Language/Serbian/Grammar/Verbs:-Imperative/kk

Серб → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Етістіктер: Бұйрық райы

Кіріспе

Серб тіліндегі бұйрық райы – бұл коммуникацияның маңызды аспектісі, өйткені ол бізге басқаларға не істеу керектігін айтуға мүмкіндік береді. Бұл грамматикалық категория сөйлеу мен жазуда қарым-қатынасты жеңілдетеді. Бұйрық райы, немесе оның серб тіліндегі атауы "императив", бізге нұсқау беруге, сұрау жасауға және тіпті кеңес беруге мүмкіндік береді. Бүгінгі дәрісте біз бұйрық райының негіздерін, оның түбір етістіктерімен қалай жұмыс істейтінін, сондай-ақ нақты мысалдар мен жаттығулар арқылы оны қалай қолдануға болатынын қарастырамыз.

Императивтің анықтамасы

Императив – бұл етістіктің формасы, ол басқаларға не істеу керектігін көрсетеді. Серб тілінде бұйрық райы етістіктің басқа формаларына қарағанда жеңіл әрі тікелей. Ол көбіне тікелей сөйлеу кезінде, яғни біреуге нұсқау берілгенде қолданылады.

Императивтің формалары

Серб тіліндегі етістіктердің бұйрық райының формасы етістіктің түбіріне байланысты. Етістіктердің үш негізгі тобы бар:

• I тобы: e.g., "радити" (жұмыс істеу)

• II тобы: e.g., "говорити" (сөйлеу)

• III тобы: e.g., "пити" (ішу)

I топтағы етістіктер

I топтағы етістіктердің бұйрық райы негізінен түбірінен "и" немесе "а" дыбыстарын алып тастаумен жасалады. Мысалы:

Серб	Дыбыстау	Қазақ
радити	raditi	жұмыс істеңіз
радите	radite	жұмыс істеңіздер

II топтағы етістіктер

II топтағы етістіктер үшін бұйрық райы "и" дыбысын алып тастау арқылы пайда болады.

Серб	Дыбыстау	Қазақ
говорити	govoriti	сөйлеңіз
говорите	govorite	сөйлеңіздер

III топтағы етістіктер

III топтағы етістіктер үшін бұйрық райы "и" дыбысын алып тастау немесе "и" дыбысын "и" дыбысына ауыстыру арқылы пайда болады.

Серб	Дыбыстау	Қазақ
пити	piti	ішіңіз
пијте	pijte	ішіңіздер

Бұйрық райының ерекшеліктері

Бұйрық райы тек біреуге нұсқау беру үшін ғана емес, сонымен қатар:

• Кеңес беру (e.g., "Сен оқы!")

• Сұрау жасау (e.g., "Маған көмектес!")

• Талап ету (e.g., "Бұны жаса!")

Мысалдар

Төменде бұйрық райының қолданылуын көрсететін 20 мысал келтірілген:

Серб	Дыбыстау	Қазақ
иди	idi	бар!
дођи	dođi	кел!
седи	sedi	отыр!
пиј	pij	іш!
ради	radi	жұмыс істей бер!
учи	uči	оқы!
играј	igraj	ойна!
чекај	čekaj	күт!
говори	govori	сөйле!
помози	pomozi	көмектес!
покупи	pokupi	сатып ал!
узми	uzmi	ал!
напиши	napiši	жазыңыз!
прочитај	pročitaj	оқы!
пошаљи	pošalji	жібер!
гледај	gledaj	қара!
слушај	slušaj	тыңда!
пробај	probaj	сынап көр!
заврши	završi	аяқта!
упознај	upoznaj	таныс!
запамти	zapamti	есте сақта!

Жаттығулар

Оқыған ақпаратты бекіту үшін төмендегі жаттығуларды орындаңыз:

Жаттығу 1: Сөздерді толықтыру

Төмендегі сөйлемдерде бос орындарды бұйрық райында етістіктермен толтырыңыз:

1. __________ (прићи) овде! (келіңіз!)

2. __________ (сесть) на стол! (отыр!)

3. __________ (пити) воду! (ішіңіз!)

Шешімдер:

1. Приђи

2. Седи

3. Пиј

Жаттығу 2: Сөйлемдерді аудару

Аударыңыз:

1. Come here!

2. Sit down!

3. Drink water!

Шешімдер:

1. Дођи овде!

2. Седи!

3. Пиј воду!

