Language/Czech/Grammar/Comparative-and-Superlative-Forms/az

Çex → Qrammatika → 0-dan A1 Kursuna → Müqayisəli və Üstünlük Şəkilləri

Giriş

Müqayisəli və üstünlük şəkilləri, Çex dilində sıfatların və zarfın istifadəsini daha da zənginləşdirir. Bu şəkillər, bir şeyi digərinə nisbətən necə daha yaxşı, daha pis və ya bir çox hallarda necə ən yaxşı olduğunu ifadə etməyə imkan tanıyır. Müqayisəli şəkillər, iki və ya daha çox əşyanı müqayisə edərkən istifadə olunur, üstünlük şəkilləri isə bir əşyanın digərindən daha üstün olduğunu bildirir. Bu dərs, Çex dilini öyrənən yeni başlayanlar üçün bu anlayışları mənimsəməyə kömək edəcəkdir.

Müqayisəli Şəkillərin Forması

Müqayisəli şəkillər, adətən, sıfatların sonuna "-ější" və ya "-ější" əlavəsi ilə yaradılır. Məsələn:

Çex	Tələffüz	Şimal Azərbaycan dili
dobrý	ˈdobr̝iː	yaxşı
lepší	ˈlɛpʃiː	daha yaxşı
vysoký	ˈvɪso.kiː	hündür
vyšší	ˈviʃiː	daha hündür

Bu cədvəldən görüldüyü kimi, "dobrý" (yaxşı) sıfatı "lepší" (daha yaxşı) şəklinə çevrilir.

Üstünlük Şəkillərinin Forması

Üstünlük şəkilləri, adətən, sıfatların sonuna "-nejší" əlavəsi ilə yaradılır. Məsələn:

Çex	Tələffüz	Şimal Azərbaycan dili
dobrý	ˈdobr̝iː	yaxşı
nejlepší	ˈnɛjl̟ɛpʃiː	ən yaxşı
vysoký	ˈvɪso.kiː	hündür
nejvyšší	ˈnɛjviʃiː	ən hündür

Bu cədvəldən də görüldüyü kimi, "dobrý" (yaxşı) sıfatı "nejlepší" (ən yaxşı) şəklinə çevrilir.

Müqayisəli Şəkillərin İstifadəsi

Müqayisəli şəkilləri istifadə edərkən aşağıdakı ifadələrə diqqət yetirmək lazımdır:

• "daha" (more) sözü ilə birlikdə istifadə olunur.

• İki əşyanı müqayisə edərkən "necə" (how) sualı ilə istifadə edilə bilər.

Məsələn:

• "Onun evi, mənim evimdən daha böyük." (His house is bigger than my house.)

Üstünlük Şəkillərinin İstifadəsi

Üstünlük şəkilləri istifadə edərkən aşağıdakı ifadələrə diqqət yetirmək lazımdır:

• "ən" (the most) sözü ilə birlikdə istifadə olunur.

• Bir əşyanın digərlərinə nisbətən ən yaxşı olduğunu bildirir.

Məsələn:

• "Bu, mənim gördüyüm ən gözəl film." (This is the most beautiful movie I've seen.)

Nümunələr

Aşağıdakı nümunələr, müqayisəli və üstünlük şəkillərinin istifadəsini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək:

Çex	Tələffüz	Şimal Azərbaycan dili
malý	ˈmaliː	kiçik
menší	ˈmɛnʃiː	daha kiçik
velký	ˈvɛlkiː	böyük
největší	ˈnɛjvjɛtʃiː	ən böyük
chytrý	ˈxɪtriː	ağıllı
chytřejší	ˈxɪtr̝ɛjʃiː	daha ağıllı
krásný	ˈkraːsniː	gözəl
nejkrásnější	ˈnɛjkraːsniːʃiː	ən gözəl
rychlý	ˈrɪxliː	sürətli
nejrychlejší	ˈnɛjriχl̟ɛjʃiː	ən sürətli

Bu cədvəldəki sıfatların müqayisəli və üstünlük şəkilləri, onların müxtəlif kontekstlərdə necə istifadə oluna biləcəyini göstərir.

