute | хайте | бүгін |
| gestern | гештерн | кеше |
| morgen | морген | ертең |
| am Montag | ам Монтак | дүйсенбіде |
| in der Nacht | ин дер Нахт | түнде |
| um 8 Uhr | ум ахт Ухр | сағат 8-де |
| im Januar | им Януар | қаңтарда |
| nachmittags | нахмиттагс | түстен кейін |
| abends | абендс | кешке |
| vor zwei Tagen | фор цвай Таген | екі күн бұрын |
Уақыт қосымшаларын сөйлемдерде пайдалану[edit | edit source]
Уақыт қосымшалары сөйлемдерде әр түрлі формада кездеседі. Олар етістіктің алдында немесе соңында, сондай-ақ сөйлемнің басқа элементтерімен бірге қолданылуы мүмкін.
Мысалдар[edit | edit source]
| Неміс | Дауыс беру | Қазақ |
|---|---|---|
| Ich gehe heute ins Kino. | Их гее хайте инз Кино. | Мен бүгін киноға барамын. |
| Er arbeitet morgen. | Эр арбайтет морген. | Ол ертең жұмыс істейді. |
| Wir treffen uns am Freitag. | Вир Treffen унс ам Фрайтаг. | Біз жұма күні кездесеміз. |
| Sie kommt in einer Stunde. | Зи комт ин айнер Штунде. | Ол бір сағаттан кейін келеді. |
| Ich esse nachmittags. | Их ессе нахмиттагс. | Мен түстен кейін тамақтанамын. |
| Wir sehen uns gestern. | Вир зен унс гештерн. | Біз кеше кездесеміз. |
| Er schläft abends. | Эр шлефт абендс. | Ол кешке ұйықтайды. |
| Ich mache das in der Nacht. | Их махе дас ин дер Нахт. | Мен мұны түнде жасаймын. |
| Sie liest im Januar. | Зи лист им Януар. | Ол қаңтарда оқиды. |
| Ich war vor drei Tagen hier. | Их вар фор драй Таген хиер. | Мен үш күн бұрын осында болдым. |
Жаттығулар[edit | edit source]
Осы бөлімде біз үйренгенімізді тәжірибеде қолданамыз. Төмендегі жаттығуларды орындап, уақыт қосымшаларын дұрыс пайдаланып көріңіз.
Жаттығу 1: Жауап беріңіз[edit | edit source]
Берілген сұрақтарға жауап беріңіз:
1. Wann gehst du ins Kino? (Сен қашан киноға барасың?)
2. Was machst du morgen? (Сен ертең не істейсің?)
3. Wann ist dein Geburtstag? (Сенің туған күнің қашан?)
Шешімдер[edit | edit source]
1. Ich gehe heute ins Kino. (Мен бүгін киноға барамын.)
2. Ich mache morgen meine Hausaufgaben. (Мен ертең үй тапсырмамды жасаймын.)
3. Mein Geburtstag ist am 5. Mai. (Менің туған күнім 5 мамырда.)
Жаттығу 2: Сөйлемдерді толықтырыңыз[edit | edit source]
Берілген сөйлемдерді уақыт қосымшаларымен толықтырыңыз:
1. Ich esse ______. (Мен ______ тамақтанамын.)
2. Wir treffen uns ______. (Біз ______ кездесеміз.)
3. Sie kommt ______. (Ол ______ келеді.)
Шешімдер[edit | edit source]
1. Ich esse nachmittags. (Мен түстен кейін тамақтанамын.)
2. Wir treffen uns am Freitag. (Біз жұма күні кездесеміз.)
3. Sie kommt morgen. (Ол ертең келеді.)
Жаттығу 3: Сөйлемдерді құрастырыңыз[edit | edit source]
Берілген сөздерді пайдаланып, сөйлем құрастырыңыз:
1. (heute / ich / gehen / ins / Kino)
2. (gestern / wir / sehen / uns)
3. (abends / er / schlafen)
Шешімдер[edit | edit source]