Жаттығу 3: Императив формасын анықтау

Келесі етістіктердің бұйрық райындағы формасын жазыңыз:

1. радити (жұмыс істеңіз)

2. говорити (сөйлеңіз)

3. пити (ішіңіз)

Шешімдер:

1. ради

2. говори

3. пиј

Жаттығу 4: Нұсқау жасау

Келесі әрекеттерді орындау үшін нұсқау жасаңыз:

1. Оқу

2. Ойын ойнау

3. Сурет салу

Шешімдер:

1. Учите!

2. Играјте!

3. Цртајте!

Жаттығу 5: Әңгіме құрастыру

Келесі сөздермен қысқа сөйлем құрастырыңыз:

1. иди (бар)

2. слушај (тыңда)

3. пишите (жазыңыз)

Шешімдер:

1. Иди у школу!

2. Слушај добру музику!

3. Пишите домаћи задатак!

Жаттығу 6: Нұсқау беріңіз

Төмендегі суреттерді пайдаланып, нұсқау беріңіз (сөздер: "жұмыс істеу", "отыру", "күту").

Шешімдер:

1. Работите!

2. Седите!

3. Чекајте!

Жаттығу 7: Сұрау жасаңыз

Төмендегі әрекеттерді сұрау түрінде жазыңыз (мысалы, "жазу"):

1. Оқу

2. Келу

3. Ішіп алу

Шешімдер:

1. Учите?

2. Дођите?

3. Пијте?

Жаттығу 8: Кері аударма

Аударыңыз:

1. Speak!

2. Wait!

3. Help!

Шешімдер:

1. Говори!

2. Чекај!

3. Помози!

Жаттығу 9: Жазу

Өзіңіздің бұйрық райындағы 5 сөйлем жазыңыз.

Жаттығу 10: Сұрақтарға жауап беру

Төмендегі сұрақтарға бұйрық райында жауап беріңіз:

1. What should I do?

2. Where should I go?

Шешімдер:

1. Учи!

2. Иди!

Бұл жаттығулар сізге бұйрық райының қолданылуын жақсырақ түсінуге көмектеседі. Енді сіз серб тілінде нұсқау беруді біле аласыз!

Serbian Course - A1-ға дейінгі 0

• Курстық танымдық

  ---

Серб тілінің грамматикасына кірісу

• Сөздер: жыныс және сан
• Падалар: Іздеушілік және лақытып
• Мысал құдіреттері: Тұйықтаулар
• Көрсеткіш уақыты: Мысалдар
• Әлдеқашан өткен уақыт: Мысалдар

  ---

Серб тілінің лексикологиясына кірісу

• Саламлау және танису
• Нөмірлер және сан анықтау
• Тағамдар және ішкі ыдыс
• Отбасы және ауқаттар
• Жүгіру және бағыт

  ---

Серб күлііне кірісу

• Дәстүрлі серб музыкасы
• Дінді жазбалар
• Ұлттық танцылар
• Серб кінематографы
• Тағамдар жетілдіруі

  ---

Мысал құдіреттері: Өзінше мысал құдіреттері

• Келесі уақыт: Мысалдар
• Мұғалімделушілер: Салыстыру мен ең артық
• Ұялысы: Мысалдар

  ---

Сауда

• Киімдер мен аксессуарлар
• Дүкен жайлы
• Банк және ақша

  ---

Спорт және демалыс

• Сербияда футбол
• Қысқа мерекелер
• Музыкалық дағдарлар

  ---

Мұғалімделушілер: Жол алдындағы мұғалімделушілер

• Уақыт: Толықтыруға және толықтырусыз
• Уақыт: Көзінен өту командасы

  ---

Жұмыс және профессиялар

• Қаладагы орындар
• Білім және жетістік

  ---

Әдебиет және әңгіме

• Ортағалық серб әдебиеті
• Қазіргі серб сөз мактанушыларының поэзиясы

  ---

Уақыт: Шартты уақыт

• Уақыт: Қатысушылар
• Уақыт: Нәтижелер

  ---

Мәдиә және медиа

• Кино және театр
• Музыка және көркемдер

  ---

Сән және көркем қалайды

• Танымал серб суретшілері
• Қазіргі серб өнері

Басқа сабақтар

• 0-А1 курсы → Грамматика → Өткен уақыт: шығармалар
• Курс 0 до A1 → Грамматика → Глаголы: Будущее время
• 0-А1 Курсы → Грамматика → Атаулар: Жеке Атаулар
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Грамматика → Қазіргі уақыттық шақ
• 0-А1 курсы → Грамматика → Сан есім: жыныс мен сан
• 0 to A1 Course
• 0-А1 курстары → Грамматика → Мындай мазмұны: Номинатив және Аккузатив
• 0-А1 Курстары → Грамматика → Сипаттамалар: Тарымдылық және ең үлкендік