Language/Serbian/Grammar/Verbs:-Present-Tense/kk

Серб → Грамматика → 0-ден A1 деңгейіне дейінгі курс → Етістіктер: Настояшы уақыт

Кіріспе

Серб тілінің грамматикасы - бұл тілдің негізін құрайтын маңызды аспект. Бұл сабағымызда біз серб тіліндегі етістіктердің настоящи уақытын, яғни қазір болып жатқан әрекеттерді қарастырамыз. Настояшы уақытты меңгеру сізге күнделікті өмірде және қарым-қатынаста қажет болады. Бұл уақыт формасы сіздің сөйлесуіңізді жандандырады және серб тілінде өз пікіріңізді білдіруге мүмкіндік береді.

Сабақтың құрылымы:

1. Настояшы уақыттың мағынасы мен қолданылуы.

2. Серб тіліндегі етістіктердің ерекшеліктері.

3. Мысалдар мен кестелер.

4. Практикалық жаттығулар.

Настояшы уақыттың мағынасы

Настояшы уақыт - бұл қазір, осы сәтте, не болып жатқанын білдіретін уақыт. Серб тілінде етістіктердің осы формасы адам әрекеттерін, сезімдерін, ойларын және жағдайларын сипаттауға арналған.

Мысалы:

• Мен оқимын. (Ja učim.)

• Ол жүгіреді. (On trči.)

Серб тіліндегі етістіктердің ерекшеліктері

Серб тіліндегі етістіктердің бірнеше категориясы бар, бірақ біздің сабағымызда ең көп кездесетін етістіктерді қарастырамыз. Етістіктердің формасы, олардың қолданылу контексіне байланысты өзгеруі мүмкін. Көптеген етістіктердің негізі – етістік түбірі, оған түрлі жұрнақтар қосылады.

Серб тіліндегі етістіктердің үш түрі бар:

• Транзитивті: объектіні қажет етеді.

• Интранзитивті: объектіні қажет етпейді.

• Рефлексивті: субъект пен объект бірдей.

Мысалдар

Төменде серб тіліндегі бірнеше етістік мысалдарын көреміз:

Серб	Дауыс	Қазақ
ја учим	ja učim	мен оқимын
ти трчиш	ti trčiš	сен жүгіресің
он ради	on radi	ол жұмыс істейді
ми пјевамо	mi pevamo	біз ән айтамыз
ви играте	viigrate	сендер ойнайсыздар
они спавају	oni spavaju	олар ұйықтайды

Етістіктерді қолдану

Серб тілінде етістіктердің қолданылуында кейбір ерекшеліктер бар. Мысалы, етістікті дұрыс қолдану үшін оның тұлғасын (мен, сен, ол, біз, сендер, олар) өзгерту қажет.

Келесідей етістіктердің формаларына назар аударайық:

• Оқу (učiti): мен оқу, сен оқу, ол оқу

• Жүгіру (trčati): мен жүгір, сен жүгір, ол жүгір

• Жұмыс істеу (raditi): мен жұмыс істеймін, сен жұмыс істейсің, ол жұмыс істейді

Практикалық жаттығулар

Сабақта үйренгендеріңізді бекіту үшін жаттығулар орындауға дайындалыңыз. Төмендегі тапсырмаларды орындаңыз:

Жаттығу 1: Дұрыс форманы табыңыз

Серб тіліндегі етістіктердің дұрыс формасын таңдаңыз:

1. ја __________ (читам / чита) књигу. (Мен __________ кітап оқимын.)

2. ти __________ (играш / играш) фудбал. (Сен __________ футбол ойнайсың.)

3. он __________ (кува / кува) вечеру. (Ол __________ кешкі ас пісіреді.)

4. ми __________ (певамо / пева) песму. (Біз __________ ән айтамыз.)

5. они __________ (плешу / плесемо) на забави. (Олар __________ тойда биіктейді.)

Шешімдер:

1. читам

2. играш

3. кува

4. певамо

5. плесемо

Жаттығу 2: Аударма жасаңыз

Келесі сөйлемдерді серб тіліне аударыңыз:

1. Мен кино көремін.

2. Сен білім аласың.

3. Ол кітап оқиды.

4. Біз саяхаттаймыз.

5. Олар ән айтады.

Шешімдер:

1. Ja gledam film.

2. Ti učiš.

3. On čita knjigu.

4. Mi putujemo.

5. Oni pevaju.

Жаттығу 3: Сұрақтар қойыңыз

Төмендегі сөйлемдерден сұрақтар жасаңыз:

1. Ты учишь сербский? (Сен серб тілін үйренесің бе?)

2. Они играют в футбол? (Олар футбол ойнайды ма?)

3. Мы поем песню? (Біз ән айтамыз ба?)

Шешімдер:

1. Да ли ти учиш српски?

