Language/Hindi/Grammar/Verbs-and-Conjugation/kk

Хинди → Грамматика → 0 дан A1 деңгейіне дейінгі курс → Етістіктер мен қосымшалар

Кіріспе

Хинди тілі — әлемдегі ең көп сөйлейтін тілдердің бірі, және оның грамматикасы тіл үйренушілер үшін ерекше қызықты. Бүгін біз "Етістіктер мен қосымшалар" тақырыбын қарастырамыз. Етістіктер — сөйлемдердің негізі, олар әрекеттерді білдіреді. Хинди тілінде етістіктерді дұрыс қолдану арқылы сіз өз ойын нақты және түсінікті жеткізе аласыз.

Бұл сабақта біз қазіргі, өткен және болашақ уақыттағы етістіктердің қалай жұмыс істейтінін, сондай-ақ оларды қалай қосымшалау керектігін үйренеміз.

Етістіктердің түрлері

Хинди тіліндегі етістіктер үш негізгі түрге бөлінеді:

• Қазіргі уақыт (वर्तमान काल, vartaman kaal)

• Өткен уақыт (भूतकाल, bhoot kaal)

• Болашақ уақыт (भविष्यकाल, bhavishya kaal)

Қазіргі уақыт

Қазіргі уақытта етістіктердің қосымшалары өте маңызды, себебі олар әрекеттің қазір болып жатқанын білдіреді.

Мысалы:

• मैं खा रहा हूँ (main kha raha hoon) - Мен жеп отырмын.

Өткен уақыт

Өткен уақыт етістіктері бұрын болған әрекеттерді білдіреді.

Мысалы:

• मैंने खाया (maine khaya) - Мен жедім.

Болашақ уақыт

Болашақ уақыт етістіктері алда болатын әрекеттерді білдіреді.

Мысалы:

• मैं खाऊँगा (main khaaunga) - Мен жейтін боламын.

Етістіктерді қосымшалау

Етістіктерді қосымшалау ережелері хинди тілінде өте қызықты. Мұнда біз әрбір уақыттың етістіктерін қосымшалау үшін қолданылатын негізгі ережелерді қарастырамыз.

Қазіргі уақыттағы етістіктер

Қазіргі уақыттағы етістіктердің қосымшасы негізінен "- रहा/रही/रहे" формасына негізделеді.

Хинди	Дыбыстық жазу	Қазақша
मैं खा रहा हूँ	main kha raha hoon	Мен жеп отырмын
तुम खा रही हो	tum kha rahi ho	Сен жеп отырсың
वे खा रहे हैं	ve kha rahe hain	Олар жеп отыр

Өткен уақыттағы етістіктер

Өткен уақыттағы етістіктер "-आ/-ई/-ए" формасына негізделеді.

Хинди	Дыбыстық жазу	Қазақша
मैंने खाया	maine khaya	Мен жедім
तुमने खाई	tumne khai	Сен жедің
उन्होंने खाया	unhone khaya	Олар жеді

Болашақ уақыттағы етістіктер

Болашақ уақыттағы етістіктер "-गा/-गी/-गे" формасына негізделеді.

Хинди	Дыбыстық жазу	Қазақша
मैं खाऊँगा	main khaaunga	Мен жейтін боламын
तुम खाओगी	tum khaaogi	Сен жейтін боласың
वे खाएँगे	ve khaaenge	Олар жейтін болады

Мысалдар

Осы ережелерді жақсырақ түсіну үшін, әрбір уақытқа 20 мысал келтірейік:

Қазіргі уақыттағы мысалдар

Хинди	Дыбыстық жазу	Қазақша
मैं पढ़ रहा हूँ	main padh raha hoon	Мен оқып отырмын
तुम खेल रही हो	tum khel rahi ho	Сен ойнап отырсың
वह गा रहा है	vah gaa raha hai	Ол ән айтып отыр
हम चल रहे हैं	hum chal rahe hain	Біз жүріп жатырмыз
वे देख रहे हैं	ve dekh rahe hain	Олар қарап отыр
मैं लिख रहा हूँ	main likh raha hoon	Мен жазып отырмын
तुम सुन रही हो	tum sun rahi ho	Сен тыңдап отырсың
वह नाच रहा है	vah naach raha hai	Ол билеп отыр
हम खा रहे हैं	hum kha rahe hain	Біз жеп отырмыз
वे बात कर रहे हैं	ve baat kar rahe hain	Олар сөйлесіп отыр
मैं सो रहा हूँ	main so raha hoon	Мен ұйықтап отырмын
तुम खेल रहे हो	tum khel rahe ho	Сен ойнап отырсың
वह पुकार रहा है	vah pukar raha hai	Ол шақырып отыр
हम गा रहे हैं	hum gaa rahe hain	Біз ән айтып отырмыз
वे पढ़ रहे हैं	ve padh rahe hain	Олар оқып отыр
मैं चल रहा हूँ	main chal raha hoon	Мен жүріп жатырмын
तुम देख रही हो	tum dekh rahi ho	Сен қарап отырсың
वह सोच रहा है	vah soch raha hai	Ол ойланып отыр
हम लिख रहे हैं	hum likh rahe hain	Біз жазып отырмыз
वे सुन रहे हैं	ve sun rahe hain	Олар тыңдап отыр
मैं नाच रहा हूँ	main naach raha hoon	Мен билеп отырмын

Өткен уақыттағы мысалдар

Хинди	Дыбыстық жазу	Қазақша
मैंने पढ़ा	maine padha	Мен оқыдым
तुमने खेला	tumne khela	Сен ойнадың
उसने गाया	usne gaya	Ол ән айтты
हमने चलाया	humne chalaya	Біз жүргіздік
उन्होंने देखा	unhone dekha	Олар көрді
मैंने लिखा	maine likha	Мен жаздым
तुमने सुना	tumne suna	Сен тыңдадың
उसने नाचा	usne naacha	Ол би биледі
हमने खाया	humne khaya	Біз жедік
उन्होंने बात की	unhone baat ki	Олар сөйлесті
मैंने सोया	maine soya	Мен ұйықтадым
तुमने खेली	tumne kheli	Сен ойнадың
उसने पुकारा	usne pukara	Ол шақырды
हमने गाया	humne gaya	Біз ән айттық
उन्होंने पढ़ा	unhone padha	Олар оқыды
मैंने चला	maine chala	Мен жүрдім
तुमने देखा	tumne dekha	Сен көрдің
उसने सोचा	usne socha	Ол ойлады
हमने लिखा	humne likha	Біз жаздық
उन्होंने सुना	unhone suna	Олар тыңдады
मैंने नाचा	maine naacha	Мен би биледім

Болашақ уақыттағы мысалдар

Хинди	Дыбыстық жазу	Қазақша
मैं पढ़ूँगा	main padhunga	Мен оқимын
तुम खेलोगी	tum khelogi	Сен ойнайсың
वह गाएगा	vah gayaega	Ол ән айтатын болады
हम चलाएँगे	hum chalayenge	Біз жүргіземіз
वे देखेंगे	ve dekhenge	Олар көретін болады
मैं लिखूँगा	main likhunga	Мен жазамын
तुम सुनोगी	tum sunogi	Сен тыңдайсың
वह नाचेगा	vah naachega	Ол би билейтін болады
हम खाएँगे	hum khayenge	Біз жейтін боламыз
वे बात करेंगे	ve baat karenge	Олар сөйлесетін болады
मैं सोऊँगा	main soonga	Мен ұйықтайтын боламын
तुम खेलोगे	tum kheloge	Сен ойнайтын боласың
वह पुकारेगा	vah pukarega	Ол шақырады
हम गाएँगे	hum gayenge	Біз ән айтатын боламыз
वे पढ़ेंगे	ve padhenge	Олар оқитын болады
मैं चलूँगा	main chalunga	Мен жүретін боламын
तुम देखोगी	tum dekhogi	Сен көретін боласың
वह सोचेगा	vah sochega	Ол ойлайды
हम लिखेंगे	hum likhenge	Біз жазатын боламыз
वे सुनेंगे	ve sunenge	Олар тыңдайтын болады

Жаттығулар

Осы сабақта үйренгендеріңізді бекіту үшін, бірнеше жаттығулар орындайық.

Жаттығу 1: Етістіктерді қосымшалау

Келесі сөйлемдерді дұрыс етістік формасына ауыстырыңыз:

1. मैं (खाना) ______।

2. तुम (पढ़ना) ______।

3. वह (सुनना) ______।

4. हम (खेलना) ______।

5. वे (देखना) ______।

Шешімдер:

1. मैं (खाना) खा रहा हूँ।

2. तुम (पढ़ना) पढ़ रही हो।

3. वह (सुनना) सुन रहा है।

4. हम (खेलना) खेल रहे हैं।

5. वे (देखना) देख रहे हैं।

Жаттығу 2: Өткен уақыт формасы

Келесі сөйлемдерді өткен уақыт формасына ауыстырыңыз:

1. मैंने (खाना) ______।

2. तुमने (पढ़ना) ______।

3. उसने (सुनना) ______।

4. हमने (खेलना) ______।

5. उन्होंने (देखना) ______।

Шешімдер:

1. मैंने (खाना) खाया।

2. तुमने (पढ़ना) पढ़ा।

3. उसने (सुनना) सुना।

4. हमने (खेलना) खेला।

5. उन्होंने (देखना) देखा।

Жаттығу 3: Болашақ уақыт формасы

Келесі сөйлемдерді болашақ уақыт формасына ауыстырыңыз:

1. मैं (खाना) ______।

2. तुम (पढ़ना) ______।

3. वह (सुनना) ______।

4. हम (खेलना) ______।

5. वे (देखना) ______।

Шешімдер:

1. मैं (खाना) खाऊँगा।

2. तुम (पढ़ना) पढ़ोगी।

3. वह (सुनना) सुनेगा।

4. हम (खेलना) खेलेंगे।

5. वे (देखना) देखेंगे।

Жаттығу 4: Сұрақтар құрастыру

Келесі етістіктермен сұрақтар құрыңыз:

1. खाना

2. पढ़ना

3. सुनना

4. खेलना

5. देखना

Шешімдер:

1. क्या तुम खाना खा रहे हो?

2. क्या तुम पढ़ रही हो?

3. क्या वह सुन रहा है?

4. क्या мы खेल रहे हैं?

5. क्या олар देख रहे हैं?

Жаттығу 5: Көпше формаларды қолдану

Келесі сөйлемдерді көпше формада жазыңыз:

1. मैं (खाना) ______।

2. तुम (पढ़ना) ______।

3. वह (सुनना) ______।

4. हम (खेलना) ______।

5. वे (देखना) ______।

Шешімдер:

1. हम (खाना) खा रहे हैं।

2. तुम (पढ़ना) पढ़ रहे हो।

3. वे (सुनना) सुन रहे हैं।

4. हम (खेलना) खेल रहे हैं।

5. वे (देखना) देख रहे हैं।

Жаттығу 6: Сөйлемдерді аяқтау

Келесі сөйлемдерді аяқтаңыз:

1. मैं (खाना) ______ और ______।

2. तुम (पढ़ना) ______ और ______।

3. वह (सुनना) ______ और ______।

4. हम (खेलना) ______ және ______।

5. वे (देखना) ______ және ______।

Шешімдер:

1. मैं (खाना) खा रहा हूँ और पढ़ रहा हूँ।

2. तुम (पढ़ना) पढ़ रही हो और खेल रही हो।

3. वह (सुनना) सुन रहा है और गा रहा है।

4. Біз (кәсіби) ойнап жатырмыз және оқып жатырмыз.

