Language/Czech/Grammar/Accents-and-Special-Characters/az

Çex → Qrammatika → 0-dan A1-ə kurs → Akcentlər və Xüsusi Simvollar

Giriş

Çex dili, zəngin və müxtəlif tələffüz xüsusiyyətlərinə malikdir. Hər bir dilin özünü ifadə etmə yolu var və bu, akcentlər və xüsusi simvollar vasitəsilə gerçəkləşir. Bu dərs, Çex dilinin yazılı formasında istifadə olunan akcentlərin və xüsusi simvolların əhəmiyyətini öyrənməyi hədəfləyir. Bu, tələffüzün düzgünlüyü, sözlərin mənası və dilin qrammatik quruluşu üçün olduqca vacibdir.

Bu dərsdə aşağıdakıları öyrənəcəyik:

• Çex dilindəki akcentlərin və xüsusi simvolların tanınması

• Hər bir simvolun tələffüzü

• Simvolların istifadəsi ilə bağlı nümunələr

• Tətbiq üçün məşqlər

Çex Dili Akcentləri

Akcentlər, Çex dilindəki sözlərin doğru tələffüzünü təmin edir. Çex dilindəki akcentlərin əsasları bunlardır:

• Acute accent (´): Sözün vurğusunu artırır.

• Caron (ˇ): Sözün tələffüzünü dəyişir.

• Circle (˚): İkili samitlərin tələffüzündə rol oynayır.

Acute Accent (´)

Acute accent, Çex dilindəki səsli hərflərin vurğusunu artırır. Bu akcent, aşağıdakı səsli hərflərlə birgə istifadə olunur:

Çex	Tələffüz	Şimali Azərbaycan
á	[aː]	uzun a
é	[ɛː]	uzun e
í	[iː]	uzun i
ó	[oː]	uzun o
ú	[uː]	uzun u
ý	[iː]	uzun i

Caron (ˇ)

Caron, Çex dilindəki tələffüzü dəyişdirən bir işarədir. Bu işarə, aşağıdakı samitlərlə istifadə olunur:

Çex	Tələffüz	Şimali Azərbaycan
č	[tʃ]	ç
ď	[ɟ]	d
ě	[jɛ]	je
ň	[ɲ]	ny
ř	[r̝]	r
š	[ʃ]	ş
ž	[ʒ]	j

Circle (˚)

Circle, Çex dilindəki ikili samitlərin tələffüzündə istifadə olunur. Məsələn:

Çex	Tələffüz	Şimali Azərbaycan
ů	[uː]	uzun u

Xüsusi Simvollar

Çex dilindəki xüsusi simvollar, dilin yazılı formasını daha da zənginləşdirir. Bu simvolların istifadəsi dilin qrammatikası üçün vacibdir.

• Səsli simvollar: Sözlərin mənasını dəyişir.

• Samsiz simvollar: Sözlərin düzgün tələffüzünü təmin edir.

Səsli Simvollar

Çex dilində səsli simvollar aşağıdakı kimidir:

Çex	Tələffüz	Şimali Azərbaycan
á	[aː]	uzun a
é	[ɛː]	uzun e
í	[iː]	uzun i
ó	[oː]	uzun o
ú	[uː]	uzun u
ý	[iː]	uzun i

Samsiz Simvollar

Çex dilindəki samsiz simvollar aşağıdakılardır:

Çex	Tələffüz	Şimali Azərbaycan
b	[b]	b
d	[d]	d
f	[f]	f
g	[g]	g
h	[h]	h
j	[j]	j

Nümunələr

İndi isə akcentlər və xüsusi simvolların istifadəsini başa düşmək üçün bir neçə nümunə verək.

Çex	Tələffüz	Şimali Azərbaycan
dům	[duːm]	ev
město	[ˈmɲɛsto]	şəhər
jídlo	[ˈjiːdlo]	yemək
žena	[ˈʒɛna]	qadın
dítě	[ˈdiːcɛ]	uşaq
dětství	[ˈdʲɛts.tviː]	uşaqlıq

Tətbiq Məşqləri

İndi isə öyrəndiklərinizi tətbiq etmək üçün bir neçə məşq edək:

1. Aşağıdakı sözlərin tələffüzünü yazın:

• dům

• město

• jídlo

2. Aşağıdakı sözlərin mənasını yazın:

• žena

• dítě

• dětství

3. Çex dilindəki akcentləri müəyyən edin:

• dům

• jídlo

• žena

4. Aşağıdakı sözləri düzgün tələffüz edin:

• město

• dům

• jídlo

5. Akcentlərin düzgün istifadəsini təmin edin:

• mýto

• hřebík

• dřevěný

6. Aşağıdakı cümlələri tələffüz edin:

• Dům je velký.

• Město je krásné.

• Jídlo je dobré.

7. Akcentlərlə sözləri düzgün birləşdirin:

• dům (ev)

• žena (qadın)

• jídlo (yemək)

8. Hər bir akcentin tələffüzünü yazın:

• á

• é

• í

9. Aşağıdakı sözlərin akcentini dəyişdirin:

• muž (kişi)

• žena (qadın)

10. Aşağıdakı sözlərin tələffüzünü düzəldin:

• hřebík

• dětství

Həllər

1.

• dům: [duːm]

• město: [ˈmɲɛsto]

• jídlo: [ˈjiːdlo]

2.

• žena: qadın

• dítě: uşaq

• dětství: uşaqlıq

3.

• dům: akut akcent

• jídlo: akut akcent

• žena: caron

4.

• město: [ˈmɲɛsto]

• dům: [duːm]

• jídlo: [ˈjiːdlo]

5.

• mýto: akut akcent

• hřebík: caron

• dřevěný: caron

6.

• Dům je velký: [duːm je ˈvɛlkiː]

• Město je krásné: [ˈmɲɛsto je ˈkraːsne]

• Jídlo je dobré: [ˈjiːdlo je ˈdobrɛ]

7.

• dům (ev)

• žena (qadın)

• jídlo (yemək)

8.

• á: [aː]

• é: [ɛː]

• í: [iː]

9.

• muž: [muːʒ]

• žena: [ˈʒɛna]

10.

• hřebík: [ˈxr̩biːk]

• dětství: [ˈdʲɛts.tviː]

==Çex dili kursu - 0-dan A1-ə qədər==

---

• Kurs təqdimatı

  ---

Əlifba və telaffuz

• Səsli əlifba
• Ünsiyyətli ölçülər
• Tələffüz

---

İsimlər və zamirlər

• İsimlərlə tanışlıq
• Şəxslər
• İşarəli zamirlər
• Mülkiyyət zamirləri

---

Fiillər

• Fiillərlə tanışlıq
• Mövqeyə uyğun fiillər
• Keçmiş zaman
• Gələcək zaman

---

Sifət və zarf

• Sifətlər
• Zarflar
• Müqayisəli şəkil

---

Tərəfdaşlıq və tanışlıq

• Salamlama və uzaqqlaşma
• Məlumatlıqla bağlı suallar
• Mövzu kifayətləri və sevimlilik ifadəsi

  ---

Restoranda

• Qida sifarişi
• Hesabın təqdim edilməsi və bahşiş
• İsti yemək mənada etiket

  ---

Gündəlik həyat

• Alış-veriş
• Nəqliyyat
• Səhiyyə və tibbi acil hallar

  ---

Tarix və ədəbiyyat

• Çex torpaqları və tarixi
• Mərasimlər və bayramlar
• Çex mutfağı

  ---

İncəsənət və dəyər

• Çex ədəbiyyatı
• Mimarlıq və nəzərə alınmalı obyektlər
• Çex kino və musiqisi