2. Да ли они играју фудбал?

3. Да ли ми певамо песму?

Жаттығу 4: Анықтамалар жасаңыз

Етістіктердің анықтамаларын беріңіз:

1. Српски (серб тілі) - __________

2. Читање (оқу) - __________

3. Певање (ән айту) - __________

Шешімдер:

1. Српски - језик који се говори у Србији.

2. Читање - процес разумевања написаног текста.

3. Певање - процес извођења мелодије гласом.

Жаттығу 5: Диалог жазыңыз

Серб тілінде диалог жазыңыз:

• Сәлем! Нені оқып жатырсың?

• Мен серб тілін оқып жатырмын.

Шешімдер:

• Здраво! Шта учиш?

• Учим српски језик.

Жаттығу 6: Сөйлемдерді толықтырыңыз

Төмендегі сөйлемдерді толықтырыңыз:

1. Он __________ (играти) фудбал.

2. Ми __________ (певати) песму.

3. Она __________ (читати) књигу.

Шешімдер:

1. игра.

2. певамо.

3. чита.

Жаттығу 7: Сөздерді сәйкестендіру

Төмендегі етістіктер мен олардың аудармаларын сәйкестендіріңіз:

• читати (оқу)

• играти (ойнау)

• певати (ән айту)

Шешімдер:

• читати → оқу

• играти → ойнау

• певати → ән айту

Жаттығу 8: Сөздермен сөйлем құрыңыз

Келесі сөздерді пайдаланып сөйлем құрыңыз:

1. Он, певање, вечера

2. Ми, учење, школа

Шешімдер:

1. Он пева вечера.

2. Ми учимо у школи.

Жаттығу 9: Сәлемдесу

Серб тілінде сәлемдесуді жазыңыз:

• Здраво! Касније ћу __________ (позвати).

Шешімдер:

• Здраво! Касније ћу да позовем.

Жаттығу 10: Күнделікті әрекеттер

Күнделікті әрекеттерді сипаттаңыз:

1. Мен __________ (жұмыс істеймін) таңертең.

2. Сен __________ (оқисың) кешке.

Шешімдер:

1. ја радим.

2. ти учиш.

Сабақта серб тілінде етістіктердің настоящи уақытын үйрену - бұл сіздің тілді меңгеруіңіз үшін маңызды қадам. Енді сіз серб тілінде күнделікті өмірде маңызды әрекеттерді сипаттай аласыз.

Serbian Course - A1-ға дейінгі 0

• Курстық танымдық

  ---

Серб тілінің грамматикасына кірісу

• Сөздер: жыныс және сан
• Падалар: Іздеушілік және лақытып
• Мысал құдіреттері: Тұйықтаулар
• Көрсеткіш уақыты: Мысалдар
• Әлдеқашан өткен уақыт: Мысалдар

  ---

Серб тілінің лексикологиясына кірісу

• Саламлау және танису
• Нөмірлер және сан анықтау
• Тағамдар және ішкі ыдыс
• Отбасы және ауқаттар
• Жүгіру және бағыт

  ---

Серб күлііне кірісу

• Дәстүрлі серб музыкасы
• Дінді жазбалар
• Ұлттық танцылар
• Серб кінематографы
• Тағамдар жетілдіруі

  ---

Мысал құдіреттері: Өзінше мысал құдіреттері

• Келесі уақыт: Мысалдар
• Мұғалімделушілер: Салыстыру мен ең артық
• Ұялысы: Мысалдар

  ---

Сауда

• Киімдер мен аксессуарлар
• Дүкен жайлы
• Банк және ақша

  ---

Спорт және демалыс

• Сербияда футбол
• Қысқа мерекелер
• Музыкалық дағдарлар

  ---

Мұғалімделушілер: Жол алдындағы мұғалімделушілер

• Уақыт: Толықтыруға және толықтырусыз
• Уақыт: Көзінен өту командасы

  ---

Жұмыс және профессиялар

• Қаладагы орындар
• Білім және жетістік

  ---

Әдебиет және әңгіме

• Ортағалық серб әдебиеті
• Қазіргі серб сөз мактанушыларының поэзиясы

  ---

Уақыт: Шартты уақыт

• Уақыт: Қатысушылар
• Уақыт: Нәтижелер

  ---

Мәдиә және медиа

• Кино және театр
• Музыка және көркемдер

  ---

Сән және көркем қалайды

• Танымал серб суретшілері
• Қазіргі серб өнері

Басқа сабақтар

• 0-А1 курсы → Грамматика → Сан есім: жыныс мен сан
• 0 to A1 Course
• 0-А1 Курсы → Грамматика → Атаулар: Жеке Атаулар
• 0-А1 курстары → Грамматика → Мындай мазмұны: Номинатив және Аккузатив