Language/Turkish/Vocabulary/Cardinal-Numbers/kk

Түрік → Сөздік → 0-ден A1-ге курс → Есептік сандар

Кіріспе

Сәлем, достар! Бүгін біз Түрік тіліндегі есептік сандарды үйренеміз. Сандарды білу - кез келген тілде өте маңызды, себебі олар күнделікті өмірде, саудада, уақытты айтуда, және көптеген басқа жағдайларда керекті. Түрік тіліндегі сандарды игеру сіздің сөйлесу дағдыларыңызды жақсартады және Түркиядағы өміріңізді жеңілдетеді. Біздің сабақтың құрылымы төмендегідей:

Есептік сандардың негіздері

Түрік тіліндегі есептік сандар 0-ден 10-ға дейінгі сандардан басталады. Бұл сандарды білген кезде, сіз басқа сандарды да құрастыра аласыз. Енді біз 0-ден 20-ға дейінгі сандардың тізімін қарастырайық.

Түрік	Дыбысталу	Қазақ
sıfır	[sɯfɯɾ]	нөл
bir	[biɾ]	бір
iki	[iki]	екі
üç	[ytʃ]	үш
dört	[dørt]	төрт
beş	[beʃ]	бес
altı	[aɫtɯ]	алты
yedi	[jede]	жеті
sekiz	[sekiʒ]	сегіз
dokuz	[doɯkuz]	тоғыз
on	[on]	он
on bir	[on biɾ]	он бір
on iki	[on iki]	он екі
on üç	[on ytʃ]	он үш
on dört	[on døɾt]	он төрт
on beş	[on beʃ]	он бес
on altı	[on aɫtɯ]	он алты
on yedi	[on jede]	он жеті
on sekiz	[on sekiʒ]	он сегіз
on dokuz	[on doɯkuz]	он тоғыз
yirmi	[jiɾmi]	жиырма

Сандарды құрастыру

Түрік тілінде сандарды құрастыру өте оңай. Мысалы, 21, 22, және 30 сандарының құрылысын қарастырайық:

• 21 - yirmi bir (жиырма бір)

• 22 - yirmi iki (жиырма екі)

• 30 - otuz (отыз)

Бұл құрылыс, негізінен, ондық сандар мен бірліктердің қосылуымен жүзеге асады. Енді 30-дан 100-ге дейінгі сандарды қарастырайық.

Түрік	Дыбысталу	Қазақ
otuz	[otuz]	отыз
kırk	[kɯɾk]	қырық
elli	[eli]	елу
altmış	[aɫtɯʃ]	алпыс
yetmiş	[jetmiʃ]	жетпіс
seksen	[sekseɲ]	сексен
doksan	[doɯksan]	тоқсан
yüz	[jyz]	жүз

Сандарды қолдану

Сандарды қалай қолдану керектігін түсіну өте маңызды. Мысалы, егер сіз бір нәрсені сатып алсаңыз, "Бұл üç lira." (Бұл үш лира) деп айтуыңыз мүмкін. Немесе, "Менің отбасымда beş адам бар." (Менің отбасымда бес адам бар) деп айтуға болады.

Жаттығулар

Енді біз сандарды практикада қолдануымыз керек. Төменде бірнеше жаттығулар берілген.

Жаттығу 1: Сандарды жазыңыз

Төмендегі сандарды түрікше жазыңыз:

1. 5

2. 10

3. 15

4. 20

5. 25

Жаттығу 2: Сандарды айту

Төмендегі сандарды дауыстап айтыңыз:

1. 8

2. 13

3. 19

4. 27

5. 33

Жаттығу 3: Сандарды салыстырыңыз

Сандарды салыстырыңыз: 12 мен 15. Қайсысы үлкен? Неге?

1. 12

2. 15

Жаттығу 4: Сандарды қолдану

Төмендегі сөйлемдерді аяқтаңыз:

1. Менің жасыма yirmi _________.

2. Мен beş _________ сатып алдым.

Жаттығу 5: Сандарды табыңыз

Төмендегі сөйлемдердегі сандарды табыңыз:

1. "Менің төрт мысығым бар."

2. "Ол екі кітап оқып отыр."

Жаттығу 6: Сандарды қосыңыз

Берілген сандарды қосыңыз: 10 + 15 = ?

Жаттығу 7: Сандарды кеміту

Берілген сандарды кемітіңіз: 20 - 5 = ?

Жаттығу 8: Сандарды сұрау

Сұрақ қойыңыз: "Сізде қанша _________ бар?"

Жаттығу 9: Санды табыңыз

Берілген сөйлемдерден сандарды табыңыз:

1. "Менің екі досым бар."

2. "Бүгін üç лира беремін."

Жаттығу 10: Сандарды жазу

Сандарды түрікше жазыңыз:

1. 7

2. 14

3. 29

4. 32

Жауаптар мен түсіндірмелер

Жаттығу 1: Жауаптар

1. beş

2. on

3. on beş

4. yirmi

5. yirmi beş

Жаттығу 2: Жауаптар

1. sekiz

2. on üç

3. on тоғыз

4. yirmi жеті

5. otuz үш

Жаттығу 3: Жауап

15 үлкен, себебі ол 12-ден артық.

Жаттығу 4: Жауаптар

1. yaşыма yirmi beş.

2. Мен beş кітап сатып алдым.

Жаттығу 5: Жауаптар

1. төрт

2. екі

Жаттығу 6: Жауап

25

Жаттығу 7: Жауап

15

Жаттығу 8: Жауап

Сізде қанша кітап бар?

Жаттығу 9: Жауаптар

1. екі

2. üç

Жаттығу 10: Жауаптар

1. yedi

2. on dört

3. yirmi dokuz

4. otuz екі

Қорытынды

Бүгін біз Түрік тіліндегі есептік сандарды үйрендік. Сандарды білу - тіл үйренудің маңызды бөлігі. Сіз алған білімдеріңізді тәжірибеде қолдану арқылы, Түрік тілінде өзіңізді сенімді сезінетін боласыз. Келесі сабақтарда сандарды одан әрі тереңірек үйренеміз!

Тіліктілер кестесі - Түрік тілі курсы - 0-А1

• Курстық тақырыптар

  ---

Түрік әліпбиі

• Үндіктер мен қос арнайылар
• Тышқы тілдерден аударма

---

Негізгі грамматика

• Есімдер
• Етістіктер
• Сипаттамалар
• Есімшілер

  ---

Қиын грамматика

• Көрсеткіштер
• Қатысты етістіктер
• Шартты етістіктер

  ---

Күнделікті сөздер

• Сәлемдесу
• Бағдарлама қалыптасқанға қашанша
• Тамақ және ішім
• Сауда жасау

  ---

Сандар мен уақыт

• Есептік сандар
• Көрсеткіштік сандар
• Уақыт

  ---

Түріктік мәдениет

• Тарих және еңбек
• Традициялар мен әдеттер
• Ас қоңыраушылық
• Әдебиет және тойлар

  ---

Көрсетілімді күнделік

• Қонақтық мекенжай
• Отбасы және отын-ауыз
• Діни
• Жол тасымалы және саяхат

Басқа сабақтар

• 0-тен A1-ге дейінгі курстар → Лексика → Тамақ және ішімдіктер
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Сөздік → Танысу
• 0-А1 курстары → Сөздік → Ординал сандалар
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Сөздік → Сауда жасау
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Сөз табысы → Жол сұрыпты сұрау
• 0-ден A1-ге дейінгі курстар → Сөздік → Уақыт