1. Ich gehe heute ins Kino. (Мен бүгін киноға барамын.)
2. Wir haben uns gestern gesehen. (Біз кеше кездестік.)
3. Er schläft abends. (Ол кешке ұйықтайды.)
Жаттығу 4: Сұрақтар жасаңыз[edit | edit source]
Берілген сөйлемдерге сәйкес сұрақтар жасаңыз:
1. Ich gehe morgen zur Schule. (Мен ертең мектепке барамын.)
2. Sie liest im Januar. (Ол қаңтарда оқиды.)
3. Wir fahren im Sommer ans Meer. (Біз жазда теңізге барамыз.)
Шешімдер[edit | edit source]
1. Wann gehst du zur Schule? (Сен мектепке қашан барасың?)
2. Wann liest sie? (Ол қашан оқиды?)
3. Wann fahrt ihr ans Meer? (Сендер теңізге қашан барасыңдар?)
Жаттығу 5: Уақыт қосымшаларын сәйкестендіріңіз[edit | edit source]
Сәйкестендіріңіз:
- 1. Montag - a) сәуір
- 2. Januar - b) дүйсенбі
- 3. Freitag - c) жұма
Шешімдер[edit | edit source]
1 - b, 2 - a, 3 - c
Жаттығу 6: Сөйлемдерді аударыңыз[edit | edit source]
Аударыңыз:
1. Мен бүгін кітап оқимын.
2. Ол ертең спортпен айналысады.
3. Біз дүйсенбіде кездесеміз.
Шешімдер[edit | edit source]
1. Ich lese heute ein Buch.
2. Er macht morgen Sport.
3. Wir treffen uns am Montag.
Жаттығу 7: Сөздерді дұрыс орналастырыңыз[edit | edit source]
Берілген сөздерді дұрыс орналастырып, сөйлем құрастырыңыз:
1. (abends / ich / fernsehen)
2. (in der Nacht / sie / schlafen)
3. (vor einer Woche / wir / hier / sein)
Шешімдер[edit | edit source]
1. Ich sehe abends fern.
2. Sie schläft in der Nacht.
3. Wir waren vor einer Woche hier.
Жаттығу 8: Уақыт қосымшаларын пайдаланып, сөйлемдер құрастырыңыз[edit | edit source]
Сөйлемдеріңізді жасаңыз:
1. ______ (кешке / мен / кинода).
2. ______ (ертең / ол / мектепте).
3. ______ (бүгін / біз / үйде).
Шешімдер[edit | edit source]
1. Мен кешке кинода боламын.
2. Ол ертең мектепте болады.
3. Біз бүгін үйде боламыз.
Жаттығу 9: Сұрақтарға жауап беріңіз[edit | edit source]
Сұрақтар:
1. Wann bist du geboren? (Сен қашан туғансың?)
2. Wie oft gehst du ins Kino? (Сен қаншалықты жиі киноға барасың?)
Шешімдер[edit | edit source]
1. Ich bin am 1. Januar geboren. (Мен 1 қаңтарда туғанмын.)
2. Ich gehe einmal im Monat ins Kino. (Мен айына бір рет киноға барамын.)
Жаттығу 10: Уақытты айту[edit | edit source]
Берілген уақытты неміс тілінде айтыңыз:
1. 14:30
2. 09:15
3. 18:00
Шешімдер[edit | edit source]
1. Es ist vierzehn Uhr dreißig. (14:30)
2. Es ist neun Uhr fünfzehn. (09:15)
3. Es ist achtzehn Uhr. (18:00)
Басқа сабақтар[edit | edit source]
- 0-тен A1-ге дейінгі толық курс → Grammar → Тақырып және Қосылған Сөйлем
- 0 to A1 Course → Grammar → Expressing Abilities
- 0 to A1 Course → Grammar → Cases: Nominative and Accusative
- 0 dan A1 Dersi → Grammar → Fiiil Çekimleri
- 0 to A1 Course → Grammar → Personal Pronouns
- 0 to A1 Course → Grammar → Comparative and Superlative Forms
- 0 to A1 Course
- 0 to A1 Course → Grammar → Жыныс және мақала
- 0 to A1 Course → Grammar → Temporal Prepositions
- 0 to A1 Course → Grammar → Possessive Pronouns
- 0 to A1 Course → Grammar → Using Prepositions
- 0 to A1 Course → Grammar → Separable Verbs
- Complete 0 to A1 Course → Grammar → Descriptive Adjectives
- 0 to A1 Course → Grammar → Two-Way Prepositions