Language/Malay-individual-language/Grammar/Adjectives-and-Adverbs/kk

Малай (жеке тіл) → Грамматика → 0-ден A1-ге дейінгі курс → Сын есімдер мен үстеулер

Кіріспе

Сын есімдер мен үстеулер - малай тілінің маңызды құрамдас бөлігі. Олар заттардың, адамдардың, жағдайлардың сипаттамаларын беруге көмектеседі. Сын есімдер заттарды, ал үстеулер іс-әрекеттерді сипаттайды. Малай тілін үйрену барысында сын есімдер мен үстеулерді дұрыс қолдана білуіңіз өте маңызды, себебі олар сіздің сөйлеуіңізді байытады және түсінікті етеді.

Осы сабақта сіз:

• Сын есімдер мен үстеулердің не екенін түсінесіз.
• Сын есімдер мен үстеулердің қалыптасуын үйренесіз.
• Сын есімдер мен үстеулерді салыстыруды меңгересіз.
• Көптеген мысалдар мен жаттығулар арқылы білімдеріңізді пысықтайсыз.

Сын есімдер дегеніміз не?

Сын есімдер - заттың немесе адамның қасиеттерін, белгілерін сипаттайтын сөздер. Малай тілінде сын есімдер зат есімдермен бірге қолданылады. Мысалы:

• **красивый** (әдемі)
• **жарқын** (жарқын)
• **үлкен** (үлкен)

Сын есімдер көбінесе зат есімнің алдында тұрады, бірақ кейде олар сөйлемнің соңында да орналасуы мүмкін. Малай тілінде сын есімдердің формасы өзгермейді, яғни олар жекеше мен көпше түрлерінде бірдей болып қалады.

Сын есімдердің мысалдары

Malay (жеке тіл)	Pronunciation	Kazakh
cantik	[ˈtʃantik]	әдемі
besar	[bəsar]	үлкен
pintar	[ˈpintar]	ақылды
cepat	[ʧəˈpat]	тез
lembut	[ləmˈbʊt]	жұмсақ
kuat	[kuat]	күшті
baik	[baɪk]	жақсы
bahagia	[baˈhaɡia]	бақытты
tua	[ˈtua]	қарт
baru	[ˈbɑru]	жаңа

Үстеулер дегеніміз не?

Үстеулер - іс-әрекетті, жағдайды немесе сын есімді сипаттайтын сөздер. Олар іс-әрекеттің қалай, қайда, қашан және не үшін орындалатынын көрсетеді. Мысалы:

• **жылдам** (тез)
• **көп** (көп)
• **жақсы** (жақсы)

Үстеулер де малай тілінде сын есімдер сияқты формасын өзгертпейді. Олар іс-әрекеттің алдында немесе соңында тұра алады.

Үстеулердің мысалдары

Malay (жеке тіл)	Pronunciation	Kazakh
cepat	[ʧəˈpat]	тез
perlahan	[pərˈlahan]	баяу
selalu	[səˈlalu]	әрқашан
di sini	[di ˈsini]	мұнда
di sana	[di ˈsana]	сонда
hanya	[ˈhanya]	тек
juga	[ˈdʒuɡa]	да
terlalu	[tərˈlalu]	тым
mungkin	[ˈmuŋkin]	мүмкін
lebih	[ləˈbih]	артық

Сын есімдер мен үстеулердің салыстырмалы формасы

Сын есімдер мен үстеулерді салыстыру үшін "lebih" (артық) және "paling" (ең) сөздерін қолданамыз.

• **lebih** - салыстырмалы дәрежені білдіреді.
• **paling** - ең жоғары дәрежені білдіреді.

Мысалдар:

• **Besar** (үлкен) > **lebih besar** (үлкенірек) > **paling besar** (ең үлкен)
• **Cepat** (тез) > **lebih cepat** (тезірек) > **paling cepat** (ең тез)

Салыстырмалы формалардың мысалдары

Malay (жеке тіл)	Pronunciation	Kazakh
lebih besar	[ləˈbɪh bəsar]	үлкенірек
paling besar	[paˈliŋ bəsar]	ең үлкен
lebih cepat	[ləˈbɪh ʧəˈpat]	тезірек
paling cepat	[paˈliŋ ʧəˈpat]	ең тез
lebih baik	[ləˈbɪh baɪk]	жақсырақ
paling baik	[paˈliŋ baɪk]	ең жақсы
lebih pintar	[ləˈbɪh ˈpintar]	ақылдырақ
paling pintar	[paˈliŋ ˈpintar]	ең ақылды
lebih cantik	[ləˈbɪh ˈtʃantik]	әдемірек
paling cantik	[paˈliŋ ˈtʃantik]	ең әдемі

Жаттығулар мен практикалық сценарийлер

Енді сіз сын есімдер мен үстеулер туралы көп нәрсе білесіз. Оларды практикада қолдану үшін мына жаттығуларды орындап көріңіз:

1. Сын есімдер мен үстеулерді сәйкестендіріңіз:

• a) жылдам
• b) үлкен
• c) әдемі
• d) баяу

2. "lebih" және "paling" сөздерін қолдана отырып, келесі сын есімдерді салыстырыңыз:

• a) жақсы
• b) жаман
• c) үлкен
• d) кішкентай

3. Сын есімдер мен үстеулерді пайдаланып, сөйлемдер құрастырыңыз:

• a) Менің итім __________ (үлкен) және __________ (жылдам).
• b) Ол __________ (әдемі) және __________ (сұлу).

4. Келесі үстеулерді сөйлемдерде қолданыңыз:

• a) тез
• b) баяу
• c) әрқашан

5. Сын есімдер мен үстеулерді толықтырыңыз:

• a) Мен __________ (жақсы) __________ (жазушы).
• b) Ол __________ (күшті) __________ (атлет).

6. "lebih" және "paling" сөздерін қолдана отырып, 5 салыстыру жасаңыз.

7. Сұрақтар мен жауаптарды құрастырыңыз:

• a) Сенің ойыңша, қайсысы __________ (ең жақсы) фильм?
• b) Неліктен __________ (жылдам) көлік жақсы?

8. Фразаларды толықтырыңыз:

• a) Мен __________ (жақсы) __________ (сұхбат).
• b) Ол __________ (көп) __________ (кітап).

9. Сын есімдер мен үстеулерді пайдаланып, әңгіме жазыңыз.

10. Сын есімдер мен үстеулерді қолдана отырып, 3 сөйлем жасаңыз.

Жаттығулардың жауаптары

1. a) тез, b) үлкен, c) әдемі, d) баяу 2. a) жақсырақ, ең жақсы; b) жаман, ең жаман; c) үлкенірек, ең үлкен; d) кішкентай, ең кішкентай 3. a) Менің итім үлкен және жылдам. b) Ол әдемі және сұлу. 4. a) Ол тез жүреді. b) Ол баяу сөйлейді. c) Ол әрқашан күледі. 5. a) Мен жақсы жазушы. b) Ол күшті атлет. 6. Мысал: 1) жақсырақ, ең жақсы; 2) жаман; 3) үлкенірек, ең үлкен; 4) кішкентай, ең кішкентай; 5) әдемірек, ең әдемі. 7. a) Сенің ойыңша, қайсысы ең жақсы фильм? b) Неліктен жылдам көлік жақсы? 8. a) Мен жақсы сұхбат. b) Ол көп кітап. 9. Әңгіме: "Менің досым әдемі, ақылды, және жылдам. Ол әрқашан жақсы көңіл-күйде болады." 10. 1) Менің досым әдемі. 2) Ол жылдам жүреді. 3) Бұл кітап өте қызықты.

Template:Malay-individual-language-0-to-A1-Course-TOC-kk