Language/Czech/Grammar/Past-Tense/kk
Հայերէն
Български език
官话
官話
Hrvatski jezik
Nederlands
English
Suomen kieli
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
فارسی
Italiano
日本語
Қазақ тілі
한국어
Lietuvių kalba
Νέα Ελληνικά
Şimali Azərbaycanlılar
Język polski
Português
Limba Română
Русский язык
Српски
Español
العربية القياسية
Svenska
Wikang Tagalog
தமிழ்
ภาษาไทย
Türkçe
Українська мова
Urdu
Tiếng Việt
Кіріспе[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чех тілінде сөйлегенде, өткен уақытты қолдану – бұл өте маңызды аспект. Біз өткен уақытты қолдана отырып, бұрын болған оқиғаларды, тәжірибелерді, немесе жай ғана өткен күндердегі әңгімелерді бөлісе аламыз. Бұл сабақта біз өткен уақыт формаларын үйренеміз, сонымен қатар оларды сөйлемдерде қалай қолдануға болатынын түсінеміз.
Сабақ құрылымы:
- Өткен уақыттың маңызы
- Өткен уақыт формалары
- Мысалдар
- Тапсырмалар
- Жауаптар мен түсініктемелер
Өткен уақыттың маңызы[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Өткен уақыт чех тілінде өткен оқиғаларды сипаттау үшін қолданылады. Мысалы, "Мен кеше кітап оқыдым" деген сөйлемде "оқыдым" сөзі өткен уақытта. Өткен уақытты қолдану, бізге өткен күндердің оқиғалары мен сезімдерін бөлісу мүмкіндігін береді.
Өткен уақыт формалары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Чех тілінде өткен уақыт формалары екі негізгі түрге бөлінеді:
- Жеке өткен уақыт (minulý čas jednoduchý)
- Күрделі өткен уақыт (minulý čas složený)
Жеке өткен уақыт формалары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Жеке өткен уақыт формалары көбінесе етістіктердің негізіне "-l" немесе "-la" жалғауларын қосу арқылы құрылады.
Мысалдар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
| Чех | Дыбыстық жазу | Қазақ |
|---|---|---|
| читав | читайв | оқыдым |
| шёл | шёл | бардым |
| работала | работа | жұмыс істедім |
| играла | игра | ойнадым |
| пела | пейл | шырқадым |
| смотрел | смотриэл | қарадым |
| говорил | говирил | айттым |
| гуляла | гулила | серуендедім |
| учила | учи | үйреттім |
| купил | купил | сатып алдым |
Күрделі өткен уақыт формалары[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Күрделі өткен уақыт формалары, жекелей өткен уақыттан гөрі, өткен оқиғаны нақтылау үшін қолданылады. Бұл форма, "болу" етістігінің өткен уақыт формасымен бірге етістіктің негізгі формасымен құрылады.
Мысалдар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
| Чех | Дыбыстық жазу | Қазақ |
|---|---|---|
| jsem četl | йсем чэтл | мен оқыдым |
| jsem šel | йсем шөл | мен бардым |
| jsem pracoval | йсем працавал | мен жұмыс істедім |
| jsem hrál | йсем храл | мен ойнадым |
| jsem zpíval | йсем зпивал | мен шырқадым |
| jsem se díval | йсем се дива | мен қарадым |
| jsem mluvil | йсем мливил | мен айттым |
| jsem se procházel | йсем се прохаезел | мен серуендедім |
| jsem se učil | йсем се учил | мен үйрендім |
| jsem koupil | йсем купил | мен сатып алдым |
Тапсырмалар[өңдеу | қайнарын өңдеу]
Төмендегі тапсырмалар, өткен уақыт формаларын тәжірибеде қолдану үшін жасалған. Тапсырмаларды орындап, өткен шақта сөйлемдер құрастырыңыз:
1. Мен кеше (оқу) кітап.
2. Ол (бару) дүкенге.
3. Біз (жұмыс істеу) бірге.
4. Олар (ойнау) футбол.
5. Сіз (айту) маған шындық.
6. Ол (жырлау) әуен.
7. Біз (қарау) фильм.
8. Сіз (сатып алу) жаңа көйлек.
9. Мен (үйрету) жаңа сөздер.
10. Ол (серуендеу) паркта.
Жауаптар мен түсініктемелер[өңдеу | қайнарын өңдеу]
1. Мен кеше оқыдым кітап.
2. Ол барды дүкенге.
3. Біз жұмыс істедік бірге.
4. Олар ойнады футбол.
5. Сіз айттыңыз маған шындық.
6. Ол жырлады әуен.
7. Біз қарадық фильм.
8. Сіз сатып алдыңыз жаңа көйлек.
9. Мен үйреттім жаңа сөздер.
10. Ол серуендеді паркта.