= Tapşırıqlar

İndi, öyrəndiyimiz bilikləri tətbiq etmək üçün bəzi tapşırıqlara keçək:

1. Aşağıdakı sıfatların müqayisəli şəkilini yazın:

• dobrý

• malý

• rychlý

2. Aşağıdakı sıfatların üstünlük şəkilini yazın:

• chytrý

• krásný

• velký

3. Aşağıdakı cümlələri düzəldin:

• "Onun evi, mənim evimdən daha kiçik."

• "Bu, mənim gördüyüm ən gözəl film."

4. Aşağıdakı sıfatları müqayisə edin:

• "daha" sözündən istifadə edərək iki əşyanı müqayisə edin.

5. Aşağıdakı sıfatların üstünlük şəkilini cümlələrdə istifadə edin:

• "Bu, mənim gördüyüm ən sürətli avtomobildir."

6. Aşağıdakı cümlələri düzəldin:

• "Onun telefonu, mənim telefonumdan daha yaxşı."

• "Bu, mənim sevdiyim ən gözəl kitabdır."

7. Aşağıdakı sıfatları "daha" və "ən" sözləri ilə cümlələrdə istifadə edin:

• "müasir"

• "ucuz"

8. Aşağıdakı ifadələri tamamlayın:

• "Hava, bu gün daha ..."

• "Bu, mənim gördüyüm ən ..."

9. Öz cümlələrinizi yaradaraq "daha" və "ən" sözlərini istifadə edin.

10. Aşağıdakı cədvəldə müqayisəli və üstünlük şəkillərini yazın:

• Sıfat: "gözəl"

• Müqayisəli: __________

• Üstünlük: __________

= Həllər

1.

• daha yaxşı

• daha kiçik

• daha sürətli

2.

• ən ağıllı

• ən gözəl

• ən böyük

3.

• "Onun evi, mənim evimdən daha kiçikdir."

• "Bu, mənim gördüyüm ən gözəl filmdir."

4.

• "Mənim evim, onun evindən daha böyükdür."

5.

• "Bu, mənim gördüyüm ən sürətli avtomobildir."

6.

• "Onun telefonu, mənim telefonumdan daha yaxşıdır."

• "Bu, mənim sevdiyim ən gözəl kitabdır."

7.

• "Bu, daha müasir bir şəhərdir."

• "Bu paltar, ən ucuz paltardır."

8.

• "Hava, bu gün daha soyuqdur."

• "Bu, mənim gördüyüm ən gözəl günəş batışıdır."

9.

• "Bu gün, hava daha gözəldir."

• "Bu, mənim sevdiyim ən gözəl kitablardandır."

10.

• Sıfat: "gözəl"

• Müqayisəli: "daha gözəl"

• Üstünlük: "ən gözəl"

==Çex dili kursu - 0-dan A1-ə qədər==

---

• Kurs təqdimatı

  ---

Əlifba və telaffuz

• Səsli əlifba
• Ünsiyyətli ölçülər
• Tələffüz

---

İsimlər və zamirlər

• İsimlərlə tanışlıq
• Şəxslər
• İşarəli zamirlər
• Mülkiyyət zamirləri

---

Fiillər

• Fiillərlə tanışlıq
• Mövqeyə uyğun fiillər
• Keçmiş zaman
• Gələcək zaman

---

Sifət və zarf

• Sifətlər
• Zarflar
• Müqayisəli şəkil

---

Tərəfdaşlıq və tanışlıq

• Salamlama və uzaqqlaşma
• Məlumatlıqla bağlı suallar
• Mövzu kifayətləri və sevimlilik ifadəsi

  ---

Restoranda

• Qida sifarişi
• Hesabın təqdim edilməsi və bahşiş
• İsti yemək mənada etiket

  ---

Gündəlik həyat

• Alış-veriş
• Nəqliyyat
• Səhiyyə və tibbi acil hallar

  ---

Tarix və ədəbiyyat

• Çex torpaqları və tarixi
• Mərasimlər və bayramlar
• Çex mutfağı

  ---

İncəsənət və dəyər

• Çex ədəbiyyatı
• Mimarlıq və nəzərə alınmalı obyektlər
• Çex kino və musiqisi