Language/Malay-individual-language/Grammar/Relative-Clauses/kk

Малай (жеке тіл) → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Салыстырмалы сөйлемдер

Кіріспе

Сәлем, құрметті оқушылар! Бүгін біз «Салыстырмалы сөйлемдер» тақырыбын қарастырамыз. Салыстырмалы сөйлемдер – бұл бізге сөйлемдердегі ақпаратты байытуға, сондай-ақ қосымша мәліметтер беруге мүмкіндік беретін өте маңызды грамматикалық құрылымдар. Малай тілінде салыстырмалы сөйлемдер әртүрлі мағыналарды білдіруге көмектеседі, оларды дұрыс пайдалану сіздің сөйлеу және жазу дағдыларыңызды айтарлықтай жақсартады.

Сабақ барысында: - Салыстырмалы сөйлемдердің анықтамасын және құрылымын қарастырамыз; - Салыстырмалы сөйлемдерді қалай құру керектігі туралы мысалдар келтіреміз; - Салыстырмалы сөйлемдерді пайдалану бойынша жаттығулар орындаймыз.

Салыстырмалы сөйлемдер дегеніміз не?

Салыстырмалы сөйлемдер – бұл негізгі сөйлемнің мағынасын толықтыратын немесе нақтылайтын қосымша сөйлемдер. Олар көбінесе «который» (яки «қайсы») деген сөзбен басталады. Малай тілінде салыстырмалы сөйлемдер «yang» сөзімен жасалады. Мысалы, «Менің досым, **yang** жақсы ән айтады, маған көмектесті» (Менің досым, **который** жақсы ән айтады, маған көмектесті).

Салыстырмалы сөйлемдердің құрылымы

Салыстырмалы сөйлемдер бірнеше бөліктерден тұрады: - Негізгі сөйлем - Салыстырмалы сөйлем

Малай тіліндегі салыстырмалы сөйлемдер «yang» сөзімен басталады. «Yang» сөзі бұл жерде негізгі сөйлемдегі зат есімді немесе есімді анықтайды.

Мысалдар

Міне, бірнеше мысал:

Малай (жеке тіл)	Айтылуы	Қазақша
Saya mempunyai kucing **yang** cantik.	Сая мпунй кукнч янг чантк.	Менде әдемі мысық бар.
Dia adalah guru **yang** berpengalaman.	Диа алад гуру янг берпенгала.	Ол тәжірибелі мұғалім.
Buku **yang** saya baca sangat menarik.	Буку янг сая бадча сангат менарик.	Мен оқыған кітап өте қызықты.
Rumah **yang** saya tinggal sangat besar.	Румах янг сая тингал сангат берсар.	Мен тұратын үй өте үлкен.
Dia membeli kereta **yang** baru.	Диа мбели керета янг бару.	Ол жаңа көлік сатып алды.
Kucing **yang** berwarna hitam itu sangat lucu.	Кукнч янг бервнда хитан иту сангат луку.	Сол қара мысық өте күлкілі.
Dia mempunyai adik **yang** pintar.	Диа мпунй адик янг пнтар.	Оның ақылды інісі бар.
Buku **yang** saya beli sangat berguna.	Буку янг сая бели сангат бергуна.	Мен сатып алған кітап өте пайдалы.
Dia adalah wanita **yang** bekerja keras.	Диа алад ванита янг беркера керас.	Ол еңбекқор әйел.
Kucing **yang** saya pelihara sangat manja.	Кукнч янг сая пелихара сангат манжа.	Мен күтіп отырған мысық өте ерке.

Салыстырмалы сөйлемдерді құру

Салыстырмалы сөйлемдерді құру үшін, сіз алдымен негізгі сөйлемді жазып, сосын «yang» сөзін қолдану арқылы қосымша мәлімет енгізесіз. Содан кейін, салыстырмалы сөйлемде «yang» сөзіне дейінгі сөздер негізгі сөйлемдегі зат есімге немесе есімге сілтеме жасайды.

Мысалдар

Малай (жеке тіл)	Айтылуы	Қазақша
Saya telah membaca buku **yang** menarik.	Сая телах мбадча буку янг менарик.	Мен қызықты кітап оқыдым.
Dia adalah pelajar **yang** rajin.	Диа алад пеладжар янг ражин.	Ол勤勉 студент.
Rumah **yang** aku beli sangat besar.	Румах янг аку бели сангат берсар.	Мен сатып алған үй өте үлкен.
Kucing **yang** lucu itu milikku.	Кукнч янг луку иту миликку.	Сол күлкілі мысық менікі.
Dia adalah lelaki **yang** baik.	Диа алад лэлакй янг байк.	Ол жақсы жігіт.
Buku **yang** kamu pinjam ada di meja.	Буку янг каму пинджам ада ди мейжа.	Сен сұраған кітап үстелде жатыр.
Dia mempunyai teman **yang** setia.	Диа мпунй тмэн янг сетия.	Оның адал досы бар.
Saya suka makanan **yang** pedas.	Сая сука маканан янг пэдас.	Мен ащы тағамдарды жақсы көремін.
Kucing **yang** berlari sangat cepat.	Кукнч янг берлари сангат чепат.	Мысық өте жылдам жүгірді.
Dia adalah penyanyi **yang** terkenal.	Диа алад пнйанй янг теркенал.	Ол танымал әнші.

Салыстырмалы сөйлемдердің түрлері

Салыстырмалы сөйлемдер екі түрге бөлінеді: шектеулі және шектеусіз.

Шектеулі салыстырмалы сөйлемдер

Шектеулі салыстырмалы сөйлемдер негізгі сөйлемнің нақты бір элементін анықтайды. Мысал: «Сенің досың **yang** жақсы ән айтады» (Сенің досың, **который** жақсы ән айтады).

Шектеусіз салыстырмалы сөйлемдер

Шектеусіз салыстырмалы сөйлемдер тек қосымша ақпарат береді, бірақ негізгі сөйлемнен бөлек. Мысал: «Сенің досың, **yang** менімен бірге оқыды, өте ақылды» (Сенің досың, **который** менімен бірге оқыды, өте ақылды).

Жаттығулар

Енді біз оқығанымызды практикада қолданайық. Төмендегі жаттығуларды орындаңыз:

1. **Салыстырмалы сөйлемдерді толықтырыңыз**:

  - Dia adalah pelajar **yang** __________.
  - Saya suka makanan **yang** __________.
  - Kucing **yang** __________ sangat lucu.

2. **Сөйлемдерді салыстырмалы сөйлемдермен толықтырыңыз**:

  - Buku ini sangat __________.
  - Dia adalah guru __________.
  - Kucing itu __________.

3. **Салыстырмалы сөйлемдерді жазыңыз**:

  - Сенің досың жақсы ән айтады.
  - Менің мысығым өте ерке.
  - Ол тәжірибелі мұғалім.

4. **Салыстырмалы сөйлемдерді аударыңыз**:

  - Мен оқыған кітап өте қызықты.
  - Олар жаңа көлік сатып алды.
  - Менің інішегім өте ақылды.

5. **Салыстырмалы сөйлемдерді дұрыс орналастырыңыз**:

  - Dia adalah wanita __________.
  - Менде мысық __________.
  - Ол жақсы спортшы __________.

6. **Салыстырмалы сөйлемдерді жасаңыз**:

  - __________ (сөз) yang __________ (сөз).
  - __________ (сөз) yang __________ (сөз).

7. **Салыстырмалы сөйлемдермен сөйлемдер құрастырыңыз**:

  - __________ (сөз) yang __________ (сөз).
  - __________ (сөз) yang __________ (сөз).

8. **Салыстырмалы сөйлемдермен сөйлемдерді аяқтаңыз**:

  - Dia membeli kereta __________.
  - Kucing __________ sangat lucu.

9. **Салыстырмалы сөйлемдермен сөйлемдерді өзгертіңіз**:

  - Менің досым __________.
  - Ол __________.

10. **Салыстырмалы сөйлемдерді оқып, түсініңіз**:

  - Кітап, __________ (сөз) yang __________ (сөз), мені қызықтырады.

Жауаптар мен түсіндірмелер

1. - Dia adalah pelajar **yang** pintar. - Saya suka makanan **yang** pedas. - Kucing **yang** berwarna hitam sangat lucu.

2. - Buku ini sangat menarik. - Dia adalah guru yang berpengalaman. - Kucing itu yang berwarna putih.

3. - Сенің досың, **yang** жақсы ән айтады, мені қуантады. - Менің мысығым, **yang** өте ерке, әрқашан ойнайды. - Ол, **yang** тәжірибелі мұғалім, бізге көп көмектеседі.

4. - Мен оқыған кітап, **yang** өте қызықты, мені таң қалдырды. - Олар жаңа көлік, **yang** сатып алды, өте үлкен. - Менің інішегім, **yang** өте ақылды, мектепті жақсы оқиды.

5. - Dia adalah wanita **yang** bijak. - Менде мысық **yang** sangat lucu. - Ол жақсы спортшы **yang** selalu menang.

6. - Kucing **yang** berwarna putih. - Buku **yang** saya baca.

7. - Kucing **yang** lucu sangat cepat. - Buku **yang** saya beli sangat menarik.

8. - Dia membeli kereta **yang** baru. - Kucing **yang** berwarna hitam sangat lucu.

9. - Менің досым, **yang** жақсы ән айтады, өте дарынды. - Ол, **yang** спортшы, әрқашан жеңеді.

10. - Кітап, **yang** өте қызықты, мені қызықтырады.

Үлгі:Malay-individual-language-0-to-A1-Course-TOC-kk