Language/Tamil/Culture/Chola-Empire/kk
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
Қазақ тілі
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
العربية القياسية
Svenska
Wikang Tagalog
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Кіріспе[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Тамиль мәдениеті — бұл тамаша тарих, дәстүрлер мен өнердің тоғысуы. Бүгін біз Чола империясына назар аударамыз, ол Тамиль мәдениетінің қалыптасуына зор ықпал еткен. Чола империясы тек әскери күштерімен ғана емес, сонымен қатар өнер мен әдебиет саласындағы жетістіктерімен де танымал. Бұл сабақта біз Чола империясының тарихы мен Тамиль мәдениетіне қосқан үлестерін қарастырамыз.
Чола империясының тарихы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясы б.з. VIII ғасырынан бастап б.з. XII ғасырына дейін Оңтүстік Үндістанда өмір сүрген. Бұл кезеңде Чола империясы өз шекараларын кеңейтіп, мәдениет, өнер және саудада үлкен жетістіктерге жетті. Чолалар көптеген елдермен, соның ішінде Шри-Ланка, Малайзия және Индонезиямен сауда байланыстарын орнатты.
Чола империясының мәдениетке әсері[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясы Тамиль мәдениетіне орасан зор әсер етті. Олар:
- Діни сәулет — храмдардың құрылысы, әсіресе Брихадишвара храмы, Чола сәулетінің тамаша үлгісі.
- Музыка және би — Чолалар дәстүрлі музыканттар мен бишілердің дамуына ықпал етті.
- Әдебиет — Чолалар Тамиль әдебиетін дамытуда маңызды рөл атқарды.
Чола империясының өнері[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чолалар өнерде де үлкен жетістіктерге жетті. Олардың мүсіндері мен суреттері бүгінгі күнге дейін сақталған. Төмендегі кестеде Чола империясының өнерінің кейбір мысалдары көрсетілген.
| Тамил | Дыбыстау | Қазақша |
|---|---|---|
| ப்ரியாதர்ஷினி | priyaadarshinii | Приядаршини |
| திருக்கோவில்கள் | thirukkovilkal | Тируккайллалар |
| அழகிய வர்ணங்கள் | azhagiya varnaṅkaḷ | Әдемі бояулар |
| பொம்மைகள் | poḿmai | Мүсіндер |
Чола империясының діні[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясы негізінен индуизм мен буддизмді ұстанды. Олар храмдар мен ғибадатханаларды салуда маңызды рөл атқарды. Чолалар индуизмнің таралуына үлкен әсер етіп, діннің мәдениетке интеграциялануына ықпал етті.
Чола империясының әдебиеті[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясының әдебиеті Тамиль поэзиясының алтын дәуірін белгіледі. Сангам әдебиеті мен Чола дәуіріндегі поэзия Тамиль әдебиетінің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Чола кезеңіндегі шығармаларда махаббат, табиғат, соғыс және қоғам туралы көптеген тақырыптар қамтылған.
Чола империясының саудасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясы сауда мен экономикада да үлкен жетістіктерге жетті. Олар теңіз арқылы сауда жасай отырып, халықаралық сауда жолдарын ашты. Бұл кезеңде Чолалар көптеген бағалы тауарларды экспорттады, оның ішінде:
- Специялар — бұрыш, даршын және т.б.
- Текстиль — жібек және мақта.
- Кәдесыйлар — мүсіндер мен қолөнер бұйымдары.
Чола империясының мұрасы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясының мұрасы бүгінгі күнде де сезіледі. Олардың өнері, архитектурасы және әдебиеті Тамиль мәдениетінің негізін құрайды. Чола империясының храмдары мен мәдени ескерткіштері ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілген.
Чола империясының танымал тұлғалары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясында бірнеше танымал тұлғалар өмір сүрген. Төмендегі кестеде олардың кейбіреулері көрсетілген.
| Тамил | Дыбыстау | Қазақша |
|---|---|---|
| ராஜராஜ சோழன் | raajaraja chozhan | Раджарадж Чола |
| ராஜேந்திர சோழன் | raajendira chozhan | Раджендра Чола |
| ஆழவனார் | aazhavaṉaar | Ажалванар |
| நம்பியாண்டார் | nambiyaandaṉaar | Намбияндар |
Практикалық тапсырмалар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Енді біз Чола империясы туралы үйренгенімізді бекіту үшін бірнеше тапсырма орындайық.
Тапсырма 1: Сұрақтарға жауап беріңіз[өңдеу | қайнарын өңдеу]
1. Чола империясының қандай маңызды архитектуралық ескерткіштері бар?
2. Чола империясы қай ғасырларда өмір сүрді?
3. Чола империясының саудада қандай тауарларды экспорттағанын атаңыз.
Шешімдер:
1. Брихадишвара храмы
2. Б.з. VIII - XII ғасырлары
3. Специялар, текстиль, кәдесыйлар.
Тапсырма 2: Дұрыс немесе жалған?[өңдеу | қайнарын өңдеу]
1. Чола империясы тек әскери күштерімен танымал. (Дұрыс/Жалған)
2. Чола империясы индуизмді ұстанды. (Дұрыс/Жалған)
3. Чола империясы тек Оңтүстік Үндістанда өмір сүрді. (Дұрыс/Жалған)
Шешімдер:
1. Жалған
2. Дұрыс
3. Жалған
Тапсырма 3: Аудару[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Тамил сөздерін қазақ тіліне аударыңыз:
1. ப்ரியாதர்ஷினி
2. அழகிய வர்ணங்கள்
Шешімдер:
1. Приядаршини
2. Әдемі бояулар
Тапсырма 4: Суреттерді салыстырыңыз[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төменде берілген суреттерді салыстырыңыз және Чола империясының өнері мен архитектурасының айырмашылықтарын жазыңыз.
Тапсырма 5: Шығармашылық жұмыс[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясының мәдениетіне қатысты өз ойыңызды жазыңыз. Неліктен сіз бұл мәдениетті қызықты деп ойлайсыз?
Тапсырма 6: Сөздік жұмыс[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясымен байланысты 5 жаңа сөзді үйреніңіз және оларды сөйлемде қолданыңыз.
Тапсырма 7: Дискрипция[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясының тарихын 5 сөйлеммен сипаттаңыз.
Тапсырма 8: Сұрақтар мен жауаптар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясы туралы 5 сұрақ құрастырыңыз және оларды жауаптарымен бірге жазыңыз.
Тапсырма 9: Кесте толтыру[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясының өнері, діні мен әдебиеті туралы кесте толтырыңыз.
Тапсырма 10: Храмдар туралы ақпарат жинау[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чола империясының храмдары туралы интернеттен ақпарат жинап, қысқаша шолу жасаңыз.