5. Олар (көріп отыр) көріп отыр және сөйлесіп отыр.

Жаттығу 7: Сөздерді сәйкестендіру

Келесі етістіктерді сәйкестендіріңіз:

1. खा (предмет)

2. पढ़ (предмет)

3. सुन (предмет)

4. खेल (предмет)

5. देख (предмет)

Шешімдер:

1. खा - खाना

2. पढ़ - किताब

3. सुन - संगीत

4. खेल - खेल

5. देख - फिल्म

Жаттығу 8: Етістіктерді өзгерту

Етістіктерді дұрыс формаға өзгертіңіз:

1. मैं (सुनना) ______।

2. तुम (खेलना) ______।

3. वह (देखना) ______।

4. हम (पढ़ना) ______।

5. वे (खाना) ______।

Шешімдер:

1. मैं (सुनना) सुन रहा हूँ।

2. तुम (खेलना) खेल रही हो।

3. वह (देखना) देख रहा है।

4. Біз (оқу) оқып жатырмыз.

5. Олар (жеп отыр) жеп отыр.

Жаттығу 9: Сұрақ-жауап

Сұрақтарды қойып, жауап беріңіз:

1. तुम क्या खा रहे हो?

2. वह क्या पढ़ रहा है?

3. हम क्या खेल रहे हैं?

4. वे क्या देख रहे हैं?

5. मैं क्या सुन रहा हूँ?

Шешімдер:

1. मैं सब्जी खा रहा हूँ.

2. वह कहानी पढ़ रहा है.

3. Біз футбол ойнап жатырмыз.

4. Олар фильм көріп жатыр.

5. Мен музыка тыңдап отырмын.

Жаттығу 10: Сөйлемдерді құрастыру

Келесі сөздерді пайдаланып, сөйлемдер құрыңыз:

1. खाना, मैं

2. पढ़ना, तुम

3. सुनना, वह

4. खेलना, біз

5. देखना, олар

Шешімдер:

1. मैं खाना खा रहा हूँ.

2. Сен кітап оқып отырсың.

3. Ол музыка тыңдап отыр.

4. Біз футбол ойнап жатырмыз.

5. Олар фильм көріп жатыр.

Хинди курсы - 0-ден A1-ге

• Курс жаңылыктары

  ---

Сәлемдесу және танысу

• Стандартты сәлемдесу
• Өзүңүздү таныттыру

  ---

Қосымша сөздәр және етістіктер

• Жекелік сөздер
• Негізгі етістіктер

  ---

Сандар және уақыт

• Сандар 1-20
• Уақыт айту

  ---

Сұрақтар және теріспеушіліктер

• Сұрақ қойылатын сөздер
• Теріспеу

  ---

Отбасы және байланыс

• Отбасы алдын-ала тұрған жолдар
• Байланыс түрлері

  ---

Үйірме және дақылдар

• Қазіргі Кәсіби Аты-жөндіктері
• Тағайындау адамдар

  ---

Тағамдар және қамтылу

• Әдетте қолданылатын тағамдар
• Қамсыз ресторандықтың бойынша тапсырыс беру

  ---

Сипаттандырулар және себептер

• Сипаттандырулық сөздер
• Әдепкі іс-әрекеттер

  ---

Саяхат және жүріс

• Жүріс тәсілдері
• Бақылауға шешім қойу

  ---

Қазіргі Индия айтпалары және тауарлары

• Бастапқы Айтпалар
• Қоғамдық та табысым Айтпалары

Басқа сабақтар

• Курс 0 до А1 → Грамматика → Имена и Местоимения
• 0 to A1 Course
• 0-А1 Курсы → Грамматика → Һинді Алфавиті мен Тілдік