Language/Iranian-persian/Culture/Lesson-23:-Persian-civilization-and-ancient-history/hy
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Český jazyk
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
Italiano
日本語
Қазақ тілі
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
العربية القياسية
Svenska
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Ներածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Այս դասը կենտրոնանում է պարսկական հին քաղաքակրթությունների ուսումնասիրության վրա, որոնք ձևավորել են Իրանի մշակույթը և պատմությունը: Մենք կխոսենք Էլամի, Աքեմենյան և Պարթեւյան կայսրությունների մասին, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանում: Հին աշխարհում այդ քաղաքակրթությունները ոչ միայն քաղաքական և ռազմական ուժ էին, այլ նաև մշակութային, գիտական և կրոնական կենտրոններ: Այս դասը հնարավորություն կտա ձեզ հասկանալ, թե ինչպես են այդ քաղաքակրթությունները ձևավորել պարսկական լեզուն և մշակույթը, ինչն անհրաժեշտ է ծրագրի որոշակի մակարդակը հասնելու համար:
Էլամի քաղաքակրթությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Էլամը (հին Էլամ) հին քաղաքակրթություն էր, որը գտնվել է Իրանի արևմտյան մասում, ներկայիս Խուզեստանի նահանգում: Այն հայտնի էր իր զարգացած մշակույթով և ճարտարապետությամբ:
Էլամի քաղաքակրթության առանձնահատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
- Մշակույթ: Էլամում մշակույթը հիմնված էր գյուղատնտեսության և առևտրի վրա:
- Ագրարային հասարակություն: Էլամի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ:
- Բնակավայր: Էլամի քաղաքները, ինչպիսիք են Սուսի և Անշանը, կարևոր կենտրոններ էին:
- Հռոմեական ազդեցություն: Էլամում եղել են հռոմեական և պարսկական ազդեցություններ՝ մշակույթի և արվեստի բնագավառներում:
- Արևելյան կրոններ: Էլամում ծաղկել են տարբեր կրոնական հավատալիքներ, որոնցից են Միթրայի և Զրադաշտության գաղափարները:
Դիտարկման օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
| Իրանական պարսկերեն | Երեսնալ | Հայերեն |
|---|---|---|
| Էլամ | Elam | Էլամ |
| Սուսի | Susa | Սուսա |
| Անշան | Anshan | Անշան |
| Գյուղատնտեսություն | Agriculture | Գյուղատնտեսություն |
| Միթրա | Mithras | Միթրա |
Աքեմենյան կայսրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Աքեմենյան կայսրությունը (մ.թ.ա. 550-330) եղել է աշխարհի առաջին մեծ կայսրություններից մեկը, որի հիմնադիրները Կյուրոս II և Դարեհ I-ն էին:
Աքեմենյան կայսրության առանձնահատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
- Քաղաքական համակարգ: Կայսրությունը ղեկավարում էր միապետ, որն ունի մեծ լիազորություններ:
- Ազգային միություն: Աքեմենյան կայսրությունը միավորում էր բազմաթիվ ազգեր և մշակույթներ:
- Արվեստ և ճարտարապետություն: Կայսրությունը հայտնի էր իր ճարտարապետական հուշարձաններով, օրինակ՝ Պերսեփոլիս:
- Արժեթղթային համակարգ: Կայսրությունը մշակել է առաջին համակարգված արժեթղթերի օգտագործումը:
- Իրավական համակարգ: Կայսրությունում գործում էր արդարադատության համակարգ, որը ապահովում էր օրենքի գերակայությունը:
Դիտարկման օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
| Իրանական պարսկերեն | Երեսնալ | Հայերեն |
|---|---|---|
| Աքեմենյան | Achaemenid | Աքեմենյան |
| Կյուրոս II | Cyrus II | Կյուրոս II |
| Դարեհ I | Darius I | Դարեհ I |
| Պերսեփոլիս | Persepolis | Պերսեփոլիս |
| Արժեթղթեր | Currency | Արժեթղթեր |
Պարթեւյան կայսրությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Պարթեւյան կայսրությունը (մ.թ.ա. 247-224) եղել է հին պարսկական մշակույթի և քաղաքականության կարևոր շրջան, որն հայտնի էր իր բարեկեցությամբ և արվեստով:
Պարթեւյան կայսրության առանձնահատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
- Կառավարման համակարգ: Կայսրությունը ղեկավարում էին արքայադուստրերը, որոնք ունեին մեծ իշխանություն:
- Արվեստ և մշակույթ: Պարթեւյան արվեստը շատ զարգացած էր, հայտնի էր իր արձանագործությամբ և գեղանկարչությամբ:
- Տնտեսություն: Կայսրության տնտեսությունը հիմնված էր առևտրի և արհեստագործության վրա:
- Կրթություն: Պարթեւյան ժամանակաշրջանում զարգացել են գիտությունը և կրթությունը:
- Կրոն: Զրադաշտությունը պահպանել է իր ազդեցությունը և զարգացել է Պարթեւյան շրջանում:
Դիտարկման օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
| Իրանական պարսկերեն | Երեսնալ | Հայերեն |
|---|---|---|
| Պարթեւյան | Parthian | Պարթեւյան |
| Արձան | Statue | Արձան |
| Գեղանկարչություն | Painting | Գեղանկարչություն |
| Առևտուր | Trade | Առևտուր |
| Զրադաշտություն | Zoroastrianism | Զրադաշտություն |
Վարժություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1. Նշեք երեք առանձնահատկություն Էլամի քաղաքակրթությունից:
- Պատասխան: Մշակույթ, գյուղատնտեսություն, կրոնական հավատալիքներ:
2. Որ տներ են կապված Աքեմենյան կայսրության հետ:
- Պատասխան: Պերսեփոլիս, Կյուրոս II, Դարեհ I:
3. Ինչպես են կոչվում Պարթեւյան կայսրության արվեստը և մշակույթը:
- Պատասխան: Արձանագործություն և գեղանկարչություն:
4. Նշեք երեք քաղաք, որոնք կապված են Էլամի քաղաքակրթության հետ:
- Պատասխան: Սուսա, Անշան, Խուզեստան:
5. Որն է աքեմենյան կայսրության ազդեցությունը:
- Պատասխան: Ազգային միություն, քաղաքական համակարգ, արվեստ և ճարտարապետություն:
6. Ինչպիսի տնտեսություն կար Պարթեւյան կայսրությունում:
- Պատասխան: Առևտուր և արհեստագործություն:
7. Որ կրոնը պահպանեց ազդեցությունը Պարթեւյան շրջանում:
- Պատասխան: Զրադաշտություն:
8. Ինչպիսի իրավական համակարգ կար Աքեմենյան կայսրությունում:
- Պատասխան: Արդարադատության համակարգ:
9. Որ մշակույթների միավորում կար Աքեմենյան կայսրությունում:
- Պատասխան: Շատ ազգերի և մշակույթների միավորում:
10. Ինչպես էին կոչվում Էլամի բնակավայրերը:
- Պատասխան: Սուսի, Անշան:


